The Social and Economic Status of the Rum Greeks of Antalya in the First Half of the 19th Century

Year 2017, Issue: 20, 445 - 490, 01.06.2017

Güven Dinç

Abstract

As well as Muslim communities of different races, there were also non-Muslim communities of various races, religions, and sects living within the Ottoman State. Their legal status within Ottoman society and state life, in accord with Islamic Law was that of dhimma. A distinctive millet community system was created, together with the legal status of dhimmis non-Muslim subjects being put into practice in the Ottoman State. Millet means a people living within the Ottoman State defined by their religion. In accord with the millet system, non-Muslims dhimmis were divided into separate groups, known as milletler, according to the state recognized religions and the sects of which these people were members.

19. yy.’ın İlk Yarısında Antalya Rumlarının Sosyal ve Ekonomik Durumu

Abstract

Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşiv Belgeleri ışığında 19. yy.’ın ilk yarısında Antalya Rumlarının sosyal ve ekonomik durumu incelenmiştir. Antalya şer‘iyye sicilleri, nüfus, temettuat ve cizye defterleri kullanılan temel başvuru kaynakları arasında yer almaktadır.

References

• Spratt – Forbes 1847 T. A. B. Spratt – E. Forbes, Travels in Lycia, Mylas, and the Cibyratis I (1847).
• Ak 2014 M. Ak, “Antalya’da İdari Yapı ve Nüfus”, Adalya XVII, 2014, 311-350.
• Avcı 2008 C. Avcı, “Rûm”, TDVİA 35 (2008) 222-225.
• Babinger 1964 F. Babinger, “Rûm”, İslâm Ansiklopedisi IX (1964) 766.
• Balta 1990 E. Balta, “Anadolulu Türkofon Hıristiyan Ortodoksların Ulusal Bilinçlerini Araştırmaya Yarayan Bir Kaynak Olarak Karamanlıca Kitapların Önsözleri”, Tarih ve Toplum 74, 1990, 18(82)-20(84).
• Balta 2000 E. Balta, “Karamanlılar: The Turcophone Ortodox Population in Cappodocia”, in: K. Çiçek (ed.), The Great Ottoman-Turkish Civilisation II (2000) 467-471.
• Beaufort 2002 F. Beaufort, Karamanya, A. Neyzi – D. Türker (trans.) (2002).
• Beden 2004 A. Beden, 1854-1859 Tarihleri Arasında Antalya (8 No’lu Antalya Şer’iyye Sicilleri Defterine Göre) (Akdeniz University Unpublished Master’s Thesis 2004).
• Braude 1982 B. Braude, “Foundation Myths of the Millet System”, in: B. Braude – B. Lewis (eds.), Christians and Jews in the Ottoman Empire I (1982) 69-88.
• Bozkurt 1989 G. Bozkurt, Gayrimüslim Osmanlı Vatandaşlarının Hukukî Durumu (1839-1914), 1989.
• Buch 1982 W. Buch, “14./15. Yüzyılda Kudüs’e Giden Alman Hacıların Türkiye İzlenimleri”, Belleten XLVI.183, 1982, 509-534.
• Burckhardt 1819 J. L. Burckhardt, Travels in Nubia (1819).
• Cahen 1986 C. Cahen, “Zimme”, İslâm Ansiklopedisi XIII (1986) 566-571.
• Çadırcı 1970 M. Çadırcı, “Türkiye’de Muhtarlık Teşkilatının Kurulması Üzerine”, Belleten XXXIV.135, 1970, 409-420.
• Çetinkaya 2012 N. Çetinkaya, XLI Numaralı Antalya Şer’iyye Sicil Defterinin Transkripsiyonu ve Değerlendirmesi 1309-1315 (M. 1892-1897) (Akdeniz University Unpublished Master’s Thesis 2012).
• Çiçek 1996 K. Çiçek, “Osmanlı Adliye Teşkilatında Mahkeme Tercümanlığı”, Toplumsal Tarih 30, 1996, 47-52.
• Çimrin 2017 H. Çimrin, Antalya’da Tarihi Camiler, Medreseler, Türbeler, Mezarlıklar ve Kiliseler (2017).
• Danieloğlu 2010 D. E. Danieloğlu, 1850 Yılında Yapılan Bir Pamphylia Seyahati, K. Dörtlük (ed.), A. Özil (trans.) (2010).
• Dayar 2015 E. Dayar, Antalya’da Devlet ve Eşrâf İlişkileri (1839-1908) (Akdeniz University Unpublished PhD Thesis 2015).
• Dinç 2005 G. Dinç, “Şer‘iyye Sicillerine Göre XIX. Yüzyıl Ortalarında Antalya’da Ailenin SosyoEkonomik Durumu”, OTAM 17, 2005, 103-129.
• Dinç 2016 G. Dinç, “Mehmet Ali Paşa İsyanı’nın Antalya’ya Etkileri”, Belleten, LXXX/289, 2016, 857-884.
• Doğan 2012 A. Doğan, 19. Yüzyılda Teke Sancağı Merkez Kazası’nın Sosyalve Ekonomik Yapısı, (Marmara University Unpublished PhD Thesis 2012).
• Dörtlük – Boyraz 2008 K. Dörtlük – R. Boyraz, Gezginlerin Gözüyle Antalya (2008).
• Duben – Behar 1991 A. Duben – C. Behar, İstanbul Haneleri, Evlilik, Aile ve Doğurganlık (1880-1940) (1991).
• Durukan 1998 A. Durukan, “Alâeddin Keykubad Döneminde Antalya”, Antalya 2. Selçuklu Semineri (1998) 26-51.
• Eckmann 1950 J. Eckmann, “Anadolu Karamanlı Ağızlarına Ait Araştırmalar”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi VIII, 1950, 165-200.
• Ercan 1991 Y. Ercan, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Gayrimuslimlerin Ödedikleri Vergiler ve Bu Vergilerin Doğurduğu Sosyal Sonuçlar”, Belleten LV, 213, 1991, 371-391.
• Ercan 1999 Y. Ercan, “Osmanlı Devleti’nde Müslüman Olmayan Topluluklar”, Ottoman IV, 1999, 197.
• Ercan 2001 Y. Ercan, Osmanlı Yönetiminde Gayrimüslimler, Kuruluştan Tanzimat’a Kadar Sosyal Ekonomik ve Hukuki Durumları (2001).
• Ergenç 1984 Ö. Ergenç, “Osmanlı Şehrindeki ‘Mahalle’nin İşlevive Nitelikleri Üzerine”, Journal of Ottoman Studies 4, 1984, 69-78.
• Ergenç 2012 Ö. Ergenç, “Osmanlı Düzeni İçinde Mahalle Hayatı”, Bursa’da Yaşam Kültürü Sempozyum Çalışmaları, Uluslararası Osmanlı Coğrafyasında Mahalle Kültürü Sempozyumu (2012) 1-4.
• Çelebi 2005 Evliya Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliya Çelebi Seyahatnamesi IX, S. A. Kahraman – Y. Dağlı – R. Dankoff (trans.) (2005).
• Ibn Battuta 2005 Ibn Battuta, Travels in Asia and Africa, H. A. R. Gibb (trans.) (2005). İnalcık 1960 H. İnalcık, “Djizya”, Encyclopaedia of Islam2 (1960) 562-566.
• Karaca 2002 B. Karaca, XV. ve XVI. Yüzyıllarda Teke Sancağı (2002).
• Karal 1943 E. Z. Karal, Osmanlı İmparatorluğu’nda İlk Nüfus Sayımı 1831 (1943).
• Kaya – Hacak 2013 E. S. Kaya – H. Hacak, “Zimmet”, TDVİA 44, 2013, 424-428.
• Kechriotis 2010 V. Kechriotis, “1911 Rum Cemaati Nizamnamesi: 20. Yüzyılın Başında Antalya’daki Rumlar”, Toplumsal Tarih 201, 2010, 42-51.
• Kuban 1995 D. Kuban, “Anadolu Kentlerinin Tarihsel Gelişimi ve Yapısı Üzerine Gözlemler”, Türk ve İslâm Sanatı Üzerine Denemeler (1995) 163-197.
• Kuneralp 1996 S. Kuneralp, “Osmanlı Yönetimindeki (1811-1911) Hicaz’da Hac ve Kolera”, M. Atalar (trans.), OTAM 7, 1996, 497-511.
• Kütükoğlu 1995 M. Kütükoğlu, “Osmanlı Sosyal ve İktisadi Tarihî Kaynaklarından Temettu Defterleri”, Belleten LIX, 225, 1995, 395-412.
• Leake 1824 W. M. Leake, Journal of A Tour in Asia Minor: With Comparative Remarks on the Ancient and Modern Geography of that Country (1824).
• Moğol 1991 H. Moğol, XIX. Yüzyıl Başlarında Antalya (1991).
• Nedkoff 1944 B. C. Nedkoff, “Osmanlı İmparatorluğunda Cizye (BaşVergisi)” (Poll-Tax in the Ottoman Empire)”, Belleten VIII, 32, 1944, 599-652.
• Ortaylı 1989 İ. Ortaylı, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Millet”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi 4 (1989) 996-1001.
• Ortaylı 2010 İ. Ortaylı, Osmanlı Toplumunda Aile (2010).
• Özdemir 1992 R. Özdemir, “Osmanlı Döneminde Antalya’nın Fiziki ve Demografik Yapısı (1800- 1867)”, Ege Üniversitesi Tarih İncelemeleri Dergisi 7.1, 1992, 133-166.
• Özel 2000 O. Özel, “Avarız ve Cizye Defterleri”, in: H. İnalcık – Ş. Pamuk (eds.), Osmanlı Devleti’nde Bilgi ve İstatistik (2000) 30-50.
• Pamuk 2005 Ş. Pamuk, Osmanlı Ekonomisinde Bağımlılık ve Büyüme, 1820-1913 (2005).
• Panzac 1997 D. Panzac, Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba 1700-1850, S. Yılmaz, (trans.) (1997).
• al-Qattan 2005 N. al-Qattan, “Across the Courtyard: Residential Space and Sectarian Boundaries in Ottoman Damascus”, in: M. Greene (ed.), Minorities in the Ottoman Empire (2005) 13-33.
• Sertkaya 2004 O. F. Sertkaya, “Grek Harfleriyle Yazılmış Anadolu Karamanlı Ağzı Metinleri Üzerine”, Journal of Turkish Studies 28.II, 2004, 1-21.
• Shaw 1978 S. Shaw, “The Ottoman Census System and Population, 1831-1914”, International Journal of Middle East Studies 9.3, 1978, 325-338.
• Syrett 1992 E. F. Syrett, “The Implementation of the 1838 Anglo-Turkish Convention on Izmir’s Trade: European and Minority Merchants”, New Perspectives on Turkey 7, 1992, 91-112.
• Taşbaş 2007 E. Taşbaş, 15 No’lu Antalya Ser‘iyye Sicili Defterine Göre 1866-1867 Yılları Arasında Antalya Sehrinin İdarî ve Sosyo-Ekonomik Durumu (Akdeniz University Unpublished Master’s Thesis 2007).
• Texier 2002 C. Texier, Küçük Asya: Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi, III, A. Suat, (trans.) (2002).
• Tızlak 2002 F. Tızlak, “Tekelioğlı İsyanı”, XIII. TürkTKB III.1 (2002) 239-243.
• Turan 2005 O. Turan, Selçuklular Zamanında Türkiye (2005).
• Wolff 1837 J. Wolff, Researches and Missionary Labours among the Jews, Mohammedans, and Other Sects (1837).