CEZA NORMUNUN ÖNGÖRÜLEMEYEN YARGISAL YORUMUNUN AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NDE DÜZENLENEN KANUNİLİK İLKESİNE AYKIRILIĞI

AİHM’nin, kanunilik ilkesi bağlamında, Türkiye aleyhine de verdiği ihlal kararlarına rastlanılmaktadır ve bu kararların büyük bir çoğunluğu yargısal yorumun öngörülebilir olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu durum, kişilerin haksız yere kovuşturulmasına, mahkum olmasına ve cezalandırılmasına neden olmaktadır. Çalışmada, ceza normunun yargısal yorumunun, AİHS’nde düzenleme altına alınan kanunilik ilkesine ve dolayısıyla öngörülebilirlik kriterine uygunluğu hususu incelenmiştir. Bu çerçevede, AİHM içtihadı esas alınarak, öngörülebilir ve öngörülemeyen yargısal yorumun kriterleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca aynı konuda Anayasa Mahkemesi’nin yaklaşımı da dikkate alınmıştır. AİHM’nin kanunilik ilkesine ilişkin içtihadı incelendiğinde, yargısal yorumun, suçun özüyle veya yerleşik mahkeme içtihatlarıyla uyumlu ve makul ölçüde öngörülebilir olduğu takdirde öngörülebilirlik kriterini karşıladığı sonucuna varılmaktadır. Suçun özüyle uyumlu yorum, ceza normunun anlamı ve kapsamıyla uyumlu olan, dolayısıyla lafzından kopuk olmayan yorumdur. Aynı şekilde, ceza normunun yargısal yorumu, yerleşik mahkeme içtihatlarıyla da uyumlu olmalı, makul bir gerekçe olmadan bunlarla çelişmemelidir.

ECtHR has also issued violation judgements against Turkey in the context of the principle of legality, and the vast majority of these judgements stem from the unforeseeable of judicial interpretation. It has been caused unfair prosecution, conviction and punishment. It is examined in this study the consistency of the judicial interpretation of the criminal norms with the principle of legality, as enshrined in the ECHR, and consequently with the criterion of the foreseeability. In this context, the criteria for the foreseeable and unforeseeable judicial interpretation has been tried to clearly delineate based on the juriprudence of the ECtHR. Besides, the approach of the Turkish Constituonal Court on this issue has also been considered. It is concluded from examination of the ECtHR’s juriprudence on the principle of legality that a judicial interpretation meets the forseeability criterion if it is consistent with the essence of the offence or established court precedents and reasonably foreseaable. An interpretation consistent with the essence of the offence is one that is consistent with the meaning and scope of the criminal norm, and therefore not detached form its wording. Similarly, a judicial interpretation of a criminal norm should be consistent with established court precedents and not contradict them without reasonable justification.