AKADEMİSYENLERİN MESLEKİ DOYUMLARI İLE İŞ ETİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Year 2025, Issue: 51, 945 - 972, 31.12.2025

Ömer Dulkadir , Arzu Özyürek , Engin Özyürek

https://doi.org/10.14520/adyusbd.1688829

Abstract

Bu çalışmada Batı Karadeniz Üniversiteler Birliğine üye dokuz üniversitede görev yapan öğretim elemanlarının mesleki doyumları ile mesleki etik anlayışları arasındaki ilişkinin ve bu ilişkiyi etkileyen demografik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu dokuz üniversitedeki 440 akademisyenden oluşturulmuştur. Verilerin analizi betimsel istatistikler, korelasyon analizi ve CHAID analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretim elemanlarının mesleki doyumlarının ve mesleki iş etiği düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca mesleki doyumları ile mesleki iş etikleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ve mesleki doyum arttıkça mesleki iş etik algılarının da arttığı tespit edilmiştir. Öğretim elemanlarının mesleki doyumlarını etkileyen en önemli faktörün yaşları olduğu, yaşı 46 ve üzeri olan öğretim elemanlarının mesleki doyumlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretim elemanlarının mesleki iş etiğini etkileyen en önemli faktörün ise unvanları olduğu belirlenmiştir. Fakültede görev yapan ve unvanı Araştırma Görevlisi, Dr. Öğr. Üyesi ve Doç. Dr. olan öğretim elemanlarının mesleki iş etikleri ise MYO’da görevli olanlara göre daha düşük bulunmuştur.

Keywords

Mesleki Doyum , İş Doyumu , Mesleki Etik , İş Etiği , Akademisyenler.

EXAMINING THE RELATIONSHIP BETWEEN ACADEMICIANS’ PROFESSIONAL SATISFACTION AND BUSINESS ETHICS

Abstract

This study aimed to obtain the relationship between the job satisfaction and professional ethical understanding of academician working in nine universities that are members of the Western Black Sea Universities Association and the demographic elements affecting this relationship. The study group consisted of 440 academicians at nine universities. The analysis of the data was carried out using descriptive statistics, correlation analysis and CHAID analysis. As a result of the research, it was determined that the professional satisfaction and professional work ethics levels of the academicians were high. Also, it was obtained that there is a positive and significant relationship between their professional satisfaction and professional work ethics and that as professional satisfaction increased, their perception of professional work ethics also increased. It was obtained that the most important element affecting the professional satisfaction of the academicians was their age, and that the professional satisfaction of faculty members who were 46 years of age and over was higher. It was obtained that the most important element affecting the professional work ethics of the academicians was their titles. The professional work ethics of the Research Assistant, Assistant Professor and Associate Professor in faculties were found to be lower compared to those working in the Vocational High School.

Keywords

Professional Satisfaction , Job Satisfaction , Professional Ethics , Business Ethics , Academicians

References

• Acar, B. (2024). “Gayrimenkul Danışmanlarının Mesleki Doyum ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. İstanbul Dış Ticaret Dergisi, 2(2), 40-48.
• Altınbay, A. (2022). “Muhasebe Meslek Mensuplarının Etik İklim Algısının İşgören Performansı ve İş Doyumu ile İlişkisi”. EKEV Akademi Dergisi, (90), 1-18.
• Aydın İ., (2024). “Üniversitelerde Meslek Etiği Eğitiminin Önemi ve Yöntemleri”. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science, 14(2), 136-146.
• Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. & Kılıç Çakmak, E. (2020). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Cezlan, E. Ç. (2024). “Sağlık Sektöründe İş Etiği Dinamiklerinin Değerlendirilmesi: Bir DEMATEL Uygulaması”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 260-275.
• Çetinkanat, C. (2000). Örgütlerde Güdülenme ve İş Doyumu. Ankara: Anı Yayınları.
• Davis, M. (2001). Ethics and The University. New York: Routledge.
• Demirhan, M., Ak, E., Sancer, E., Buğu, E., Bağ, N. & Öncü, M. E. (2024). “Yöneticilerin Mesleki Doyum ve İş Performansı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”. Ulusal Toplum ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 16-37.
• Erdirençelebi, M. & Filizöz, B. (2019). “Meslek Etiği ve Akademisyenlerin Etik Değerleri Üzerine Nicel Bir Çalışma”. OPUS Uluslararası Toplam Araştırmaları Dergisi, 14(20), 1228-1258.
• Eren, E. (2007). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. Beta Yayınları.
• Esen, N. (2001). Beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştiren yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarının iş doyum düzeylerinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
• Göksel, A. G., Yazıcı, Ö. F., Togo, O. T. & Zorba, E. (2017). “Akademisyenlerin Mesleki Doyum Düzeylerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi: Marmara Üniversitesi Örneği”. Researcher: Social Science Studies, 5(10), 14-22.
• Güçlüol, K. (1996). Üniversitelerin Temel Sorunları: Çağdaş Eğitim-Çağdaş Üniversite, Üniversitelerimizin Gelişmişlik Durumu. Ankara: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Yayınları.
• Güner Demir, T., Erdemli, Ö. & kurum, G. (2021). “Üniversite Türü Açısından Öğrencilerin Eğitim-Öğretim Etiği ile Bağlılık Düzeylerinin İncelenmesi”. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 246-274.
• Hill, R. B. & Petty, G. C. (1995). “A New Look at Selected Employability Skills: A Factor Analiysis of The Occupational Work Echic”. Journal of Vocational Educational Research, 20(4), 59-73.
• Karabulut, D. C. (2019). Müzik Öğretmenlerinin Mesleki Doyumları ile Mesleki Tükenmişlik Düzeylerinin Belirlenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Karasar, N. (2002). Bilimsel Araştırma Yöntemi, 11. Baskı. Ankara: Nobel Yayınevi.
• Karlıdağ, R., Ünal, S. & Yoloğlu, S. (2000). “Hekimlerde İş Doyumu ve Tükenmişlik Düzeyi”. Türk Psikiyatri Dergisi, 11, 49-57.
• Kayasandık, A. E. (2022). Akademisyenlerin İş ve Yaşam Doyumunda Örgüt Kültürü ve İletişim Doyumun Rolü. Ankara: İksad.
• Kaynak, R. (2018). Kurumsal Bakım Hizmeti Veren Kuruluşlarda Çalışan Personelin Mesleki Doyum ve Tükenmişlik Düzeyinin İncelenmesi: Gümüşhane İli Örneği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Kılıç, K. C., Özer, A. & Aydın, Y. (2016). “Mesleki İş Etiği Ölçeğinin Türkçeye Uyarlaması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 213-232.
• Koh, H.C. & Boo, E.H.Y. (2004). “Organizational Ethics and Employee Satisfaction and Commitment”. Management Decision. 42(5), 677-693.
• Kuzgun, Y. Aydemir, S. & Hamamcı, Z. (1999). “Mesleki Doyum Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(2), 14-18
• Milanovic, M. & Stamenkovic, M. (2017). “CHAID Decision Tree: Methodological Frame and Application”. Economic Themes, 54(4), 563-586.
• Pelit, E. & Güçer, E. (2006). “Akademisyenlerin Meslek Etiği Konusundaki Algılamaları Üzerine Bir Araştırma”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(13), 119-148.
• Polat, E. & Güdelci, E. N. (2024). “Muhasebe Meslek Mensuplarının İş Tatmin Düzeylerinin, Hile Eğilim Düzeylerine Etkisi”. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(1), 407-422.
• Somech, A. & Drach-Zahavy, A. (2004). “Exploring Organizational Citizenship Behaviour From an Organizational Perspective: The Relationship Between Organizational Learning and Organizational Citizenship Behaviour”. Journal of Occupational and Organizational Psychology. (77), 281-298.
• Thiroux, J. P. & Krasemann, K. W. (2014). Ethics: Theory and Practices. Edinburg: Pearson Education Limited. Türe, A. & Demirsoy, N. (2020). “Yönetici Hemşirelerde Etik Liderliğin Hemşirelerin İş Doyumuna Etkisi”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(101), 159-175.
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 9.11.1982 tarihli Resmî Gazete, Sayı: 17863 (Mükerrer). Vassar, M. (2012). Life Satisfaction. Psychology of Life Satisfaction. Ed: Matt Vassar. 40-71, New York: Nova Science.
• Yarmacı, N. & Pelit, E. (2021). “Otel Yöneticilerinin İş Etiği Kapsamındaki Uygulamalarının İş Görenlerin İş Doyumu Düzeylerine Etkisi: Beş Yıldızlı Otel İşletmeleri Örneği”. Journal of Recreation and Tourism Research, 8(1), 1-24.
• Yetiş, Ü., Katkat, D. & Bakıcı, Y. (2008). “Atatürk Üniversitesi Öğretim Elemanlarının İş Doyum Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler”. Journal of Physical Education and Sport Sciences, 10(4), 42-49.
• YÖK, Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu, 2024, Ankara. Yükseköğretim Kanunu, Kanun Numarası: 2547, Kabul Tarihi: 04.11.1981, RG: 06.11.1981 / 17506.