Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe Dersi 5. Sınıf Öğretim Programının Akademisyen Görüşleri Doğrultusunda Değerlendirilmesi

Year 2025, Volume: 13 Issue: 4 , 1047 - 1063 , 29.10.2025

İsmail Satmaz

https://doi.org/10.16916/aded.1776950

https://izlik.org/JA42BL52JX

Abstract

Bu araştırmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında hazırlanan 5. sınıf Türkçe Dersi Öğretim Programı, akademisyen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. 2024–2025 eğitim-öğretim yılında farklı bölgelerden 36 akademisyenin katılımıyla yürütülen çalışmada, “Öğretim Programı Değerlendirme Formu” kullanılmış ve veriler çok yüzeyli Rasch modeli ile analiz edilmiştir. Bulgular; ölçme-değerlendirme ve süreç boyutlarının en yüksek kapsam geçerlik indeksine sahip olduğunu, hedefler boyutunun güçlü düzeyde geçerlik sergilediğini, içerik boyutunun ise kabul edilebilir ancak görece daha düşük düzeyde kaldığını ortaya koymuştur. Puanlayıcılar arasında katılık ve cömertlik farklılıkları görülmüş, bu durum çoklu puanlayıcı kullanımının önemini göstermiştir. Sonuç olarak, programın genel geçerlik ve güvenirlik açısından yeterli olduğu ancak içerik ve felsefi bütünlük açısından iyileştirmelere ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir.

Keywords

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli , Türkçe öğretim programı , Program değerlendirme , Rasch modeli

Ethical Statement

Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Gerekli etik kurul izni alınmıştır.

Evaluation of the 5th Grade Turkish Language Curriculum within the Framework of The Century of Türkiye Education Model Based on Academicians’ Opinions

https://izlik.org/JA42BL52JX

Abstract

In this study, the Turkish Language Curriculum for 5th Grade, developed within the framework of the The Century of Türkiye Education Model, was evaluated based on the opinions of academics. Conducted in the 2024–2025 academic year with the participation of 36 academics from different regions, the study employed the “Curriculum Evaluation Form,” and the data were analyzed using the many-facet Rasch model. The findings revealed that the assessment and process dimensions had the highest content validity indices, and the objectives dimension demonstrated strong validity, while the content dimension was acceptable but comparatively lower. Differences in severity and leniency were observed among raters, highlighting the importance of using multiple raters. Overall, the curriculum was found to be sufficient in terms of general validity and reliability; however, improvements were needed regarding content and philosophical coherence.

Keywords

The Century of Türkiye Education Model , Turkish language curriculum , Curriculum evaluation , Rasch model

References

• Akpınar, B. (2009). İlköğretim 1–5. sınıflar Türkçe öğretim programları görsel okuma ve sunu öğrenme alanının değerlendirilmesi. Education and Science, 34(154), 37-49.
• Akyol, H., ve Yıldız, M. (2018). Türkçe öğretiminde temel beceriler. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 15–28.
• Altunkeser, F., ve Coşkun, İ. (2018). 2009 ve 2015 Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırılması ve değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 114-135.
• Arcagök, S. (2021). 2019 Türkçe dersi öğretim programı 6. sınıf kazanımlarının değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 589-602.
• Arı, G. (2017). Türkçe dersi öğretim programındaki (ortaokul) okuma kazanımlarının değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(4), 685-703.
• Aslan, M., ve Atik, U. (2018). 2015 ve 2017 ilkokul Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (Teke) Dergisi, 7(1), 528-547.
• Avşar, G., ve Mete, F. (2018). Türkçe öğretim programlarında kullanılan fiillerin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre sınıflandırılması. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 75-87.
• Balcı, A., Coşkun, E., ve Tamer, M. (2012). Cumhuriyet dönemi Türkçe dersi öğretim programlarının genel amaçları bakımından değerlendirilmesi. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-13.
• Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programının dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279-290.
• Bayburtlu, Y. S. (2015). 2015 Türkçe dersi öğretim programı ve 2006 Türkçe dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 10(15), 137-158.
• Berk, R. A. (2018). Evaluation of teaching: From theory to practice. London: Routledge.
• Bıçak, N., ve Alver, M. (2018). 2018 Türkçe dersi öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2480-2501.
• Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university (4th ed.). Maidenhead: Open University Press.
• Boyacı, Ş. D. B., ve Özer, M. G. (2019). Öğrenmenin geleceği: 21. yüzyıl becerileri perspektifiyle Türkçe dersi öğretim programları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 708-738.
• Çağ, H. D. (2025). 2024 ortaokul Türkçe öğretim programındaki dinleme/izleme öğrenme çıktılarının 5. sınıf ders kitabındaki görünümleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(1), 249-265.
• Çalışkan, G. (2016). Türkçe dersi öğretim programı ve Türkçe ders kitapları: 5. sınıf Türkçe ders kitabına yönelik bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(2), 200-214.
• Çerçi, A. (2018). 2018 Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının (5, 6, 7, 8. Sınıf) yenilenen Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 6(2), 70-81.
• Çetin, A., ve Baş, G. (2021). Metinlerarası okuma yaklaşımının öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 789–809. https://doi.org/10.16916/aded.909436
• Çiçek, S. (2024). Türkçe dersi öğretim programları ile Türkçe ders kitaplarında ses olayları konusunun öğretimi ve işlevsel dilbilgisine göre etkinlik önerileri. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 200-222.
• Demir, E., Cüm, B. I., Kul, N., ve Gündem, A. (2025). Türkçe öğretmenlerinin 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programının (5, 6, 7 ve 8. sınıf) ölçme ve değerlendirme yaklaşımı hakkındaki görüşleri. Journal of Curriculum and Educational Studies, 3(5), 122-152.
• Demir, T., ve Açık, F. (2020). Türkçe öğretiminde kültür aktarımının önemi. Türkçe Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 45–60.
• Demirel, Ö. (2017). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya. Ankara: Pegem Akademi.
• Direkçi, B., Akbulut, S., ve Şimşek, B. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (2018) ve ortaokul Türkçe ders kitaplarının dijital okuryazarlık becerileri bağlamında incelenmesi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(16), 797-813.
• Drake, S. M., & Reid, J. (2018). Integrated curriculum as an effective way to teach 21st century capabilities. Asia Pacific Journal of Educational Research, 1(1), 31–50.
• Durukan, E. (2013). Öğretmen görüşleri açısından Türkçe dersi öğretim programı kazanımları. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 5(8).
• Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M., ve Kesman, M. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli konusunda öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 20262. https://doi.org/10.5281/zenodo.15002346
• Efe, M. E. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli: Eğitimde kültürel değerler ve dijitalleşme perspektifi. RESS Journal, 11(6), 213-224. http://dx.doi.org/10.17121/ressjournal.3606
• Engelhard, G. (2002). Monitoring raters in performance assessments. Applied Measurement in Education, 15(2), 121–140.
• Epçaçan, C., ve Erzen, M. (2008). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Journal of International Social Research, 1(4), 182-202.
• Erdamar, G., ve Barası, M. (2021). 21. yüzyıl becerileri açısından ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 312-342.
• Eroğlu, A. (2025). 21. yüzyıl becerileri bağlamında 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(2), 587-600.
• Erol, T. (2021). Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre sınıflandırılması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(4), 1421-1442.
• Filiz, S. B., ve Yıldırım, N. (2019). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre analizi. İlkogretim Online, 18(4), 1550-1573.
• Fraenkel, J. R., & Wallen, N., E. (2006). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill.
• Güneş, F. (2013). Türkçe öğretiminde değerler eğitimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(2), 1–12.
• Güzel, A., ve Karadağ, Ö. (2013). Anlatma becerileri açısından “Türkçe Dersi Öğretim Programı (6, 7, 8. Sınıflar)” na eleştirel bir bakış. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 45-52.
• İmrol, M. H., Dinçer, A., Güldenoglu, B. N. D., ve Babadogan, M. C. (2021). 2018 Türkçe Dersi Ögretim Programinin Degerlendirilmesi. Education and Science, 46(207), 403-438.
• İşeri, K., ve Baştuğ, M. (2016). Yeni Türkçe dersi öğretim programının değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 4(13), 17-35.
• Kalaycı, N., ve Yıldırım, N. (2020). Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2009-2017-2019). Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 238-262.
• Kaplan, K., ve Demir, M. (2023). Türkçe dersi öğretim programının (2019) bağlam-girdi-süreç-ürün (CIPP) modeli ile değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 770-785.
• Karagöl, E. (2020). Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre güncel Türkçe öğretim programları. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(1), 56-71.
• Karatay, H. (2011). 4+1 planlı yazma ve değerlendirme modelinin öğretmen adaylarının yazılı anlatım tutumlarını geliştirmeye etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 1913–1932.
• Kavcar, C. (2019). Dil-kültür ilişkisi ve Türkçe öğretimi. Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 14(27), 15–28.
• Kaya, M., ve Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108-146.
• Kayhan, E. (2019). Türkçe öğretim programı (2017)’nın Stufflebeam’in (CIPP) modeline göre değerlendirilmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 4(1), 48-67.
• Kayhan, E., Altun, S., ve Gürol, M. (2019). Sekizinci sınıf Türkçe öğretim programı (2018)’nın 21. yüzyıl becerileri açısından değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 20-35.
• Kırmızı, F. S., ve Yurdakal, İ. H. (2019). Sınıf öğretmenlerinin 2018 Türkçe dersi öğretim programına ilişkin görüşleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(1), 64-76.
• Kocayiğit, A., ve Aykaç, N. (2019). İlkokul Türkçe öğretim programının eğitim programı ögeleri açısından değerlendirilmesi (1923-2017). Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(44), 251-279.
• Koç, E. S. (2021). Türkçe dersi öğretim programları ile okuma becerileri öğretim programının uluslararası okuma yeterlikleri bağlamında incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 169-193.
• Kurudayıoğlu, M., ve Soysal, T. (2018). 2018 Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 483-496.
• Marsh, C. J. (2009). Key concepts for understanding curriculum (4th ed.). London: Routledge.
• MEB. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin adresinden 09.08.2025 tarihinde indirilmiştir.
• Melanlıoğlu, D. (2008). Kültür aktarımı açısından Türkçe öğretim programları. Education and Science, 33(150), 64-73.
• Memiş, M., ve Kalyoncu, M. R. (2024). 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı ile 2019 Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırmalı incelenmesi. International Journal of Language Academy, 12(2), 176-199.
• Myford, C. M., & Wolfe, E. W. (2003). Detecting and measuring rater effects using many-facet Rasch measurement: Part I. Journal of Applied Measurement, 4(4), 386–422.
• Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: Foundations, principles, and issues (8th ed.). New York: Pearson.
• Peksöz, M. (2024). 2024 ilkokul Türkçe dersi öğretim programı (1-4. sınıflar) ile 2019 Türkçe dersi öğretim programının (1-8. sınıflar) karşılaştırmalı incelemesi. Temel Eğitim, 7(27), 18-33.
• Posner, G. J. (2004). Analyzing the curriculum (3rd ed.). New York: McGraw-Hill.
• Print, M. (1993). Curriculum development and design (2nd ed.). Sydney: Allen & Unwin.
• Schiro, M. S. (2013). Curriculum theory: Conflicting visions and enduring concerns (2nd ed.). Thousand Oaks: SAGE.
• Stemler, S. E. (2004). A comparison of consensus, consistency, and measurement approaches to estimating interrater reliability. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 9(4), 1–19.
• Süğümlü, A. A., ve Bahşi, N., (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programının Bloom taksonomisine göre incelenmesi. SDU International Journal of Educational Studies, 12(1), 27-49.
• Şahin, D., ve Bayramoğlu, C. D. (2016). 2015 Türkçe öğretim programının metin tür ve tema seçimi bakımından değerlendirilmesi. Turkish Studies (Elektronik), 11(3), 2095-2130.
• TÜİK (2013). Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr/.
• Tyler, R. W. (2013). Basic principles of curriculum and instruction. Chicago: University of Chicago Press.
• Ülçay, O. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli değerlendirmesi. Ulusal Eğitim Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2), 70–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248
• Veneziano L. ve Hooper J. (1997). A method for quantifying content validity of health-related questionnaires. American Journal of Health Behavior, 21(1), 67-70.
• Yıldırım, N. (2025). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programının (Türkiye yüzyılı maarif modeli-2024) konuşma öğrenme alanı bağlamında değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(2), 568-586.
• Yıldırım, Y., ve Çalışkan, A. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modelinin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204–220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121
• Yurdakal, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024 ilkokul Türkçe dersi öğretim programının (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) incelenmesi. Temel Eğitim, 24, 76-88.