ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SİYASİ AÇIKLAMALARI: ÖZEN VE SADAKAT YÜKÜMLÜLÜKLERİ İLE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRME

Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyelerinin siyasi söylemlerde bulunması (işletme bilimi bakımından “CEO aktivizmi”), şirketle aralarındaki sözleşmesel ilişkiyi etkileyebilmektedir. Bu nedenle yönetim kurulu üyelerinin siyasi söylemleri, özen ve sadakat yükümlülükleri açısından değerlendirilmelidir. Şirketin işletme konusuyla doğrudan ilgili olan veya ekonomik amacına hizmet etmek amacıyla sarf edilen siyasi söylemler, özen yükümlülüğüne; şirketin ekonomik amacından bağımsız siyasi söylemler ise sadakat yükümlülüğüne uygunluk bakımından değerlendirilmelidir. Ancak siyasi söylemler anayasa hukuku çerçevesinde ifade özgürlüğünü de ilgilendirdiğinden yapılacak değerlendirme, “temel hakların dolaylı yatay etkisini” dikkate almalıdır. Bu etki özen yükümlülüğü bakımından zayıftır. Ancak sadakat yükümlülüğü için farklı sonuca ulaşmak gerekir. İfade özgürlüğünün özellikle sadakat yükümlülüğü ile çatıştığı durumlarda öncelikle siyasi beyanın kamuya açık olup olmadığına bakılmalıdır. Kamuya açık olmayan beyanlarla salt kişisel olduğu tespit edilen kamuya açık beyanlarda kural olarak ifade özgürlüğü lehine yorum yapılmalıdır. Şirketle ilişkilendirilebilen kamuya açık beyanlar ayrıca değerlendirilmelidir. Demokratik toplum düzeni ve laik Cumhuriyetin gereklerini savunan beyanlar ifade özgürlüğü lehine yorumlanmaktadır. Bunun haricinde; siyasallaşan bir şirketin yönetim kurulu üyesinin beyanda bulunması, üyenin şirketteki görevinin vurgulandığı bir ortamda konuşması, şirketle ilişkilendirilebilen bir sosyal medya hesabından paylaşım yapması ya da beyanın üçüncü kişiler tarafından şirketle ilişkilendirilmesi gibi somut ölçütlere göre değerlendirme yapılmalıdır. Bu durumlarda sadakat yükümlülüğünün, ifade özgürlüğünün uygulama alanını daralttığı kanaatine ulaşılmıştır.

The political statements made by board members of joint stock companies (known in business administration as “CEO activism”) may influence the contractual relationship between them and the company. Political statements by board members should be assessed for their duty of care and loyalty. Statements related to the company's economic goals should adhere to the duty of care, while unrelated statements are judged by the duty of loyalty. Since these involve freedom of expression, the assessment must consider the “indirect horizontal effect of fundamental rights," which is limited for duty of care. A different conclusion applies to duty of loyalty. When freedom of expression conflicts with the duty of loyalty, the main factor should be whether the statement is public. Non-public and purely personal statements should generally favor protecting freedom of expression. Public statements linked to the company should be evaluated separately. Statements supporting democratic social order and secular republic favor freedom of expression. Additionally, certain criteria should be evaluated, such as; statements by a board member of a politicized company, speeches emphasizing their role, social media posts connected to the company, or statements associated to the company. In these cases, the duty of loyalty limits freedom of expression.