Research Article

ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI

Volume: 10 Number: 21 December 31, 2023
TR EN

ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI

Öz

Günümüzde doğal felaketlerin sayısı artmakta, daha sık yaşanmakta ve bu afetler, insan hayatını derinden etkilemektedir. Depremler, sel olayları ve salgınlar gibi doğal felaketlerin yol açtığı tahribatla başa çıkmak oldukça zordur. Türkiye'de gerçekleşen 6 Şubat depremi 11 ili etkileyerek yaklaşık 14 milyon insanı mağdur etmiştir. Deprem sonrası yol, köprü, tünel ve demiryolu gibi ulaşım altyapıları işlevsiz hale gelebilmekte ve alternatif rotaların hızla belirlenmesi zorlaşabilmektedir. Deprem sonrası yardım dağıtım faaliyetlerinde, araç rotalama problemleri (ARP) ile çözüm üretilebilir. ARP, çok sayıda müşteriye hizmet vermek amacıyla bir araç filosunu optimize eden kombinatoryal bir optimizasyon ve tam sayılı programlama problemidir. Zaman pencereli araç rotalama problemi (ZP-ARP) belirli zaman ve kapasite kısıtları altında en düşük maliyetle rotaların belirlenmesini amaçlar. Bu çalışmada, ZP-ARP için Kümeleme Temelli Klonal Seçim Algoritması (KSA) önerilmektedir. K-ortalama ve K-ortalama++ algoritmaları kullanılarak algoritmanın başlangıç çözüm kümesi iyileştirilmiş ve ardından KSA ile ZR-ARP için sonuçlar elde edilmiştir. Deneyler, ARP algoritmalarının sınanmasında literatürde sıklıkla kullanılan Solomon C1 ve R1 veri setleri üzerinde gerçekleştirilmiş olup, çeşitli problemler için sonuçları alınmıştır. Deney sonuçlarına göre, kümeleme algoritması ile başlangıç çözümü elde edilmesi, KSA’nın sonuçlarını iyileştirdiği ve KSA’ nın yerel optimuma takılmasını önlediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kümeleme , Klonal Seçim Algorithması , Araç Rotalama Problemi , Solomon Veri Seti

References

  1. [1] https://reliefweb.int/report/turkiye/cred-crunch-newsletter-issue-no-72-september-2023-earthquakes-turkiye-review-1900-today
  2. [2] Zhong, S., Cheng, R., Jiang, Y., Wang, Z., Larsen, A., & Nielsen, O. A. (2020). Risk-averse optimization of disaster relief facility location and vehicle routing under stochastic demand. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 141, 102015.
  3. [3] Benson, M., Koenig, K. L., & Schultz, C. H. (1996). Disaster triage: START, then SAVE—a new method of dynamic triage for victims of a catastrophic earthquake. Prehospital and disaster medicine, 11(2), 117-124.
  4. [4] Zhang, J., Zhang, J., Qin, Z., & Jia, Y. (2022). Vehicle routing problems with time windows based on the improved hybrid fish swarm-ant colony algorithm. International Journal on Interactive Design and Manufacturing (IJIDeM), 1-8.
  5. [5] Dantzig, G. B., & Ramser, J. H. (1959). The truck dispatching problem. Management science, 6(1), 80-91.
  6. [6] Hang, Z., Luo, Z. L., & Huang, S. W. (2015). Application research of hybrid ant colony algorithm in vehicle routing problem with time windows. Acta Scientiarum Naturali-um Universitatis Sunyatseni, 54(1), 41-46.
  7. [7] Pang, Y., Luo, H. L., Xing, L. N., & Ren, T. (2019). A survey of vehicle routing optimization problems and solution methods. Control Theory Appl, 36(10), 1574-1582.
  8. [8] Gocken, T., & Yaktubay, M. (2019). Comparison of different clustering algorithms via genetic algorithm for VRPTW.
  9. [9] Solomon, M. M. (1987). Algorithms for the vehicle routing and scheduling problems with time window constraints. Operations research, 35(2), 254-265.
  10. [10] Xiao-nan, Z. H. A. N. G., & Hou-ming, F. A. N. (2021). Hybrid memetic algorithm for vehicle routing problem with time windows. Operations Research and Management Science, 30(7), 128.
APA
Dedeturk, B. K., Kolukisa, B., & Özmen, M. (2023). ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 10(21), 307-320. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1381562
AMA
1.Dedeturk BK, Kolukisa B, Özmen M. ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;10(21):307-320. doi:10.54365/adyumbd.1381562
Chicago
Dedeturk, Bilge Kagan, Burak Kolukisa, and Mihrimah Özmen. 2023. “ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 10 (21): 307-20. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1381562.
EndNote
Dedeturk BK, Kolukisa B, Özmen M (December 1, 2023) ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 10 21 307–320.
IEEE
[1]B. K. Dedeturk, B. Kolukisa, and M. Özmen, “ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI”, Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 21, pp. 307–320, Dec. 2023, doi: 10.54365/adyumbd.1381562.
ISNAD
Dedeturk, Bilge Kagan - Kolukisa, Burak - Özmen, Mihrimah. “ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 10/21 (December 1, 2023): 307-320. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1381562.
JAMA
1.Dedeturk BK, Kolukisa B, Özmen M. ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;10:307–320.
MLA
Dedeturk, Bilge Kagan, et al. “ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 21, Dec. 2023, pp. 307-20, doi:10.54365/adyumbd.1381562.
Vancouver
1.Bilge Kagan Dedeturk, Burak Kolukisa, Mihrimah Özmen. ZAMAN PENCERELİ ARAÇ ROTALAMA PROBLEMLERİ İÇİN KÜMELEME TEMELLİ KLONAL SEÇİM ALGORİTMASI. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023 Dec. 1;10(21):307-20. doi:10.54365/adyumbd.1381562