Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Ekonomik Büyümenin İstihdama Etkisi: Filistin Uygulaması

Öz

Doğrudan yabancı yatırımlar günümüzde ekonomik büyüme ve istihdam yaratma açısından güçlü bir araç olarak öne çıkmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyümenin istihdam üzerindeki etkilerini Filistin bağlamında analiz etmeyi amaçlayan çalışmanın verileri 1995-2022 arasını kapsamakta ve yıllık verilerden oluşmaktadır. Çalışmada ekonometrik analiz yöntemi olarak zaman serisi eşbütünleşme analizi tercih edilmiştir. Değişkenlerin durağanlıkları ADF ve PP birim kök testleri ile değerlendirilmiş ve durağan olmadıkları tespit edilmiştir. Johansen eşbütünleşme testi sonucunda değişkenler arasında uzun dönemli ilişkilerin varlığı tespit edilmiştir. Eşbütünleşme ilişkisinin tespit edilmesi sonrasında gerçekleştirilen FMOLS, DOLS ve CCR tahmin sonuçlarına göre, çalışmada bağımlı değişken olarak kullanılan EMP değişkeniyle FDI ve lnGDP değişkenleri arasında %5 güven düzeyinde istatistiki olarak anlamlı pozitif ilişki tespit edilmiştir. Son olarak ise, Toda Yamamoto nedensellik testi sonuçlarına göre FDI ve lnGDP değişkeninden EMP değişkenine doğru istatistiki olarak %5 düzeyinde anlamlı tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar, Filistin’de doğrudan yabancı yatırımların istihdam yaratma kapasitesine sahip olduğunu, ekonomik büyümenin istihdam üzerinde oldukça güçlü bir etkisi olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Doğrudan yabancı yatırımlar
• Ekonomik büyüme
• İstihdam
• Johansen eşbütünleşme analizi.

The Impact of Foreign Direct Investments and Economic Growth on Employment: The Case of Palestine

Öz

Today, foreign direct investments are a powerful economic growth and job creation tool. The study's data, which aims to analyze the effects of FDI and economic growth on employment in the Palestinian context, covers the period between 1995-2022 and consists of annual data. Time series cointegration analysis was preferred as the econometric analysis method. The stationarity of the variables was evaluated with ADF and PP unit root tests, and it was determined that they were non-stationary. As a result of the Johansen cointegration test, a long-run relationship between the variables was determined. According to the FMOLS, DOLS, and CCR estimation results, a statistically significant positive relationship was found between the EMP variable used as the dependent variable in the study and the FDI and lnGDP variables at a 5% confidence level. Finally, according to the Toda Yamamoto causality test results, a statistically significant unidirectional causality relationship was found between the FDI and lnGDP variables and the EMP variable at a 5% level. These results show that FDI in Palestine can create employment and that economic growth has a substantial impact on employment.

Anahtar Kelimeler

• Foreign direct investments
• Economic growth
• Employment
• Johansen cointegration analysis.

Kaynakça

1. Adams, S., and Osei Opoku, E. (2015). Foreign direct investment, regulations and growth in sub-Saharan Africa. Economic Analysis and Policy, 47, 48–56.
2. Akhisar, Ü., and Güvel, E. A. (2024). Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının panel veri analizi kullanılarak işsizlik üzerine etkisinin araştırılması. Topkapı Journal of Social Science, 3(1), 167–184.
3. Akinlo, A. E. (2004). Foreign direct investment and growth in Nigeria: An empirical investigation. Journal of Policy Modeling, 26(5), 627–639.
4. Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Ozcan, S., and Sayek, S. (2004). FDI and economic growth: The role of local financial markets. Journal of International Economics, 64(1), 89–112.
5. Asheghian, P. (2004). Determinants of economic growth in the United States: The role of foreign direct investment. The International Trade Journal, 18(1), 63–83.
6. Barrell, R., and Pain, N. (1997). Foreign direct investment, technological change, and economic growth within Europe. The Economic Journal, 107(3), 1770–1790.
7. Borensztein, E., De Gregorio, J., and Lee, J. W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth? Journal of International Economics, 45(1), 115–135.
8. Çağlayan, E., and Saçaklı, İ. (2006). Satın alma gücü paritesinin geçerliliğinin sıfır frekansta spektrum tahmincisine dayanan birim kök testleri ile incelenmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 121–137.

9. Dahal, A. K., Bhattarai, G., and Budhathoki, P. B. (2024). Impact of foreign trade and foreign direct investment on economic growth: Empirical insights from Nepal. Problems and Perspectives in Management, 22(1), 390–400.
10. Demir, F. (2016). Effects of FDI flows on institutional development: Does it matter where the investors are from? World Development, 78, 341–359.
11. Dickey, D. A., and Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49, 1057–1072.
12. Ekinci, A. (2011). Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme ve istihdama etkisi: Türkiye uygulaması (1980-2010). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(3), 39–60.
13. Emako, E., Nuru, S., and Menza, M. (2022). The effect of foreign direct investment on economic growth in developing countries. Transnational Corporations Review, 14(4), 382–401.
14. Erdoğan, L., Tiryaki, A., and Ceylan, R. (2018). Türkiye’de uzun dönem ekonomik büyümenin belirleyicilerinin ARDL, FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleriyle tahmini. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36(4), 39–57.
15. Hansen, B. E., and Phillips, P. C. (1988). Estimation and inference in models of cointegration: A simulation study. Cowles Foundation for Research in Economics, 12(881), 1–34.
16. Hermes, N., and Lensink, R. (2003). Foreign direct investment, financial development and economic growth. The Journal of Development Studies, 40(1), 142–163.
17. Hu, C., Chen, C., Findlay, C., and Wu, Y. (2024). Foreign direct investment, off-farm employment and rural labour income: Evidence from China. Applied Economics, 56(41), 4974–4988.
18. Mose, N., and Kipchirchir, E. (2024). Foreign direct investment and economic growth in Kenya: A comprehensive analysis. Asian Journal of Economics, Business and Accounting, 24(2), 1–13.
19. Mucuk, M., and Demirsel, M. T. (2009). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik performans. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 365–373.
20. Nair-Reichert, U., and Weinhold, D. (2001). Causality tests for cross-country panels: A new look at FDI and economic growth in developing countries. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 63(2), 153–171.
21. Nguyen, C. P., and Lee, G. S. (2021). Uncertainty, financial development, and FDI inflows: Global evidence. Economic Modelling, 99, 105473.
22. Obeng-Amponsah, W., and Owusu, E. (2023). Foreign direct investment, technological transfer, employment generation and economic growth: New evidence from Ghana. International Journal of Emerging Markets.
23. Okuyan, H. A., and Erbaykal, E. (2006). Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme ilişkisi. Ekonomik Yaklaşım, 19(67), 47–58.
24. Örnek, İ. (2007). Yabancı sermaye akımlarının yurtiçi tasarruf ve ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 63(2), 107–126.
25. Paksoy, H., and Alagöz, M. (2024). Doğrudan yabancı yatırımlar, ticari açıklık ve istihdamın büyüme üzerine etkisi: Kazakistan örneği (1992-2022). Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 11(2), 45–67.
26. Park, J. Y. (1992). Canonical cointegrating regressions. Econometrica, 60(1), 119–143.
27. Phillips, P. C., and Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346.
28. Romer, P. M. (1990). Endogenous technological change. Journal of Political Economy, 98(5), 71–102.
29. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
30. Stock, J. H., and Watson, M. W. (1993). A simple estimator of cointegrating vectors in higher order integrated systems. Econometrica, 61(4), 783–820.
31. Sunde, T. (2017). Foreign direct investment, exports and economic growth: ADRL and causality analysis for South Africa. Research in International Business and Finance, 41, 434–444.
32. Yalçınkaya, Ö., Daştan, M., and Karabulut, K. (2018). Türkiye ekonomisinde cari işlemler açığının sürdürülebilirliği: Dönemsel ve yapısal kırılmalı bir zaman serisi analizi (1984Q1- 2017Q4). Journal of Life Economics, 5(4), 1–22.
33. Yang, B. (2008). FDI and growth: A varying relationship across regions and over time. Applied Economics Letters, 15(2), 105–108.
34. Zhang, K. H. (2001). Does foreign direct investment promote economic growth? Evidence from East Asia and Latin America. Contemporary Economic Policy, 19(2), 175–185.