TR
EN
Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü
Abstract
Tüm canlı organizmaların hücrelerinde bulunan ve genetik bilginin temel yapı taşı olan deoksiribonükleik asidin (DNA) temel yapısı ve işlevi ile ilgili bilgilerin, gen düzenlemesi ve hastalık gelişimindeki tüm mekanizmaları açıklamada yeterli olmadığı görülmektedir. Çevresel faktörlerin, beslenmenin, stresin, toksinlerin ve yaşam tarzı gibi dış etkenlerin gen ifadesi üzerindeki etkilerini inceleyen epigenetik bilimi, genomik yapı ve gen ifadesinin daha iyi anlaşılmasını sağlamada önemli bir rol üstlenmektedir. Alzheimer, Parkinson, kanser, yaşlanma, infertilite gibi sağlık sorunlarının patogenezlerinde epigenetik mekanizmaların etkileri ile ilgili son dönemde birçok araştırma gerçekleştirilmiş olmasına karşın, diş hekimliği ile ilgili epigenetik araştırmaların henüz başlangıç aşamasında olduğu görülmektedir. Diş hekimliğinde epigenetik değişimler, özellikle dişlerin ve çenelerin gelişim sürecinde gen ekspresyonunda oynadıkları roller nedeniyle mine defektleri, dental anomaliler, çürük, ortodontik anomaliler, pulpa iltihabı, periodontal hastalık gelişimi gibi pek çok alanda etkisini gösterebilmektedir. Ayrıca kök hücreler ve rejeneratif diş hekimliği alanında epigenetik mekanizmaların yönlendirilmesiyle doku mühendisliğinde yeni yaklaşımlar geliştirilmektedir. Epigenetik mekanizmalar ve ağız hastalıklarının gelişimi ile ilgili henüz doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün olmamakla birlikte, olası epigenetik değişimlerin belirlenmesi hastalık patogenezinin aydınlatılmasına katkı sunacağı gibi hastalıkların önlenmesi, kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi ve diş hekimliğinde yenilikçi yaklaşımların önünün açılması açısından da büyük bir potansiyel taşımaktadır. Bu derlemede öncelikle epigenetik bilimi ile ilgili temel kavramlar açıklandıktan sonra diş hekimliğinin farklı alanlarındaki epigenetik çalışmalar güncel literatürler eşliğinde değerlendirilmiştir.
Keywords
References
- Cacabelos R, Tellado I, Cacabelos P. The epigenetic machinery in the life cycle and pharmacoepigenetics. In: Cacabelos R, editor. Pharmacoepigenetics. London: Academic Press; 2019. p. 1-100.
- Hamilton JP. Epigenetics: principles and practice. Dig Dis. 2011;29(2):130-5.
- Tığlı H, Özgür E, Tığlı H. A clinical perspective on the role of epigenetics in human diseases. Istanbul Gelisim Univ J Health Sci. 2020;4(10):10722. doi:10.38079/igusabder.653270
- Lodish HF. Molecular Cell Biology: New York: W.H. Freeman; 2000.
- Rodenhiser D, Mann M. Epigenetics and human disease: translating basic biology into clinical applications. CMAJ. 2006;174(3):341-8.
- Ducasse M, Brown MA. Epigenetic aberrations and cancer. Mol Cancer. 2006;5:60.
- Szyf M. The early life social environment and DNA methylation: DNA methylation mediating the long-term impact of social environments early in life. Epigenetics. 2011;6(8):971-8.
- Moore LD, Le T, Fan G. DNA methylation and its basic function. Neuropsychopharmacology. 2013;38(1):23-38.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Dentistry (Other)
Journal Section
Review
Publication Date
December 31, 2025
Submission Date
September 11, 2025
Acceptance Date
December 6, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 11 Number: 3
APA
Tümay, I., & Güven, Y. (2025). Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü. Aydın Dental Journal, 11(3), 315-327. https://izlik.org/JA75YJ75BS
AMA
1.Tümay I, Güven Y. Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü. Aydin Dental Journal. 2025;11(3):315-327. https://izlik.org/JA75YJ75BS
Chicago
Tümay, Irmak, and Yeliz Güven. 2025. “Epigenetiğin Odontogenez Ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü”. Aydın Dental Journal 11 (3): 315-27. https://izlik.org/JA75YJ75BS.
EndNote
Tümay I, Güven Y (December 1, 2025) Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü. Aydın Dental Journal 11 3 315–327.
IEEE
[1]I. Tümay and Y. Güven, “Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü”, Aydin Dental Journal, vol. 11, no. 3, pp. 315–327, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA75YJ75BS
ISNAD
Tümay, Irmak - Güven, Yeliz. “Epigenetiğin Odontogenez Ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü”. Aydın Dental Journal 11/3 (December 1, 2025): 315-327. https://izlik.org/JA75YJ75BS.
JAMA
1.Tümay I, Güven Y. Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü. Aydin Dental Journal. 2025;11:315–327.
MLA
Tümay, Irmak, and Yeliz Güven. “Epigenetiğin Odontogenez Ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü”. Aydın Dental Journal, vol. 11, no. 3, Dec. 2025, pp. 315-27, https://izlik.org/JA75YJ75BS.
Vancouver
1.Irmak Tümay, Yeliz Güven. Epigenetiğin Odontogenez ve Dental Hastalıkların Patogenezindeki Rolü. Aydin Dental Journal [Internet]. 2025 Dec. 1;11(3):315-27. Available from: https://izlik.org/JA75YJ75BS