Research Article

Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi

Volume: 12 Number: 27 December 24, 2025
EN TR

Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi

Öz

Tekstil boyamacılığı alanında son yıllarda gerçekleştirilen akademik çalışmalarda doğal kaynaklı renklendiricilerin kullanımıyla sentetik esaslı boyamalar sonrasında meydana gelen çevresel zararların minimuma indirilmesi hedeflenmektedir. Boyanma işlemlerinde yüksek oranlarda sentetik boyarmaddenin kullanımı, yardımcı kimyasallar ve su miktarının fazlalığı sonucunda yüksek oranlarda çevresel kirliliğin meydana geldiği bilinmektedir. Ayrıca kullanılan kimyasal ve sentetik esaslı boyarmaddelerin insan sağlığı açısından da olumsuz etkileri söz konusudur. Çalışmada Bartın florasında doğal yayılış gösteren Karaçalı (Paliurus spina-christi P. Mill.) bitkisinden elde edilen bitki ekstraktları kullanılarak yünlü kumaşların iki farklı boyama sonucunda renk ve haslık değerlerinin incelenmesi yapılmıştır. Boyamalarda mordanlama işlemleri için literatüre paralel olarak dört mordanlama kimyasalının kullanımı gerçekleştirilmiş olup, elde edilen veriler yünlü kumaşların boyanması için karaçalı bitkisinin bir alternatif niteliği taşıdığını ortaya çıkartmıştır. Boyamalar sonrası kumaşların bej ve kahverengi tonlarına sahip olduğu, renk değerlerinin tekrarlı yıkamalar sonrası kalıcılık gösterdiği, kuru/yaş sürtme ile asidik/bazik tere karşı haslık test sonuçlarının kabul edilebilir sınırlar içerisinde yer aldığı elde edilen sonuçları oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğal Boyama , Karaçalı , Sürdürülebilirlik , Yün Boyamacılığı , Bitki Ekstraktı

References

  1. Lellis B, Fávaro-Polonio C Z, Pamphile J A, Polonio J C. Effects of textile dyes on health and the environment and bioremediation potential of living organisms. Biotechnology Research and Innovation 2019; 3 (2): 275 – 290.
  2. Kemer Gürsoy G, Şanlı H S. Asma yaprağı, ceviz meyve kabuğu, kökboya, papatya, sığırkuyruğu ile yün lifinin boyanması ve bazı haslık değerleri. Folklor Akademi Dergisi 2023; 6 (1): 162 – 172.
  3. Fobiri G K. Synthetic dye application in textiles: A review on the efficacies and toxicities involved. Textile and Leather Review 2022; 5: 180 – 198.
  4. Manicketh T J, Francis M S. Extraction of natural colorants from Araucaria columnaris, Macaranga peltata and Averrhoa bilimbi for textile coloration. International Journal of Clothing Science and Technology 2020; 32 (6): 789 – 801.
  5. Bilir M Z. Ekolojik boyama esaslı çok renkli yüzey tasarımı. Yedi 2018; 20: 63 – 73.
  6. Safapour S, Sadghi-Kiakhani M, Eshaghloo-Galugahi S. Extraction, dyeing, and antibacterial properties of Crataegus Elbursensis fruit natural dye on wool yarn. Fiber and Polymers 2018; 19 (7): 1428 – 1434.
  7. Deveoğlu O, Karadağ RA review on the flavonoids – a dye source. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 2019; 3: 188 – 200.
  8. Adeel S, Ahmad S, Habib N, Mia R, Ahmed B. Coloring efficacy of Nyctanthes Arbortristis based yellow natural dye for surface-modified wool. Industrial Crops and Products 2022; 188 (115571): 1 – 8.
  9. Dulo B, De Somer T, Phan K, Roosen M, Githaiga J, Raes K, De Meester S. Evaluating the potential of natural dyes from nutshell wastes: Sustainable colouration and functional finishing of wool fabric. Sustainable Materials and Technologies 2022; 34: 00518.
  10. Naqvi SAR, Adeel S, Mia R, Hosseinnezhad M, Rather LJ, Imran, M. Modern ecofriendly approach for extraction of luteolin natural dye from weld for silk fabric and wool yarn dyeing. Sustainable Chemistry and Pharmacy 2024; 39: 101554.
APA
Akçalı, K., Tunçkol, B., & Buharalı, G. (2025). Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(27), 351-362. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1680944
AMA
1.Akçalı K, Tunçkol B, Buharalı G. Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;12(27):351-362. doi:10.54365/adyumbd.1680944
Chicago
Akçalı, Kadri, Bilge Tunçkol, and Gözde Buharalı. 2025. “Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12 (27): 351-62. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1680944.
EndNote
Akçalı K, Tunçkol B, Buharalı G (December 1, 2025) Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12 27 351–362.
IEEE
[1]K. Akçalı, B. Tunçkol, and G. Buharalı, “Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi”, Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 12, no. 27, pp. 351–362, Dec. 2025, doi: 10.54365/adyumbd.1680944.
ISNAD
Akçalı, Kadri - Tunçkol, Bilge - Buharalı, Gözde. “Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12/27 (December 1, 2025): 351-362. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1680944.
JAMA
1.Akçalı K, Tunçkol B, Buharalı G. Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;12:351–362.
MLA
Akçalı, Kadri, et al. “Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 12, no. 27, Dec. 2025, pp. 351-62, doi:10.54365/adyumbd.1680944.
Vancouver
1.Kadri Akçalı, Bilge Tunçkol, Gözde Buharalı. Karaçalı (Paliurus Spina-Christi P. Mill.) Bitki Ekstraktıyla Boyanan Yünlü Kumaşın Boyama Özelliklerinin İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025 Dec. 1;12(27):351-62. doi:10.54365/adyumbd.1680944