Year 2020, Volume 10 , Issue 2, Pages 377 - 398 2020-12-31

Ermenistan Devleti’nin Kurulması ve Bölgeden Azerbaycan Türklerinin Zorunlu Göç Ettirilmesi (1906-1953)
Establishment of Armenia State and Compulsory Immigration of Azerbaijan Turks from the Region (1906-1953)

Amrah BAYRAMOV [1] , Ahmet EDİ [2]


Güney Kafkasya’da günümüzde mevcut olan Ermenistan Cumhuriyeti’nin temeli Çarlık
Rusya’nın bölgeyi işgali sonrası atılmıştır. Kuzey Azerbaycan sınırları içinde yer
alan Revan ve çevre bölgelerinde Rus desteği ile Ermeniler kendi devletlerini oluşturmuştur.
Bu bölgelerde Ermeni nüfus sayısını artırmak için Çarlık Rusya, İran ve
Osmanlı topraklarından binlerce Ermeni’yi göç ettirerek bölgeye yerleştirmiştir. XX.
yüzyılın ilk çeyreğinde Ermeniler bölgede nüfus üstünlüğü sağlamak için Müslüman
nüfusa karşı katliamlarını gerçekleştirmişlerdir. Böylece on binlerce Müslüman öldürülmüştür.
Hayatta kalanlar ise bölgeden göç etmek zorunda kalmışlardır. Buna ilave
olarak Ermeniler, 1991 yılına kadar bölgede çoğunluğu oluşturan Müslümanların nüfus
üstünlüğünü kırmak için bölgede zorunlu göç faaliyetlerini gerçekleştirmişlerdir.
Ermeniler tarafından bölgedeki Müslümanlara karşı girişilen bu sistematik göçler
1948-1953 ve 1988-1991 yılları arası gerçekleştirilmiştir. Bu göçler ile Ermeniler, istedikleri
Türksüz Ermenistan Devleti’ni oluşturmayı başarmışlardır.
Çalışmada bahsi geçen “Ermenistan Devleti’nin Kurulması ve Bölgeden Azerbaycan
Türklerinin Zorunlu Göç Ettirilmesi”, nitel araştırma yöntemlerinden doküman ve
belge analizi yöntemi kullanılarak ele alınmıştır. Böylece arşiv belgeleri, gazeteler ve
dönemi anlatan birinci elden kaynaklar incelenerek objektif bir çalışma ortaya çıkarılmıştır

The foundation of the Republic of Armenia, which exists today in the South Caucasus,
was laid after the occupation of the region by Tsarist Russia. The Armenians
formed their own state with  Russian supporting  Revan and surrounding a reas
within the borders of Northern Azerbaijan. In order to increase the number of Armenians
in these regions, Tsarist Russia, Iran and the Ottoman territories migrated
thousands of Armenians to the region. XX. in the first quarter of the century, Armenians
carried out massacres against the Muslim population in order to maintain
population superiority in the region. Thus, tens of thousands of  Muslims were
killed. Survivors were forced to migrate from the area. In addition, Armenians carried
out forced migration activities in the region in order to break the population
superiority of Muslims, who formed the majority in the region until 1991. These
systematic migrations by Armenians against Muslims in the region were carried
out between 1948-1953 and 1988-1991. With these migrations, the Armenians succeeded
in creating the state of Armenia without the Turks they wanted.
The “establishment of the state of Armenia and the forced migration of Azerbaijani
Turks from the region” mentioned in the study were discussed using the method of
document and document analysis from qualitative research methods. Thus, archival
documents, newspapers and first-hand sources describing the period were examined
and an objective study was uncovered.
  • Azerbaycan Respublikası Devlet Arşivi (ARDA), fond 970, siyahı 1, iş 15.
  • ARDA, f 970, s1, iş 113.
  • ARDA, f.411, s.28, iş.677.
  • ARDA, f.411, s.28, iş.34.
  • Собрание Узаконений и Распоряжений Рабоче-Крестьянского Правительство А. С. С. Р, за 1923 г, Издание Народного Комиссариата Юстиции А. С. С. Р, Баку, 1925 г.
  • Azerbaycan Gazetesi.
  • Azatlık Gazetesi.
  • Halk Gazetesi.
  • Aliyev, F & Hasanov, U. (2007). İrevan Hanlığı, Şark-Garp Yayınları. Bakü.
  • Arif, E. (2004). Kafkasya Jeopolitiğinde Rusya, İran, Türkiye Rekabeti ve Ermeni Faktörü, Natürel Yayınları. Ankara.
  • İsmayılov, M. (2007).Azerbaycan Tarihi XIX. Yüzyıl, IV Cilt, Elm Yayınları. Bakü.
  • Karabağ Özgürlük Örgütü. (2009). Ermeni Vahşetleri (1905-1906; 1918-1920), Biznesmen Namig Habibov Matbaası. Bakü.
  • Kurbanlı, E. (2004). Azerbaycan Türklerinin Ermenistan'dan Göçürülmesi, Ağrıdağ Yayınları. Bakü.
  • Paşayev, A. (2013). Azerilerin Ermenistan SSC'den Göçürülmesi (1948-1953); Belgeler Toplusu, Zerdabi LTD Yayınları. Bakü.
  • Çıraqzade, V. (1992).İstiklal Yollarında, Azerneşr. Bakü.
  • Mahmudov, Y & Valiyev, H. (2016).Azerbaycan Halkına karşı 1918 Soykırımları, Azerbaycan Tarihçileri İçtimaı Birliği Yayınları. Bakü.
  • Esedov & Memmedov. (1992). Ermenistan Azerileri ve Onların Acı Kaderi, Azerbaycan Yayınları. Bakü.
  • Mustafa, N. (2015). İrevan Şehri; Türk-İslam varlığı nasıl yok edildi, Berikan Yayınevi. Ankara.
  • Necefli, G. (2014). Doğu Anadolu, Nahcivan ve İrevan Bölgelerinde Ermenilerin Türk-Müslüman Ahaliye Karşı Yaptıkları Soykırımlar (1918-1920), Turhan Yayınları. Bakü.
  • Ordubadi, Memmed, S. (2007). Kanlı Yıllar, Kafkasya Yayınları. Bakü.
  • Seferli, F. (2018). Sözde Ermeni Soykırımı ve Tarihi Hakikatler, Ecemi Yayınları. Nahcivan.
  • Bayramova, A. (2015)."Erivan Hanlığının Bazı Etnotoponimlerinin Sözcüksel-Anlamsal Özellikleri", Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 8(16), 213-229.
  • Kızılkaya, O. (2014). "Günümüzün Ermenistan Coğrafyasında Türk Nüfusun Tarihi Süreçteki Durumu", Yeni Türkiye Dergisi, 20(63), 2599-2603.
  • Hasanoğlu. M, Süleymanlı, N. (2013). "Ermenistan Devleti'nin Oluşumu Sürecinde Güney Kafkasya'da Nüfus Mücadelesi ve Azerbaycan", Avrasya İncelemeleri Dergisi, 2(2), 289-303.
  • Mustafayev, B. (2013). "Resulzade Hükumeti Dönemi ve Yaşanan Terör Olayları (1918-1920)", Avrasya İncelemeler Dergisi, C(2), 205-231.
  • Mustafayev, B. (2013). "Sovyetler Döneminde Rusya'nın Dağlık Karabağ Politikası", Karadeniz Araştırmalar Dergisi, (39), 53-68.
  • Memmedova, İ. (2017). "İrevan Hanlığının Nüfusu", Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 4(11), 25-57.
  • Saydam, A. (1990). "Rusya'nın Kafkasya'yı İşgali". Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 243-261.
  • Şıhaliyev, E. (2016). "Güney Kafkasya'da Britanya'nın Ermeni Politikası", İRS Dergisi, 3(26), 34-41. Lisansüstü Tezler
  • Mustafayev, B. (2009). Ermenilerin Kuzey Azerbaycan’daki Faaliyetleri (1905-1920), (Yayınlanmamış doktora tezi).Ege Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  • ATA Şevkiye, D. (2010). Dağlık Karabağ Sorunu, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) Karadeniz Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.
  • Web1- http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries_regions/ARM/ARM-CP_eng.pdf
  • Web2- http://www.virtualkarabakh.az/az/post-item/3/27/irevan-tarixi-melumat.html
  • Web3- URL:http://haypedia.com/makale/Osmanl%C4%B1%20Tarihi/0e7350d3-7495-45a6-8573-76f381bacbe8.
  • Web4- URL:http://dergipark.gov.tr/download/article-file/26215
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-1752-396X
Author: Amrah BAYRAMOV
Institution: AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Author: Ahmet EDİ (Primary Author)
Institution:
Country: Turkey


Dates

Publication Date : December 31, 2020

APA Bayramov, A , Edi̇, A . (2020). Ermenistan Devleti’nin Kurulması ve Bölgeden Azerbaycan Türklerinin Zorunlu Göç Ettirilmesi (1906-1953) . Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi , 10 (2) , 377-398 . DOI: 10.31679/adamakademi.676719