Derleme

Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi

Cilt: 13 Sayı: 4 29 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi

Öz

Bu çalışmada, ağırlıklı olarak çağdaş dijital ve çok modlu metin dünyasını anlamak ve okuryazarlık eğitimini yeniden değerlendirmek için New London Group’un (2000) ortaya koyduğu çoklu okuryazarlıklar yaklaşımı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme yapılırken öncelikle okuryazarlık ve okuryazarlık pratikleri kavramları tanımlanmış ve bu kavramlar, sosyokültürel kuramın bakış açısıyla tartışılmıştır. Bu bağlamda, ayrı başlık altında kültürün bu kavramlarla olan dinamik ilişkisi üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan akademik çalışmalarla ve somut örneklerle bu kavramların kültürle olan ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Daha sonra çoklu okuryazarlıklar pedagojisinin unsurları olan anlamın tasarımı, çok modlu metin ve bu pedagojinin dört kuramsal bileşeni yine örneklerle birlikte açıklanmıştır. Ayrıca bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişme ve değişimler başta olmak üzere dil, kültür ve sosyal uygulamaların bu ana kavramları nasıl dönüştürdüğü ve etkilediği konusu üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde okuryazarlığın sosyokültürel boyutu, alan yazındaki ilgili çalışmalar ve çoklu okuryazarlıklar pedagojisi temel alınarak araştırmacılara, öğretim programı geliştiricilerine ve öğretmenlere bir dizi öneriler ve uygulama örnekleri sunulmuştur. Tüm bunlarla birlikte, bu çalışma, okuryazarlık eğitimine sosyokültürel bir bakış kazandırmayı ve çoklu okuryazarlıklar pedagojisinin eğitimdeki yeri üzerine Türkçe literatürdeki sınırlı çalışmalara kuramsal bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ballard, B. and Clanchy, J. (1988). Literacy in the university: An ‘anthropological’ approach. In G. Taylor, B. Ballard, V. Beasley, H. Bock, J. Clanchy ve P. Nightingale (eds.), Literacy by degrees (pp. 7-23). Philadelphia, PA: SRHE and Open University Press.
  2. Barton, D. and Hamilton, M. (2000). Literacy practices. In D. Barton, M. Hamilton and R. Ivanic (eds.), Situated literacies: Reading and writing in context (pp. 180-196). London, UK: Routledge.
  3. Brown, L. D. (2014). Literate identities in the 21st century: Examining the new literacy skills and new literacy practices of 6th graders (Doctoral dissertation, University of Oklahoma). Retrieved from https://shareok.org/bitstream/handle/11244/13873/Delgado.Brown.Dissertation_COPY%20EDITED_FINAL.pdf?sequence=4
  4. Buck, A. (2012). Examining digital literacy practices on social network sites. Research in the Teaching of English, 47(1), 9-38.
  5. Cazden, C. B. (2000). Taking cultural differences into account. In B. Cope and M. Kalantzis (eds.), Multiliteracies: Literacy learning and the design of social futures (pp. 249-266). London, UK: Routledge.
  6. Chandler-Olcott, K. and Mahar, D. (2003a). “Tech-savviness” meets multiliteracies: Exploring adolescent girls’ technology-related literacy practices. Reading Research Quarterly, 38(3), 356-385.
  7. Chandler-Olcott, K. and Mahar, D. (2003b). Adolescents' anime-inspired" fan-fictions": An exploration of multiliteracies. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 46(7), 556-566.
  8. Cole, D. R. and Pullen, D. L. (2010). Multiliteracies in motion: Current theory and practice. London, UK: Routledge.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

10 Haziran 2025

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Destebaşı, F. (2025). Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(4), 859-882. https://doi.org/10.16916/aded.1716304
AMA
1.Destebaşı F. Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Lisans. 2025;13(4):859-882. doi:10.16916/aded.1716304
Chicago
Destebaşı, Fatih. 2025. “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13 (4): 859-82. https://doi.org/10.16916/aded.1716304.
EndNote
Destebaşı F (01 Ekim 2025) Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13 4 859–882.
IEEE
[1]F. Destebaşı, “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”, Lisans, c. 13, sy 4, ss. 859–882, Eki. 2025, doi: 10.16916/aded.1716304.
ISNAD
Destebaşı, Fatih. “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13/4 (01 Ekim 2025): 859-882. https://doi.org/10.16916/aded.1716304.
JAMA
1.Destebaşı F. Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Lisans. 2025;13:859–882.
MLA
Destebaşı, Fatih. “Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, c. 13, sy 4, Ekim 2025, ss. 859-82, doi:10.16916/aded.1716304.
Vancouver
1.Fatih Destebaşı. Okuryazarlık Eğitimine Alternatif Yaklaşımlar: Sosyokültürel Perspektifler ve Çoklu Okuryazarlıklar Pedagojisi. Lisans. 01 Ekim 2025;13(4):859-82. doi:10.16916/aded.1716304

88x31.png

Ana Dili Eğitimi Dergisi Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.