Research Article

TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ

Volume: 84 Number: 4 October 30, 2026
TR EN

TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ

Abstract

Modern Türk Ceza Hukuku’na ilişkin köklü değişimlerin yapı taşlarından olan 2005 tarihli Türk Ceza Hukuku Reformu kapsamında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (İnfaz Kanunu) ihdası başta olmak üzere bir dizi kanun yürürlüğe girmiş ve ceza normu içeren çeşitli kanunlarda değişiklikler yapılmıştır. Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerini ilerleterek AB aday ülkelerinden biri olması ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde bireysel başvuru hakkını kabul etmesinin ardından Türkiye aleyhine verilen çeşitli ihlal kararları da reform hareketinde belirleyici olmuştur. Türk Ceza Hukuku Reformu’nun getirdiği yeniliklerden biri de kadın-erkek eşitliği temelinde cinsel suçlar konusundaki düzenlemelerdir. Bu çalışmada amaç, 765 sayılı mülga TCK (ETCK) ve 5237 sayılı TCK’daki cinsel suçlara ilişkin farklılıkların insan hakları hukuku bakımından değişim ve dönüşümünü karşılaştırmalı biçimde analiz etmektir. Bu doğrultuda öncelikle birinci bölümde Türk Ceza Hukuku Reformu’na dair bilgi verilmesinin ardından cinsel suçlar konusunda korunan hukuki değerdeki değişim ve dönüşüm ele alınacak, ardından ikinci bölümde kanun koyucunun cinsel suçlar için benimsediği rıza modeli, mağdurun kimliğinin suça etkisi, evlilik içi cinsel saldırının cezalandırılabilirliği, akranlar arası cinsel davranışların cezalandırılabilirliği ve fail ile mağdurun evlenmesinin ceza muhakemesi ve hükme etkisi şeklinde cinsel suçlara ilişkin tartışmalı meselelerde kanun koyucu ve yargı uygulamasındaki değişiklikler analiz edilecektir.

Keywords

cinsel dokunulmazlık, cinsel özgürlük, kadın-erkek eşitliği, cinsel suçlar, namus suçları.

References

  1. Akbulut, Berrin, “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlarda Rızanın Niteliği”, Ceza Hukuku Dergisi, 14, Sayı 40 (2019), 265-288.
  2. Alkan, Türker, Kadın Erkek Eşitsizliği Sorunu. AÜSBF Yayınları, 1981.
  3. Anderson, Michelle J., “Negotiating Sex”, Southern California Law Review, 78, (2005), 1401-1438.
  4. Artuk, Emin ve Yenidünya, Caner, “Evlilik İçinde Irza Geçme”. Cumhuriyet’in 75. Yıl Armağanı. İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1999.
  5. Ateş Sarıdağ, Büşra Hazel, “Kadının İnsan Haklarının Türk Ceza Kanununa Yansımaları”, Cumhuriyetin Yüzüncü Yılına Armağan Cilt I. On İki Levha Yayıncılık, 2024, 125-150.
  6. Aydın, Berna ve Başar Çolak, “Samsun’da Ağır Ceza Mahkemesi’ne Yansıyan Cinsel Suçlar”, Adli Tıp Bülteni, 9, Sayı 1 (2004), 115-122.
  7. Aydın, Mehmet Akif, Türk Hukuk Tarihi. Beta, 2014.
  8. Bacaksız, Pınar ve Tuğba Bayzit, “Yargıtay’ın Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlarda İspata Yaklaşımı”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Durmuş Tezcan’a Armağan, 21, Özel Sayı (2019), 379-414.
  9. Bakıcı, Sedat, Genel Adap ve Aile Düzenine Karşı Cürümler: Açıklamalı-İçtihatlı. Adalet Yayınevi, 1994.
  10. Bafra, Jale, “Evlilik İçi Zorla Cinsel İlişki”, İBD, 69, Sayı 10-11-12 (1995), 569-573.
APA
Yamaner, İ., & Can Yavuz, N. (2026). TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ. Ankara Barosu Dergisi, 84(4), 2251-2302. https://doi.org/10.30915/abd.1926465
AMA
1.Yamaner İ, Can Yavuz N. TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ. JABA. 2026;84(4):2251-2302. doi:10.30915/abd.1926465
Chicago
Yamaner, İrem, and Neslihan Can Yavuz. 2026. “TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ”. Ankara Barosu Dergisi 84 (4): 2251-2302. https://doi.org/10.30915/abd.1926465.
EndNote
Yamaner İ, Can Yavuz N (October 1, 2026) TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ. Ankara Barosu Dergisi 84 4 2251–2302.
IEEE
[1]İ. Yamaner and N. Can Yavuz, “TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ”, JABA, vol. 84, no. 4, pp. 2251–2302, Oct. 2026, doi: 10.30915/abd.1926465.
ISNAD
Yamaner, İrem - Can Yavuz, Neslihan. “TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ”. Ankara Barosu Dergisi 84/4 (October 1, 2026): 2251-2302. https://doi.org/10.30915/abd.1926465.
JAMA
1.Yamaner İ, Can Yavuz N. TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ. JABA. 2026;84:2251–2302.
MLA
Yamaner, İrem, and Neslihan Can Yavuz. “TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ”. Ankara Barosu Dergisi, vol. 84, no. 4, Oct. 2026, pp. 2251-02, doi:10.30915/abd.1926465.
Vancouver
1.İrem Yamaner, Neslihan Can Yavuz. TÜRK CEZA HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM: CİNSEL SUÇLAR BAĞLAMINDA NORMATİF BİR ANALİZ. JABA. 2026 Oct. 1;84(4):2251-302. doi:10.30915/abd.1926465