A Statistical Analysis of the Influence of Spur Gear Design Parameters on Single Tooth Stiffness and Root Strength

Bu çalışmada, düz dişli çark tasarımında etkili olan dört temel parametrenin — diş başı yüksekliği (ha), kesici takım uç yarıçapı (ρ), kavrama açısı (α) ve rim oranı (mb) — tek diş rijitliği ve diş dibi gerilmesine olan etkileri nümerik analiz ve istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Deneysel çalışma kapsamında Taguchi L16 ortogonal deney tasarımı ile 16 farklı dişli konfigürasyonu oluşturulmuş ve her bir tasarım ANSYS Workbench yazılımı ile sonlu elemanlar analizine (SEA) tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre, ortalama rijitlik 23412 N/mm ile 31985 N/mm, diş dibi gerilmesi ise 90,58 MPa ile 137,18 MPa arasında değişmektedir. Yapılan varyans analizleri ve sinyal/gürültü (S/N) oranları, özellikle kavrama açısının her iki mekanik çıktı üzerinde en yüksek etkiye sahip parametre olduğunu göstermiştir. Optimum tasarım parametreleri ile yapılan doğrulama analizlerinde, Taguchi tahminleri ile SEA sonuçları arasında %1–3 aralığında düşük hata oranları elde edilmiştir. Bu sonuçlar, düz dişli çarkların performansının artırılmasına yönelik tasarım sürecinde Taguchi yönteminin etkin ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

This study evaluates the effects of four key parameters in spur gear design—addendum height (ha), cutter tip radius (ρ), pressure angle (α), and rim ratio (mb)—on single tooth stiffness and root stress using numerical analysis and statistical methods. In the experimental part, 16 different gear configurations were created using the Taguchi L16 orthogonal array design. Each design was analyzed with finite element analysis (FEA) using ANSYS Workbench software. The results showed that the average stiffness ranged from 23412 N/mm to 31985 N/mm, while the root stress varied between 90.58 MPa and 137.18 MPa. Variance analyses and signal-to-noise (S/N) ratios indicated that the pressure angle had the most significant effect on both mechanical outputs. Validation analyses with optimal design parameters showed a low error rate between 1% and 3% when comparing Taguchi predictions and FEA results. These findings demonstrate that the Taguchi method is an effective and reliable tool for improving the performance of spur gear design.