SOSYAL GÜVENLİKTE BİR KÖRDÜĞÜM: 506 SAYILI KANUN’UN GEÇİCİ 20. MADDESİ KAPSAMINDAKİ SANDIKLARIN SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA DEVİR SÜRECİ

Bu çalışmada, Türk sosyal güvenlik sisteminde uzun yıllardır yapısal bir sorun olarak varlığını sürdüren 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesi kapsamındaki banka, sigorta ve reasürans şirketleri ile oda ve borsa sandıklarının Sosyal Güvenlik Kurumuna devir süreci incelenmektedir. 1961 Anayasası’nın getirdiği “kurdurma” yetkisine dayanan bu özel hukuk tüzel kişiliğine sahip sandıklar, 1982 Anayasası’nın sosyal güvenliği münhasıran devlet eliyle yürütme ilkesi neticesinde anayasal dayanaktan yoksun kalmıştır. Süreç içerisinde çıkarılan farklı devir yasaları ve Anayasa Mahkemesinin kazanılmış hakların korunmasına yönelik iptal kararları, devrin hukuki temelini şekillendirmiştir. Son olarak tüm sandıkların devrini öngören 5510 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesi Anayasa’ya uygun bulunmuş olsa da devir süreci 18 yıldır tamamlanamamıştır. Çalışmada; devrin gecikmesindeki temel etken olan peşin değer hesabına esas teknik faiz uyuşmazlığı, belirsizlik ortamından doğan sorunlar ve devir sonrasında kazanılmış haklara yönelik riskler analiz edilmiştir. Sürecin tamamlanması için kademeli devir süreci, teknik faiz oranının reel faiz olarak güncellenmesi ve sandıkların devir sonrasında "tamamlayıcı sosyal güvenlik vakıflarına" dönüştürülmesine ilişkin yapısal çözüm önerileri sunulmaktadır.

This study examines the transfer process of the funds of banks, insurance and reinsurance companies, chambers of commerce, and stock exchanges established under provisional Article 20 of Law No. 506, which has persisted as a structural issue within the Turkish social security system for many years. Based on the authority of "incorporation" granted by the 1961 Constitution, these funds, which possess private law legal personality, were deprived of their constitutional basis as a result of the 1982 Constitution's principle that social security must be executed exclusively by the state. Over time, different transfer laws enacted in the process and the cancellation decisions of the Constitutional Court aimed at protecting vested rights have shaped the legal foundation of this transfer. Although provisional Article 20 of Law No. 5510, which envisages the eventual transfer of all insurance funds, was ruled to be in conformity with the Constitution, the transfer process has not been finalized for 18 years. This study analyzes the dispute over the technical interest rate used as the basis for calculating the present value, which is the primary factor in the delay of the transfer, the problems arising from the atmosphere of uncertainty, and the risks to vested rights after the transfer. To finalize the process, structural solution proposals are presented, including a gradual transfer process, updating the technical interest rate as a real interest rate, and converting the funds into "supplementary social security foundations" after the transfer.