Review

Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi

Volume: 13 Number: 4 October 29, 2025
EN TR

Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi

Abstract

Bu çalışmada, ağırlıklı olarak çağdaş dijital ve çok modlu metin dünyasını anlamak ve okuryazarlık eğitimini yeniden değerlendirmek için New London Group’un (2000) ortaya koyduğu çoklu okuryazarlıklar yaklaşımı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme yapılırken öncelikle okuryazarlık ve okuryazarlık pratikleri kavramları tanımlanmış ve bu kavramlar, sosyokültürel kuramın bakış açısıyla tartışılmıştır. Bu bağlamda, ayrı başlık altında kültürün bu kavramlarla olan dinamik ilişkisi üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan akademik çalışmalarla ve somut örneklerle bu kavramların kültürle olan ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Daha sonra çoklu okuryazarlıklar pedagojisinin unsurları olan anlamın tasarımı, çok modlu metin ve bu pedagojinin dört kuramsal bileşeni yine örneklerle birlikte açıklanmıştır. Ayrıca bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişme ve değişimler başta olmak üzere dil, kültür ve sosyal uygulamaların bu ana kavramları nasıl dönüştürdüğü ve etkilediği konusu üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde okuryazarlığın sosyokültürel boyutu, alan yazındaki ilgili çalışmalar ve çoklu okuryazarlıklar pedagojisi temel alınarak araştırmacılara, öğretim programı geliştiricilerine ve öğretmenlere bir dizi öneriler ve uygulama örnekleri sunulmuştur. Tüm bunlarla birlikte, bu çalışma, okuryazarlık eğitimine sosyokültürel bir bakış kazandırmayı ve çoklu okuryazarlıklar pedagojisinin eğitimdeki yeri üzerine Türkçe literatürdeki sınırlı çalışmalara kuramsal bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Ballard, B. and Clanchy, J. (1988). Literacy in the university: An ‘anthropological’ approach. In G. Taylor, B. Ballard, V. Beasley, H. Bock, J. Clanchy ve P. Nightingale (eds.), Literacy by degrees (pp. 7-23). Philadelphia, PA: SRHE and Open University Press.
  2. Barton, D. and Hamilton, M. (2000). Literacy practices. In D. Barton, M. Hamilton and R. Ivanic (eds.), Situated literacies: Reading and writing in context (pp. 180-196). London, UK: Routledge.
  3. Brown, L. D. (2014). Literate identities in the 21st century: Examining the new literacy skills and new literacy practices of 6th graders (Doctoral dissertation, University of Oklahoma). Retrieved from https://shareok.org/bitstream/handle/11244/13873/Delgado.Brown.Dissertation_COPY%20EDITED_FINAL.pdf?sequence=4
  4. Buck, A. (2012). Examining digital literacy practices on social network sites. Research in the Teaching of English, 47(1), 9-38.
  5. Cazden, C. B. (2000). Taking cultural differences into account. In B. Cope and M. Kalantzis (eds.), Multiliteracies: Literacy learning and the design of social futures (pp. 249-266). London, UK: Routledge.
  6. Chandler-Olcott, K. and Mahar, D. (2003a). “Tech-savviness” meets multiliteracies: Exploring adolescent girls’ technology-related literacy practices. Reading Research Quarterly, 38(3), 356-385.
  7. Chandler-Olcott, K. and Mahar, D. (2003b). Adolescents' anime-inspired" fan-fictions": An exploration of multiliteracies. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 46(7), 556-566.
  8. Cole, D. R. and Pullen, D. L. (2010). Multiliteracies in motion: Current theory and practice. London, UK: Routledge.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Review

Publication Date

October 29, 2025

Submission Date

June 10, 2025

Acceptance Date

July 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 13 Number: 4

APA
Destebaşı, F. (2025). Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(4), 859-882. https://doi.org/10.16916/aded.1716304
AMA
1.Destebaşı F. Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Lisans. 2025;13(4):859-882. doi:10.16916/aded.1716304
Chicago
Destebaşı, Fatih. 2025. “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler Ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13 (4): 859-82. https://doi.org/10.16916/aded.1716304.
EndNote
Destebaşı F (October 1, 2025) Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13 4 859–882.
IEEE
[1]F. Destebaşı, “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”, Lisans, vol. 13, no. 4, pp. 859–882, Oct. 2025, doi: 10.16916/aded.1716304.
ISNAD
Destebaşı, Fatih. “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler Ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13/4 (October 1, 2025): 859-882. https://doi.org/10.16916/aded.1716304.
JAMA
1.Destebaşı F. Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Lisans. 2025;13:859–882.
MLA
Destebaşı, Fatih. “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler Ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, vol. 13, no. 4, Oct. 2025, pp. 859-82, doi:10.16916/aded.1716304.
Vancouver
1.Fatih Destebaşı. Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Lisans. 2025 Oct. 1;13(4):859-82. doi:10.16916/aded.1716304