Göç ve Savaş Bağlamında Kadın Sağlığı

Öz

Savaşlar önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olarak gözükse de savaşlar ve beraberinde getirdiği şiddet, modern toplumda düşünülenin aksine azalmamış, tam aksine ciddi bir artış göstererek tüm insanlık için devasa bir sorun hâline gelmiştir. Savaş gibi şiddetin baskın olduğu hâllerde savunmasız gruplar daha fazla risk altındadır. Şiddetin etkileri arasında en fazla etkilenen gruplar; çocuklar, kadınlar ve yaşlılardır. Buna ek olarak erkeklere kıyasla daha dezavantajlı toplumsal statüye sahip olan kadınlar, fırsatların kullanımı, kaynakların dağıtımı ve hizmetlere erişim gibi alanlarda cinsiyet temelli ayrımcılığa daha fazla maruz kalmaktadır. Öte yandan dünyada bulunan tüm mültecilerin %47’si ile sığınmacı ve yerinden edilmiş olan kişilerin %50’si kadın ve kız çocuklarından oluşmaktadır. Bu durum; siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan toplumu ve bireyleri etkileyen göç olgusundan kadınların daha fazla etkilendiğini göstermektedir. Kadına yönelik şiddet çeşitli şekillerde olabilmektedir; istismar (fiziksel, cinsel veya duygusal), yasa dışı insan ticareti, taciz, seks işçiliğine zorlama, erken yaşta veya çocuk yaşta zorla evlilik gibi geleneksel yaklaşımlar, kadın sünneti, töre ve namus cinayetleri, savaş ortamlarında sistematik cinsel istismar ve silahlı çatışma. Tüm bunlardan hareketle kadınların; eğitim seviyelerinin yükseltilmesi ve sağlık hizmetlerinden verimli faydalanmalarına imkân tanınması gerekmekte, ayrıca ekonomik durumlarının iyileştirilip yoksulluklarının önlenmesi gerekmektedir. Bunun yanında kadın haklarına yönelik yasal düzenlemelerin gerçekleştirilip kadının halk içerisindeki statüsünün yükseltilmesi, ayrıca ülkelerde ve bölgelerdeki çatışmaların çözülüp barış ve huzur ortamı oluşturularak kadınların hem karar alıcı hem de uygulayıcı düzeyde katılımlarının sağlanması gerekmektedir. Derlememiz bu kapsamda halk sağlığı bakış açısıyla kadına şiddeti ve bunun sağlığa yansımalarını barındıracak olup çalışmada; savaş ve göç ekseninde kadın sağlığı ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• : Göç
• Kadın
• Sağlık
• Savaş
• Şiddet

Women's Health in the Context of Migration and War

Abstract

Although wars appear to be a preventable public health problem, contrary to what is believed in modern society, wars and the violence they bring have not diminished; on the contrary, they have increased significantly and have become a gigantic problem for humanity as a whole. In situations where violence such as war dominates, vulnerable groups are more at risk. Children, women and the elderly are the most vulnerable to the effects of violence. In addition, women, who have a more disadvantaged social status than men, are more likely to experience gender-based discrimination in areas such as access to opportunities, distribution of resources and access to services. On the other hand, 47 per cent of all refugees and 50 per cent of asylum seekers and displaced persons in the world are women and girls. This situation shows that women are more affected by the phenomenon of migration, which has political, social, cultural and economic consequences for societies and individuals. Violence against women can take many forms: abuse (physical, sexual or emotional), trafficking, harassment, forced sex work, traditional practices such as early or forced child marriage, female genital mutilation, honour killings, systematic sexual abuse in war zones and armed conflicts. On the basis of all this, it is necessary to increase the level of education of women and to enable them to benefit effectively from health services, as well as to improve their economic situation and prevent their poverty. In addition, legal provisions for women's rights should be implemented, women's status in the public sphere should be enhanced, conflicts in countries and regions should be resolved, and an environment of peace and tranquillity should be created to ensure women's participation at both the decision-making and implementation levels. In this context, our review will include violence against women and its implications for health from a public health perspective, and women's health will be discussed in the context of war and migration.

Keywords

• Health
• Migration
• Violence
• War
• Women

Kaynakça

1. Abdollahi, F, Farrideh, R. A., Mouloud, A. D., & Jamshid, Y. C. (2015). Physical violence against pregnant women by an intimate partner, and adverse pregnancy outcomes in Mazandaran Province, Iran. Journal of Family & Community Medicine 22(1):13-18. https://doi: 10.4103/2230-8229.149577.
2. Adibelli, D., Sümen, A., & Teskereci, G. (2021). Domestic violence against women during the Covid-19 pandemic: Turkey sample. Health Care for Women International 42(3):335-50. doi: 10.1080/07399332.2021.1885408.
3. Akın, Ö., & Altınsoy, C. (2021). Göçmen Kadınların Beslenmeye Dair Sorunları. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 116-126. doi:10.52881/gsbdergi.946286
4. Akın, A., & Özpınar, A. (2023). Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Sağlığı. 2. bs. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
5. Akol, A. D., Caluwaerts, S., & Weeks, A. D. (2016). Pregnant Women in War Zones. BMJ 353:i2037. doi: 10.1136/bmj.i2037.
6. Alan Dikmen, H., Cankaya, S., & Dereli Yilmaz, S. (2019). The Attitudes of Refugee Women in Turkey towards Family Planning. Public Health Nursing 36(1):45-52. doi: 10.1111/phn.12553.
7. Amnesty International (Uluslararası Af Örgütü), (2023). Kadına Yönelik Şiddet Sayacı İstatistik Bilgiler.
8. Arabacı, Z., Hasgül, E., & Serpen, A. (2016). Migrant women and migration's effect on women’s health in Turkey. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, (36): 129-144.

9. Arman, M. N., & Şerbetçi, D. (2012). Postkolonyal Feminist Teoride Milliyetçilik, Militarizm ve Savaş Karşıtlığı. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14(3):65-83.
10. Aydın, R., Körükcü, Ö., & Kabukcuoğlu, K. (2017). Bir Göçmen Olarak Anneliğe Geçiş: Riskler ve Engeller. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 9(3):250-62. doi: 10.18863/pgy.285927.
11. Aykurt, A. Y. (2020). 21. Yüzyıl’da Sosyal Sorunlar ve Dezavantajlı Gruplar. Journal of Awareness (JoA) 5(3):427-48. doi: 10.26809/joa.5.031.
12. Bal, M. D. (2014). Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğine Genel Bakış. KASHED 1(1):15-28.
13. Başterzi, A. D. (2017). Mülteci, Sığınmacı ve Göçmen Kadınların Ruh Sağlığı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 9(4):379-87. doi: 10.18863/pgy.280392.
14. Bendavid, E., Ties, B., Akseer, T., Langer, A., Malembaka, E. B., Okiro, E. A., Wise, P. H., Heft-Neal, S., Black, R. E., & Bhutta, Z.A. (2021). The effects of armed conflict on the health of women and children. Lancet 397(10273):522-32. doi: 10.1016/S0140-6736(21)00131-8.
15. Beşer, A., Tekkaş Kerman, K., & Özet, S. (2017). Göç Eden Bireylerin Öncelikli Sağlık Sorunları ve Sağlık Hizmetine Ulaşımdaki Engeller. Turkiye Klinikleri J Public Health Nurs-Special Topics 3(3):143-48.
16. Boesten, J. (2022). Sexual Violence as a Weapon of War in Ukraine. BMJ 377:o1172. doi: 10.1136/bmj.o1172.
17. Brizuela, V., Kapilashrami, A., Bonet, M., Khosla, R., Kobeissi, L., Say L., & Thorson, A. (2021). Sexual and Reproductive Health and Rights of Migrants: Strengthening Regional Research Capacity. Bulletin of the World Health Organization 99(5):402-4. doi: 10.2471/BLT.20.270447.
18. Canan Sokullu, E. (2019). Savaş Türleri. Güvenlik Yazıları Serisi (22). doi: 10.13140/RG.2.2.31310.41283.
19. Chi, P. C., & Urdal, H. (2018). The evolving role of traditional birth attendants in maternal health in post-conflict Africa: A qualitative study of Burundi and northern Uganda. SAGE open medicine 6:2050312117753631. doi: 10.1177/2050312117753631.
20. Coşkun, A., & Özdilek, R. (2012). Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Sağlığa Yansıması ve Kadın Sağlığı Hemşiresinin Rolü. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi 9(3):30-39.
21. Çalıkuşu İncekar, M. & Yıldız, S. (2022). Savaştan Etkilenen Çocukların Sağlık Sorunları: Sistematik Derleme. Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3(3):62-68. doi: 10.51261/yiu.2022.00049.
22. Dinçer, Y., ve Erciyas, Ş. K. (2022). Savaş ve Kadın Sağlığı. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi - Özel Konular 8(2):15-20.
23. Ekşioğlu, A., Yücel, U., & Türkoğlu, Ö. (2021). Göç ve Kadın Sağlığı Hizmetleri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 5(2):361-70. doi: 10.46237/amusbfd.775726.
24. Fokus Women. (2015). Post war trends in child marriage: Sri Lanka. Briefing Paper.
25. Gençer, M. Z., Ağirman E., & Arica S. (2019). İstanbul İli̇nde Kadına Yöneli̇k Şi̇ddet Sıklığı ve Kadınların Şi̇ddet Algısı. Ahi Evran Medical Journal 3(1):18-25.
26. Gogen, S. (2011). Health Effects of Sexual Violence against Woman as a War Weapon: Case of Bosnia War. TAF Preventive Medicine Bulletin 10(1):119-26. doi: 10.5455/pmb.20101013011752.
27. Gray, H., Stern, M., & Dolan, C. (2020). Torture and Sexual Violence in War and Conflict: The Unmaking and Remaking of Subjects of Violence. Review of International Studies 46(2):197-216. doi: 10.1017/S0260210519000391.
28. Gümüş, A. B., Şıpkın, S., & Erdem, Ö. (2020). The prevalence of intimate partner violence against women and women’s methods of coping with partner violence. Journal of Psychiatric Nursing 11(2):79-87.
29. Güngör, E. S., Seval, O., İlhan, G., & Verit, F. F. (2018). Do Syrian Refugees Have Increased Risk for Worser Pregnancy Outcomes? Results of a Tertiary Center in İstanbul. Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology 15(1):23. doi: 10.4274/tjod.64022.
30. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. (2019) 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Ankara.
31. Kadın Merkezi Vakfı (KAMER). (2017). Sığınmacı Kadınlar Beş İl Raporu.
32. Kılıç, M., Arslanyılmaz M., & Özvarış B. Ş. (2015). Savaş ve çatışma ortamında kadın sağlığı. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi 24(6):237-44.
33. Kirmayer, L. J., Narasiah, L., Munoz, M., Rashid, M., Ryder, A. G., Guzder, J., Hassan, G., Rousseau, C., & Pottie, K. (2011). Common Mental Health Problems In Immigrants and Refugees: General Approach in Primary Care. Canadian Medical Association Journal 183(12):E959-67. doi: 10.1503/cmaj.090292.
34. Kizilhan, J. I. (2018). PTSD of Rape after IS (‘Islamic State’) Captivity. Archives of Women’s Mental Health 21(5):517-24. doi: 10.1007/s00737-018-0824-3.
35. Koçtürk, T. O. (2004). Food habit changes in a group of immigrant Iranian women. Uppsala. WHUL 3(2): 27-33
36. Kourti, A., Stavridou, A., Panagouli, E., Psaltopoulou, T., Spiliopoulou, C., Tsolia, M., Theodoros, N. S., & Tsitsika, A. (2023). Domestic Violence During the COVID-19 Pandemic: A Systematic Review. Trauma, Violence, & Abuse 24(2):719-45. doi: 10.1177/15248380211038690.
37. Kurtuldu, K, & Şahin, E. (2018). Göçün Kadın Yaşamı ve Sağlığı Üzerine Etkileri. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 1(1):37- 46
38. Lindert, J., von Ehrenstein, O. S., Priebe S., Mielck A., & Brähler, E. (2009). Depression and Anxiety in Labor Migrants and Refugees – A Systematic Review and Meta-Analysis. Social Science & Medicine 69(2):246-57. doi: 10.1016/j.socscimed.2009.04.032.
39. Missinne, S., & Bracke, P. (2012). Depressive Symptoms Among Immigrants and Ethnic Minorities: A Population Based Study in 23 European Countries. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology 47(1):97-109. doi: 10.1007/s00127-010-0321-0.
40. Moeke-Pickering, T., Cote-Meek S., & Pegoraro, A. (2018). Understanding the ways missing and murdered Indigenous women are framed and handled by social media users. Media International Australia 169(1):54-64.
41. Mohsin, M., & Syed, J. (2020). The Missing Doctors — An Analysis of Educated Women and Female Domesticity in Pakistan. Gender, Work & Organization 27(6):1077-1102. doi: 10.1111/gwao.12444.
42. Özcan, H., & Uzun, S. (2023). Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığı Üzerindeki Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 7(1):25-37. doi: 10.46237/amusbfd.1057070.
43. Özdemir, Ö. (2015). Savaş ve Çatışmalarda Şiddetin Kurbanları Kadınlar. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 8(39):10.
44. Popovic-Lipovac A., & Strasser B. (2015). A review on changes in food habits among immigrant women and implications for health. J Immigr Minor Health 17 (2): 582–590.
45. Seçgin, L., Arslan T., & Tarı, S. K. (2022). Türkiye’de Son Beş Yılda Kadına Yönelik Şiddet: COVID-19 Pandemisinin Etkisi. Humanistic Perspective 4(1):28-43.
46. Soner, G., & Avci, İ. A. (2019). Savunmasız Gruplar, Risk Yönetimi ve Halk Sağlığı Hemşiresinin Rolü. Samsun Sağ Bil Der 4(1):14-22.
47. Steel, Z., Chey, T., Silove, D., Marnane, C., Bryant, R. A., & van Ommeren, M. (2009). Association of Torture and Other Potentially Traumatic Events With Mental Health Outcomes Among Populations Exposed to Mass Conflict and Displacement: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA 302(5):537. doi: 10.1001/jama.2009.1132.
48. Türk Tabipleri Birliği (TTB). (2014). Suriyeli Sığınmacılar ve Sağlık Hizmetleri Raporu. Ankara.
49. The United Nations Refugee Agency (UNHCR). (2021). Global Trends Reports.
50. United Nations Development Fund For Women (UNIFEM). (2012). Gender and Conflict Analysis. UNIFEM Policy Briefing Paper.
51. United Nations Development Program (UNDP). (2020). Human Development Report 2020.
52. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). (2018). Global Study on Homicide 2018-Gender Related Killing of Women and Girls.
53. Urdal, H., & Chi, P. C. (2013). War and gender inequalities in health: the impact of armed conflict on fertility and maternal mortality. International Interactions 39(4):489-510. doi: 10.1080/03050629.2013.805133.
54. URL 1, https://www.unfpa.org/https://www.unfpa.org/ (Son Erişim:05.09.2023)
55. URL 2, https://www.unicef.org/reports/state-worlds-children-2023 (Son Erişim:05.09.2023)
56. URL 3, https://www.doctorswithoutborders.org/what-we-do/medical-issues/sexual-and-gender-based-violence (Son Erişim:07.09.2023)
57. URL 4, https://www.unhcr.org/what-we-do/how-we-work/safeguarding-individuals/women (Son Erişim:03.09.2023)
58. URL 5, https://euromedrights.org/ (Son Erişim:05.09.2023)
59. URL 6, https://www.unwomen.org/en (Son Erişim:05.09.2023)
60. URL 7, https://www.girlsnotbrides.org/ (Son Erişim:06.09.2023)
61. URL 8, https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-elimination-all-forms-discrimination-against-women (Son Erişim:07.09.2023)
62. URL 9, https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/cedaw (Son Erişim:07.09.2023)
63. Varol, N., & Gültekin, T. (2016). Etkin Bir Göç Faktörü: Afetler. Antropoloji (32), 43-51. doi:10.1501/antro_0000000337
64. World Health Organization (WHO). (2021). Violence Against Women. Geneva: WHO Press.
65. World Health Organization (WHO). (2022). World Health Statistics 2022. C. 1. 1. bs. Geneva: WHO Press.
66. Yakıt Ak, E. (2018). Savaş ve Kadın. Journal of International Social Research 11(58):931-36. doi: 10.17719/jisr.2018.2607.
67. Zeyneloğlu, S. (2008). Ankara’da Hemşirelik Öğrenimi Gören Üniversite Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Tutumları. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.