Derleme

Türkiye'de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme

Cilt: 8 Sayı: 2 31 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Türkiye'de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme

Öz

Bu sistematik derleme, Türkiye'de deprem sonrası gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) belirtilerine yönelik uygulanan psikolojik müdahaleleri incelemektedir. Derleme kapsamında, TSSB belirtilerini azaltmak amacıyla uygulanan müdahalelerin etkililiğini değerlendirme hedeflenmektedir. Bu doğrultuda çalışma, Sistematik Derlemeler ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri yönergelerine uygun olarak yürütülmüştür. PubMed, PsycINFO, Web of Science, Scopus, ScienceDirect, TR Dizin ve ULAKBİM veri tabanları, belirlenen kriterler ve anahtar kelimelere göre taranmış ve Türkçe ile İngilizce dillerinde yayınlanan makaleler incelemeye dahil edilmiştir. Seçim sürecinde, araştırma deseni, katılımcı özellikleri, müdahale içeriği, terapist nitelikleri ve kullanılan ölçüm araçları gibi faktörler temel alınarak toplam 8 çalışma incelenmiştir. Bu çalışmaların sonuçları, Bilişsel Davranışçı Terapi, Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme ve psikoeğitim gibi çeşitli müdahale yöntemlerinin TSSB semptomlarını etkili bir şekilde azalttığını göstermektedir. Bu çalışmanın hem klinik pratiğe hem de akademik araştırmalara değerli katkılarda bulunarak, Türkiye'de deprem sonrası psikolojik müdahale alanındaki bilgi eksikliğini gidermeye ve gelecekteki araştırmalara rehberlik etmeye katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acartürk, C., Uygun, E., İlkkursun, Z., Sijbrandij, M., Cuijpers, P., McDaid, D., Suhrcke, M., Demirbaş, H., Akbaba, S., Bryant, R. A., Kayi, E., Fuhr, D. C. (2022). Effectiveness of a WHO self-help psychological intervention for preventing mental disorders among Syrian refugees in Turkey: A randomized controlled trial. World Psychiatry, 21(1), 88-95. https://doi.org/10.1002/wps.20939
  2. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan (Kahramanmaraş) Mw: 7.7 – Mw: 7.6 Depremleri Raporu. 140 s.: https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
  3. Aker, A. T., Karakılıç, H. (2011). Afetlerde Psikososyal Hizmetler Birliği: Dayanışma ve işbirliğinin etkin gücü. Türkiye Psikiyatri Derneği Bülteni, 14(3), 2-14.
  4. Altun, F. (2016). Afetlerde psikososyal hizmetler: Marmara ve Van depremleri karşılaştırmalı analizi. Çekmece İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 183-197.
  5. Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (5. Baskı). Washington, DC: Amerikan Psikiyatri Birliği.
  6. Bal, B., Köksal, T., Ebeoğlu, B., Oral, K. (2020). Retrospective analysis of trauma incidence in patients with temporomandibular disorders. Dental Traumatology, 36(6), 618-623. https://doi.org 10.1111/edt.12582.
  7. Bangpan, M., Felix, L., Dickson, K. (2019). Mental health and psychosocial support programmes for adults in humanitarian emergencies: A systematic review and meta-analysis in low and middle-income countries. BMJ Global Health, 4(5), e001484. https://doi.org/10.1136/bmjgh-2019-001484
  8. Başoğlu, M., Livanou, M., Şalcıoğlu, E. (2003a). A single session with an earthquake simulator for traumatic stress in earthquake survivors. American Journal of Psychiatry, 160(5), 788-790.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

29 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2024

Kabul Tarihi

20 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Açık, B., Demir, M., Adalı, S., & Şafak Öztürk, C. (2025). Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme. Afet ve Risk Dergisi, 8(2), 468-486. https://doi.org/10.35341/afet.1422407
AMA
1.Açık B, Demir M, Adalı S, Şafak Öztürk C. Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(2):468-486. doi:10.35341/afet.1422407
Chicago
Açık, Begüm, Merve Demir, Sevim Adalı, ve Cennet Şafak Öztürk. 2025. “Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme”. Afet ve Risk Dergisi 8 (2): 468-86. https://doi.org/10.35341/afet.1422407.
EndNote
Açık B, Demir M, Adalı S, Şafak Öztürk C (01 Temmuz 2025) Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme. Afet ve Risk Dergisi 8 2 468–486.
IEEE
[1]B. Açık, M. Demir, S. Adalı, ve C. Şafak Öztürk, “Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 468–486, Tem. 2025, doi: 10.35341/afet.1422407.
ISNAD
Açık, Begüm - Demir, Merve - Adalı, Sevim - Şafak Öztürk, Cennet. “Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme”. Afet ve Risk Dergisi 8/2 (01 Temmuz 2025): 468-486. https://doi.org/10.35341/afet.1422407.
JAMA
1.Açık B, Demir M, Adalı S, Şafak Öztürk C. Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:468–486.
MLA
Açık, Begüm, vd. “Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 2, Temmuz 2025, ss. 468-86, doi:10.35341/afet.1422407.
Vancouver
1.Begüm Açık, Merve Demir, Sevim Adalı, Cennet Şafak Öztürk. Türkiye’de Deprem Sonrası Gelişen Travma Sonrası Stres Bozukluğuna Yönelik Psikolojik Müdahaleler: Bir Sistematik Derleme. Afet ve Risk Dergisi. 01 Temmuz 2025;8(2):468-86. doi:10.35341/afet.1422407

Cited By