GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI SUÇUNUN SEÇİMLİK HAREKETLERİNDEN YURT DIŞINA ÇIKMAYA İMKÂN SAĞLAMAYA TEŞEBBÜS

Year 2026, Volume: 84 Issue: 1, 539 - 568, 27.02.2026

Hakan A. Yavuz , İsmail Doğukan Bölükoğlu

https://doi.org/10.30915/abd.1845929

https://izlik.org/JA67KC66FK

Abstract

Bir Türk vatandaşının veya yabancını yurt dışına çıkmasına imkân sağlamanın hangi durumda tamamlanmış olduğu ve teşebbüs aşamasında kaldığının tespit edilebilmesi uygulayıcılar ve doktrin için çözülmesi gereken bir meseledir. Çalışmada, Türk Ceza Kanunu’nun teşebbüs bakımından kabul ettiği sisteme, yurt dışına çıkmaya imkân sağlamaya teşebbüs konusunda doktrinde yer alan görüşlere, Yargıtay uygulamasına ve konu hakkındaki değerlendirmelerimize yer verilmiştir. Suçun tamamlandığı ve teşebbüs aşamasında kaldığını tespit edilebilmesi için öncelikle tipik hareketin tanımlanması gerekmektedir. Yurt dışına çıkmaya imkân sağlanması yurt dışına çıkmayla birbirini tamamlayan ancak farklı hareketlerdir. Yurt dışına çıkmaya imkân sağlama kişinin yurt dışına çıkmasının yüksek bir ihtimal haline getirerek mümkün kılınmasıdır. Yurt dışına çıkmaya yakın ve bağlantılı hareketler suçun icra hareketleridir. Suçun icra hareketlerinin bu şekilde tanımlanması Türk Ceza Kanunu’nun teşebbüs bakımından kabul ettiği maddi objektif teorinin gereğidir. Ancak Yargıtay uygulamasına da yansıyan doktrinde yer alan bazı görüşler; yurt dışına çıkmaya imkân sağlama bakımından göçmenlerle anlaşılması, sınırdan uzak bir yerde de olsa yurt dışına çıkarılmak üzere göçmenlerin nakledilmeleri şeklindeki hareketleri icra hareket olarak değerlendirmektedir. Bu değerlendirme neticesinde Yargıtay, elverişli olmayan hareketlerle yurt dışına çıkmaya imkân sağlandığı veya fiilin teşebbüs aşamasında kaldığı sonucuna varmaktadır ki bu durum ortada henüz teşebbüs aşamasında kalmış bir suç dahi yokken sanıklar hakkında verilen mahkûmiyet kararlarının onanmasına yol açmaktadır. Kanaatimizce, bu değerlendirme yerinde değildir ve cezalandırılabilirliğin alanını suç işleme kararı ve hazırlık hareketlerine doğru genişletmektedir. Ayrıca bu görüşün, Türk Ceza Kanunu’nun teşebbüs bakımından kabul ettiği maddi objektif teoriden ziyade suç işleme iradesini ortaya koyan hareketlerde bulunulduğu anda teşebbüsten cezalandırmayı esas alan sübjektif teoriye uygun olduğu ifade edilmelidir.

Keywords

Göçmen kaçakçılığı suçu , teşebbüs , imkân sağlamaya teşebbüs , hazırlık hareketi-icra hareketi , elverişli hareket.

ATTEMPT TO ENABLE DEPARTURE ABROAD AS A SELECTIVE ACT OF THE CRIME OF MIGRANT SMUGGLING

https://izlik.org/JA67KC66FK

Abstract

Determining the circumstances under which the act of enabling a Turkish citizen or a foreign national to depart the country is considered completed, and those in which it remains at the stage of attempt, constitutes an issue for both practitioners and legal scholarship. This study examines the framework adopted by the Turkish Penal Code with respect to attempt, relevant doctrinal views, the case law of the Court of Cassation, and our own evaluations concerning attempts to enable departure abroad. Determining the completion or attempt of the offence necessitates an initial identification of its typical conduct. Enabling departure abroad and the act of leaving the country are complementary but distinct. Enabling departure abroad refers to rendering a person’s departure from the country possible by significantly increasing its likelihood. Some doctrinal views, also reflected in the Court of Cassation’s case law, treat conduct such as agreements with migrants or their transportation for the purpose of being taken abroad, even far from the border, as acts of execution. Based on this, the Court concludes that the offence was committed through unsuitable acts or remained at the stage of attempt. This results in convictions even when the conduct has not reached the stage of attempt. In our view, this approach improperly extends criminal liability to criminal intent and preparatory acts aligning with a subjective theory of attempt rather than the material objective theory adopted by the Turkish Penal Code.

Keywords

Crime of migrant smuggling , attempt , attempt to enabling , preparatory act- acts of execution , suitable act.

References

• Artuk, Mehmet Emin, Ahmet Gökcen, Mehmet Emin Alşahin, Kerim Çakır, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Arslan, Çetin, “Göçmen Kaçakçılığı Suçları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 52, no. 1, (2003):113-145.
• Aydın, Devrim, “Suça Teşebbüs”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 55, no. 1 (2006): 85-113.
• Balcı, Meral, “Göçmen Kaçakçılığı Suçu Bağlamında Göçmenlerin Cezasızlığı İlkesi Çerçevesinde İdari Gözetim Tedbirinin Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası 81, no. 3 (2023): 773-815.
• Bayraktar, Köksal, “Göçmen Kaçakçılığı Suçu”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9, no. 2 (2012): 57-75.
• Centel, Nur, Hamide Zafer, Özlem Yenerer Çakmut, Türk Ceza Hukukuna Giriş, 11. Baskı, İstanbul, Beta Yayınevi, 2020.
• Değirmenci, Olgun, “Çeşitli Görünümleriyle Uluslararası Suç Kavramı: Dar ve Geniş Anlamda Uluslararası Suçlar ve Türk Hukuku”, İÜHFM 71, no. 1 (2013): 229-266.
• Değirmenci, Olgun, “Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda İnsan Ticareti Suçu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, no. 67 (2006): 57-95.
• Doğan, Koray, Göçmen Kaçakçılığı Suçu, 2. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2008.
• Erel, Kemalettin, “Yargıtay Kararları Işığında Göçmen Kaçakçılığı Suçu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, no. 71 (2007): 264-299.
• Evik, Ali Hakan, “Göçmen Kaçakçılığı Suçu”, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9, no. 3-4 (2005): 125-179.
• İçel, Kayıhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 7. Baskı, İstanbul: Beta Yayınevi, 2023.
• Kangal, Zeynel T., “Göçmen Kaçakçılığı Suçu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21, no. Özel-Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan (2019): 221-277.
• Kılıç, Ahmet, “Hukuka veya Ahlaka Aykırı Karşı Edim Beklentisinin Dolandırıcılık Suçuna Etkisi”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 13, no. 2 (2023): 336-370.
• Koca, Mahmut ve İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2022.
• Koca, Mahmut ve İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 9. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
• Özbek, Veli Özer, Koray Doğan, Pınar Bacaksız, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 19. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2024.
• Özgenç, İzzet, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2023.
• Öztürk, Bahri ve Mustafa Ruhan Erdem, Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku, 25. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2025.
• Özüdoğru Erdoğan, Halide Nur, “Zorunlu Göç Bağlamında Suriyeli Kadınların Sorunları”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 11, no. 1 (2022): 609-623.
• Soyaslan, Doğan, Teşebbüs Suçu, 1. Baskı, İstanbul: Kazancı Yayınları, 1994.
• Sözüer, Adem, Suça Teşebbüs, 1. Baskı, İstanbul: Kazancı Yayınları, 1994.
• Şeker, Dilara ve Gülten Uçan, “Göç Sürecinde Kadın”, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14, no. 1 (2016): 199-214.
• Şen, Ersan ve Erkam Malbeği, Türk Ceza Kanunu’nda Uluslararası Suçlar, 1. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2011.
• Tezcan, Durmuş, Mustafa Ruhan Erdem, Rıfat Murat Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 21. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi, 2023.
• Tozman, Önder, Suça Teşebbüs, 1. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2015.
• Yaşar, Osman, Hasan Tahsin Gökcan, Mustafa Artuç, Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Kanunu II, 2. Baskı, Ankara: Adalet Yayınevi, 2014.
• Yaşar, Yusuf ve Umut Güneş, “Uluslararası Hukuk ve Türk Hukuku Açısından Göçmen Kaçakçılığı Suçunda “Maddi Menfaat Elde Etme Amacı” Kavramı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 28, no. 1 (Haziran 2022): 241-255.
• Yurtcan, Erdener, Yargıtay Kararları Işığında Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti, 1. Baskı, Ankara: Türkiye Barolar Birliği Yayınları, 2016.