Research Article

Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Volume: 14 Number: 3 July 31, 2026
EN TR

Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin konuşma özyeterlik düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli değişkenler açısından anlamlı fark oluşturup oluşturmadığını incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Türkiye’nin batısındaki bir ilde öğrenim gören 546 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Ortaokul Öğrencileri için Konuşma Özyeterlik Ölçeği ile araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Veriler SPSS 27 programı aracılığıyla analiz edilmiş; bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Welch testi ve uygun post hoc analizlerden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları, konuşma özyeterliğinin bazı değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaştığını göstermiştir. Cinsiyet değişkeninde yalnızca etkilenme alt boyutunda kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık belirlenmiştir. Yaş ve sınıf düzeyi arttıkça özellikle duyuşsal, içerik ve dil-ötesi boyutlarda konuşma özyeterliği puanlarının azaldığı görülmüştür. Günlük dijital oyun, sosyal medya ve internet kullanım sürelerinin artmasının konuşma özyeterliğinin çeşitli boyutlarında düşüşe yol açtığı belirlenmiştir. Buna karşılık haftalık kitap okuma süresi arttıkça öğrencilerin konuşma özyeterliği puanlarının anlamlı biçimde yükseldiği saptanmıştır. Aylık okunan kitap sayısının yalnızca duyuşsal boyutta anlamlı farklılık oluşturduğu görülmüştür. Anne eğitim durumunun dil-ötesi boyutta, baba eğitim durumunun ise içerik boyutunda anlamlı farklılık yarattığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, öğrencilerin konuşma özyeterliklerinin yalnızca bireysel özelliklerden değil, aynı zamanda dijital medya kullanımı, okuma alışkanlıkları ve aile özellikleri gibi çevresel etkenlerden de etkilendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçlarının konuşma becerisinin geliştirilmesine yönelik eğitim uygulamalarına, program geliştirme çalışmalarına ve gelecekte yapılacak araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma, Prof. Dr. Fatih Kana yürütücülüğünde gerçekleştirilen ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen “Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterlikleri” başlıklı SBA-2025-4952 numaralı Bağımsız Araştırma Projesi kapsamında üretilmiştir.

Ethical Statement

Kurul adı = Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu Karar tarihi= 14.11.2024 Belge sayı numarası= 16/31

Thanks

Bu çalışma, Prof. Dr. Fatih Kana yürütücülüğünde gerçekleştirilen ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen “Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterlikleri” başlıklı SBA-2025-4952 numaralı Bağımsız Araştırma Projesi kapsamında üretilmiştir. Araştırmanın yürütülmesine sağladıkları akademik ve kurumsal katkılarından dolayı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimine teşekkür ederiz.

References

  1. Aktaş, T. (2005). Yabancı dil öğretiminde iletişimsel yeti. Journal of Language and Linguistic Studies, 1(1), 89–100. https://izlik.org/JA35TZ86FM
  2. Arseven, A. (2016). Özyeterlilik: Bir kavram analizi. Journal of Turkish Studies, 11(19), 63–80. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.10001
  3. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
  4. Bandura, A. (1994). Self-efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior (Vol. 4, pp. 71–81). Academic.
  5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
  6. Barın, M. (2018). Konuşma becerisi: Konuşma ve yazı dili. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 1903–1913. https://izlik.org/JA45NG56ZG
  7. Başar, U., & Çangal, Ö. (2023). Türkçeyi yabancı/ikinci dil olarak öğrenenlerin konuşma becerisi özyeterliklerinin belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(2), 775–790. https://doi.org/10.7822/omuefd.1270701
  8. Çeltik, H. (2022). Yabancı dil öğretiminde dört temel dil becerisi üzerine bir inceleme çalışması. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 11(31), 107–131. https://izlik.org/JA25BS93NY

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 31, 2026

Submission Date

May 28, 2026

Acceptance Date

July 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 3

APA
Kana, F., Maden, A., Kiler, B., & Köroğlu, A. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 14(3), 641-664. https://doi.org/10.16916/aded.1959544
AMA
1.Kana F, Maden A, Kiler B, Köroğlu A. Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Lisans. 2026;14(3):641-664. doi:10.16916/aded.1959544
Chicago
Kana, Fatih, Aslı Maden, Baran Kiler, and Arda Köroğlu. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14 (3): 641-64. https://doi.org/10.16916/aded.1959544.
EndNote
Kana F, Maden A, Kiler B, Köroğlu A (July 1, 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14 3 641–664.
IEEE
[1]F. Kana, A. Maden, B. Kiler, and A. Köroğlu, “Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”, Lisans, vol. 14, no. 3, pp. 641–664, July 2026, doi: 10.16916/aded.1959544.
ISNAD
Kana, Fatih - Maden, Aslı - Kiler, Baran - Köroğlu, Arda. “Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14/3 (July 1, 2026): 641-664. https://doi.org/10.16916/aded.1959544.
JAMA
1.Kana F, Maden A, Kiler B, Köroğlu A. Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Lisans. 2026;14:641–664.
MLA
Kana, Fatih, et al. “Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, vol. 14, no. 3, July 2026, pp. 641-64, doi:10.16916/aded.1959544.
Vancouver
1.Fatih Kana, Aslı Maden, Baran Kiler, Arda Köroğlu. Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Özyeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Lisans. 2026 Jul. 1;14(3):641-64. doi:10.16916/aded.1959544