The Neolithic Cave Settlements of the Antalya Region in Southwestern Anatolia: A Comparative Perspective in Terms of Chipped Stone Assemblages

Abstract

Located in southwest Anatolia, Antalya is a large city on the Mediterranean coast of Turkey, which contains numerous archaeological sites within its borders. Throughout human history, Antalya has hosted many cultures from the earliest phases to the modern civilizations. Today, Antalya continues to be a popular center for many domestic and foreign tourists with both its historical and resort appeal. The earliest findings regarding the prehistory of Antalya have been recovered in the caves situated to the north-northwest of the city, referred also as “the Western Taurus Caves”. These include the caves at Suluin, Öküzini, and Karain. Current evidence suggests that human occupation continued in some of these caves during the period after the Pleistocene and in the Early Holocene. Within the scope of this study, the similarities or the differences in terms of technology and typology of the lithic industries will be discussed by reviewing the analytical studies performed on the chipped stone assemblages recovered from the caves inhabited during the Neolithic Period.

Keywords

• Antalya, Neolithic period, cave settlement, chipped stone technology, chipped stone typology, microlithic tools, macrolithic tools

Abstract

Antalya, Güneybatı Anadolu’da bulunan ve bünyesinde çok sayıda arkeolojik yerleşim yeri barındıran Türkiye’nin bir Akdeniz kıyısı şehridir. İnsanlığın ilk evrelerinden gelişmiş uygarlıklara kadar oldukça geniş bir tarih aralığında pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Günümüzde de Antalya hem tarihi dokusu hem deniz turizmi ile hala yerli-yabancı birçok insanın uğrak yeri olmaya devam etmektedir. Antalya’nın tarih öncesine ilişkin en eski bulgular şehrin kuzey-kuzeybatısında yer alan ve Suluin, Öküzini ve Karain yerleşimlerini içeren “Batı Toros Mağaraları” olarak da isimlendirilen mağaralardan ele geçmiştir. Söz konusu bu mağaraların bazılarında Pleistosen sonrası / Erken Holosen Dönem’de de yerleşimin devam ettiği ve insanların bu mağaraları hala yaşam alanı olarak kullandığı anlaşılmıştır. Bu çalışma kapsamında Neolitik Çağ’da iskân görmüş mağaralardan ele geçen yotmataş buluntular üzerinde yapılan analiz çalışmalarından yola çıkılarak kullanılan teknolojik-tipolojik benzerlik ya da farklılıklar belirlenecektir.

Keywords

• Antalya, Neolitik Çağ, mağara yerleşimi, yontmataş teknolojisi, yontmataş tipolojisi, mikrolitik aletler, makrolitik aletler

References

1. Bordaz 1969 J. Bordaz, “The Suberde Excavations, Southwestern Turkey an Interim Report”, TAD 17.2, 1969, 43-71.
2. Bostancı 1959 E. Y. Bostancı, “Researches on the Mediterranean Coast of Anatolia A New Palaeolithic Site at Beldibi Near Antalya”, Anadolu/Anatolia 4, 1959, 129-178.
3. Bostancı 1962 E. Y. Bostancı, “Belbaşı Kaya Sığınağında Bulunan Üst Paleolitik ve Mezolitik Endüstri, Belbaşı Kültürü”, Belleten 26.102, 1962, 233-292.
4. Carter et al. 2011 T. Carter – F.-X. Le Bourdonnec – M. Kartal – G. Poupeau – T. Calligaro – P. Moretto, “Marginal Perspectives: Sourcing Epi-paleolithic to Chalcolithic Obsidian from the Öküzini Cave (SW TURKEY)”, Paléorient 37.2, 2011, 123-149.
5. Kartal 2011 G. Kartal, “Karain Mağarası B Gözü Orta Paleolitik Katlaşımının Teknolojik Analizi”, in: H. Taşkıran – M. Kartal – K. Özçelik – M. B. Kösem – G. Kartal (eds.), Işın Yalçınkaya’ya Armağan / Studies in Honour of Işın Yalçınkaya (2011) 133-151.
6. Kartal 2013 G. Kartal, Karain B’nin Geç Neolitik-Erken Kalkolitik (H.V) ve Kalkolitik Çağ (H.IV) Yontmataş Endüstrilerinin Tekno-Tipolojik Analizi (Ankara University Unpublished PhD Thesis 2013).
7. Kartal 2015a G. Kartal, “Karain B Gözü Kalkolitik Çağ Yontmataş Buluntu Topluluğunun TeknoTipolojik Analizi”, Anadolu/Anatolia 41, 2015, 25-49.
8. Kartal 2015b G. Kartal, “Karain B Gözü’nün Neolitik ve Kalkolitik Yontmataş Endüstrileri”, AST 30 (2015) 55-72.

9. Kartal 2002 M. Kartal, “The Microliths of Öküzini Cave”, in: I. Yalçınkaya – M. Otte – J. Kozlowski – O. Bar-Yosef (eds.), La Grotte d’Öküzini: Evolution du Paléolithique final du sud-ouest de l’Anatolie - Öküzini: Final Paleolithic evolution in southwest Anatolia. ERAUL 96 (2002) 235-252.
10. Kartal 2003 M. Kartal, “Anadolu’nun Epi-paleolitik Dönem Buluntu Toplulukları: Sorunlar, Öneriler, Değerlendirmeler ve Çeşitli Yaklaşımlar / Anatolian Epi-paleolithic Period Assemblages: Problems, Suggestions, Evaluations and Various Approaches”, Anadolu / Anatolia 24, 2003, 35-61.
11. Kartal 2009 M. Kartal, Konar Göçerlikten Yerleşik Yaşama Geçiş Epi-Paleolitik Dönem Türkiye’de Son Avcı-Toplayıcılar (2009).
12. Kartal 2011 M. Kartal, “Epi-paleolithic - Early Neolithic Findings in Northern and Midwestern Turkey and Lithic Comparisons with Southwestern Anatolia / Kuzey ve Orta - Batı Türkiye’de Epi-paleolitik - Erken Neolitik Buluntular ve Güneybatı Anadolu ile Olan Yontmataş Karşılaştırmalar”, in: H. Taşkıran – M. Kartal – K. Özçelik – M. B. Kösem – G. Kartal (eds), Işın Yalçınkaya’ya Armağan / Studies in Honour of Işın Yalçınkaya (2011) 153-177.
13. Kartal – Erek 2002 M. Kartal – C. M. Erek, “The Burials in Öküzini Cave (SW Anatolia)”, in: I. Yalçınkaya – M. Otte – J. Kozlowski – O. Bar-Yosef (eds), La Grotte d’Öküzini: Evolution du Paléolithique final du sud-ouest de l’Anatolie - Öküzini: Final Paleolithic evolution in southwest Anatolia. ERAUL 96 (2002) 347-351.
14. Kökten 1947 İ. K. Kökten, “Bazı Prehistorik İstasyonlar Hakkında Yeni Gözlemler”, AÜDTCFD 5.2, 1947, 223-236.
15. Kökten 1959 İ. K. Kökten, “Tarsus - Antalya Arası Sahil Şeridi Üzerinde ve Antalya Bölgesinde Yapılan Tarih Öncesi Araştırmaları Hakkında”, TAD 8.2, 1959, 10-16, pls. 10-15.
16. Kökten 1962 İ. K. Kökten, “Maraş ve Antalya Vilayetlerinde Süreli Diptarih Araştırmaları Hakkında Kısa Bir Rapor / Ein kurzer Bericht über dauernde Untersuchungen der Urgeschichte in Maraş und Antalya”, TAD 11.1, 1962, 40-41 / 42-44, pls. 34-37.
17. Kökten 1964 İ. K. Kökten, “Karain’in Türkiye Prehistoryasında Yeri”, Türk Coğrafya Dergisi 22- 23, 1964, 17-27.
18. Kösem 2002 M. B. Kösem, “The Macrolithic Industry of Öküzini Cave”, in: I. Yalçınkaya – M. Otte – J. Kozlowski – O. Bar-Yosef (eds.), La Grotte d’Öküzini: Evolution du Paléolithique final du sud-ouest de l’Anatolie - Öküzini: Final Paleolithic evolution in southwest Anatolia. ERAUL 96 (2002) 253-273.
19. Mellaart 1970 J. Mellaart, Excavations at Hacılar. Occasional Publications of the British Institute of Archaeology at Ankara, Number 9 (1970).
20. Özbek 2002 M. Özbek, “Antropological Analysis of the Öküzini Human Remains”, in: I. Yalçınkaya – M. Otte – J. Kozlowski – O. Bar-Yosef (eds.), La Grotte d’Öküzini: Evolution du Paléolithique final du sud-ouest de l’Anatolie - Öküzini: Final Paleolithic evolution in southwest Anatolia. ERAUL 96 (2002) 353-365.
21. Özçelik 2011 K. Özçelik, “Karain Mağarası B Gözü Epi-paleolitik Dönem Yontmataş Endüstrisi”, in: H. Taşkıran – M. Kartal – K. Özçelik – M. B. Kösem – G. Kartal (eds.), Işın Yalçınkaya’ya Armağan / Studies in Honour of Işın Yalçınkaya (2011) 213-225.
22. Pawlikowski 1995 M. Pawlikowski, “Karain and Öküzini Caves, Turkey. General Geology of Area Preliminary Report”, Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 3, 1995, 351-369.
23. Pawlikowski 2002 M. Pawlikowski, “Determination of sources of raw materials: Results of a field survey in the Burhan River Valley (region of Antalya, Turkey)”, in: I. Yalçınkaya – M. Otte – J. Kozlowski – O. Bar-Yosef (eds.), La Grotte d’Öküzini: Evolution du Paléolithique final du sud-ouest de l’Anatolie - Öküzini: Final Paleolithic evolution in southwest Anatolia. ERAUL 96 (2002) 275-276.
24. Taşkıran 2007 H. Taşkıran, “The Supply Areas of Karain Cave in Southwest Anatolia”, in: M.-H. Moncel – A.- M. Moigne – M. Arzarello – C. Peretto (eds.), Raw Material Supply Areas and Food Supply Areas, Integrated approach of the behaviours. BAR International Series 1725 (2007) 207-211.
25. Taşkıran – Aksu 2009 H. Taşkıran – S. E. Aksu, “Suluin Mağarası 2007 Yılı Kazısı”, KST 30.2 (2009) 89-100.
26. Taşkıran – Aksu 2011 H. Taşkıran – S. E. Aksu, “Suluin Mağarası Kazısı-2008”, KST 32.3 (2011) 36-45.
27. Taşkıran et al. 2011 H. Taşkıran – S. E. Aksu – M. B. Kösem – K. Özçelik, “Suluin Mağarası Kazısı-2009”, KST 32.4 (2011) 427-439.
28. Taşkıran et al. 2012 H. Taşkıran – K. Özçelik – M. B. Kösem, “Suluin Mağarası Kazısı-2010”, KST 33.2 (2012) 1-18.
29. Taşkıran et al. 2014 H. Taşkıran – M. B. Kösem – K. Özçelik – Y. Aydın – E. Erbil, “2013 Yılı Suluin Mağarası Kazısı”, KST 36.1 (2014) 555-572.
30. Taşkıran 2014 Z. Taşkıran, Suluin Mağarası Holosen Dönem Yontmataş Endüstrisi (Ankara University Unpublished PhD Thesis 2014).
31. Thissen 2010 L. Thissen, “The Neolithic-Chalcolithic sequence in the SW Anatolian Lakes Region”, Documenta Praehistorica 37, 2010, 269-282.
32. Yakar 1991 J. Yakar, Prehistoric Anatolia, the Neolithic Transformation and the Early Chalcolithic Period. Institute of Archaeology of Tel Aviv University (1991).
33. Yalçınkaya 1987 I. Yalçınkaya, “1985 Yılı Karain Kazıları”, KST 8.1 (1987) 21-37.
34. Yalçınkaya 1992 I. Yalçınkaya, “1990 Yılı Öküzini Kazısı”, KST 13.1 (1992) 55-70.
35. Yalçınkaya – Özçelik 2012 I. Yalçınkaya – K. Özçelik, “Karain Mağarası’nın Kültürel ve Çevresel Verileri Işığında Anadolu Orta Paleolitik’inin Değerlendirilmesi”, Adalya XV, 2012, 1-12.
36. Yalçınkaya et al. 2013 I. Yalçınkaya – H. Taşkıran – M. Kartal – K. Özçelik – M. B. Kösem – G. Kartal, “2011 Yılı Karain Mağarası Kazıları”, KST 34.1 (2014) 5-22.
37. Yalçınkaya et al. 2014 I. Yalçınkaya – H. Taşkıran – M. Kartal – K. Özçelik – M. B. Kösem – G. Kartal – Y. Aydın – İ. D. Yaman – M. Karakoç – B. Fındık, “2012 Yılı Karain Mağarası Kazıları”, KST 35.1 (2014) 233-252.
38. Yalçınkaya et al. 2015 I. Yalçınkaya – H. Taşkıran – M. Kartal – K. Özçelik – M. B. Kösem – G. Kartal – Y. Aydın – İ. D. Yaman – M. Karakoç – B. Fındık – E. Erbil, “2013 Yılı Karain Mağarası Kazıları”, KST 36.1 (2015) 441-458.
39. Yaman 2015 İ. D. Yaman, “Orta Paleolitik Dönem’de Karain Mağarası E ve B Gözleri Arasındaki Bağlantı”, Adalya XVIII, 2015, 1-32.