TR
EN
Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri
Öz
Anlamlı yaşam, yaşamlarında bir amacın, önemin ve bir misyonun olduğu duygusu ile bireylerin yaşamlarını anlamlveırmaları deneyimidir. İnsanlar hem anlam sahibi olmak hem de hayatta anlam aramak için motive olurlar. Nitekim, pozitif psikoloji akımının da etkisiyle son yirmi yılda artan çalışmalar, insanların yaşamlarında anlam olduğundan ve yaşadıklarından bir anlam çıkardıklarında, psikolojik ve fiziksel olarak daha sağlıklı ve daha dayanıklı olduklarını ortaya koymaktadır. Öte yandan, kişinin yaşamındaki anlam eksikliğinin ve anlam arayışının alkol-madde ve davranışsal bağımlılıklar, depresyon, ölüm kaygısı, intihar gibi pek çok psikolojik bozukluk göstergeleriyle ilişkili olduğu bilinmektedir. Yaşamda anlam sahibi olmanın psikolojik dayanıklılık elde etmenin bir aracı olmasının dışında anlam oluşturma modeli bakımından aynı zamanda stres ve travmayla başa çıkma bağlamında da önemlidir. Nitekim, bireyler önemli bir kayıp ya da ciddi bir zorluk karşısında kaldıklarında, bu durumu anlamakta güçlük çeker, belirsizlik ve güvensizlik yaşarlar. Varolan durumsal ve global anlam sistemleri bozulur ya da sekteye uğrar. Bu nedenle, yaşadıkları zorlukları ya da travmatik deneyimleri aşmak için anlam sistemlerini yeniden oluşturmak ve inşa etmek zorunda kalırlar. Ancak bu stresli olaylar karşısında, yeniden anlamı bulmak ya da oluşturmak, insanları daha fazla zorlukla başa çıkmaya ve sonunda yaşamları üzerindeki kontrolü yeniden kazanmaya teşvik eder. Bu geleneksel derleme yazısında amacımız, güncel araştırma bulguları eşliğinde, önce yaşamda anlam literatüründe yer alan önde gelen modellerden ve özellikle stres ve travma literatüründe etkili olan anlam oluşturma modellerinden bahsetmektir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Makalemiz, derleme türü olduğu için etik kurul izni alınmamıştır.
Kaynakça
- Allen, A.R. (2022). Meaninglessness, depression and suicidality: A review of the evidence. R. G. Menzies, R. E. Menzies and G.A. Dingle (Eds), Existential Concerns and Cognitive-Behavioral Procedures in (pp. 261-281). NewYork: Springer Cham.
- Alparslan, A. M., Yastıoğlu, S., Taş, M. A. ve Özmen, M. (2022). Yaşamın-işin anlam kaynakları ve iyi oluş ilişkisi üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Universitesi Vizyoner Dergisi, 13(33), 14-33. doi:10.21076/vizyoner.947733
- Auhagen, A. E. (2000). On the psychology of meaning of life. Swiss Journal of Psychology/ Schweizerische Zeitschrift für Psychologie/Revue Suisse de Psychologie, 59(1), 34-48. doi:10.1024/1421-0185.59.1.34
- Bar-Tur, L., Savaya, R. and Prager, E. (2001). Sources of meaning in life for young and old Israeli Jews and Arabs. Journal of Aging Studies, 15(3), 253-269
- Baumeister R.F. (1991). Meanings of Life. New York: The Guildford Press.
- Baumeister, R.F. and Vohs, K. (2002). The pursuit of meaningfulness in life. C.R. Synder and S. Lopez (Eds.), Handbook of positive psychology in (pp.608-618). New York: Oxford University Press.
- Beaglehole, B., Mulder, R. T., Frampton, C. M., Boden, J. M., Newton-Howes, G. and Bell, C. J. (2018). Psychological distress and psychiatric disorder after natural disasters: Systematic review and meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 213(6), 716-722. doi:10.1192/bjp.2018.210
- Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? American Psychologist, 59(1), 20-28. doi:10.1037/0003-066X.59.1.20
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal Psikoloji, Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2024
Gönderilme Tarihi
4 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
27 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 3
APA
Dursun Karslı, P., & Karslı, T. A. (2024). Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(3), 875-892. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1510696
AMA
1.Dursun Karslı P, Karslı TA. Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;10(3):875-892. doi:10.31592/aeusbed.1510696
Chicago
Dursun Karslı, Pınar, ve Temel Alper Karslı. 2024. “Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10 (3): 875-92. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1510696.
EndNote
Dursun Karslı P, Karslı TA (01 Kasım 2024) Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10 3 875–892.
IEEE
[1]P. Dursun Karslı ve T. A. Karslı, “Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 10, sy 3, ss. 875–892, Kas. 2024, doi: 10.31592/aeusbed.1510696.
ISNAD
Dursun Karslı, Pınar - Karslı, Temel Alper. “Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10/3 (01 Kasım 2024): 875-892. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1510696.
JAMA
1.Dursun Karslı P, Karslı TA. Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;10:875–892.
MLA
Dursun Karslı, Pınar, ve Temel Alper Karslı. “Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 10, sy 3, Kasım 2024, ss. 875-92, doi:10.31592/aeusbed.1510696.
Vancouver
1.Pınar Dursun Karslı, Temel Alper Karslı. Psikolojik Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkmada Anlam Algısı Oluşturma Modellerinin Rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Kasım 2024;10(3):875-92. doi:10.31592/aeusbed.1510696
Cited By
The effect of endurance-based sports on athlete success and psychological well-being
Sportis. Scientific Journal of School Sport, Physical Education and Psychomotricity
https://doi.org/10.17979/sportis.2025.11.3.11949AİLE SİSTEMİ VE TRAVMA SONRASI BÜYÜME (TSB) SÜRECİ İLİŞKİSİ ÜZERİNE GELENEKSEL BİR DERLEME
Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.14520/adyusbd.1746858