A Research on Disaster Response Intelligence and Disaster Leadership: Türkiye And Turkish Red Crescent Sample

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 387 - 402, 10.04.2025

Yeşim Arslanoğlu , Mustafa Polat , Ahmet Çakmak

https://doi.org/10.35341/afet.1528510

Öz

In the study, the derived disaster response intelligence and the psychological capital (hope and psychological resilience sub-dimensions) of individuals and their effects on disaster leadership were examined. A total of 1319 people participated in the study, including 402 employees working in Turkish Red Crescent and 917 others. As a result of the research, it was determined that a derived type of intelligence such as disaster response intelligence can be mentioned and this type of intelligence consists of “disaster preparedness and readiness intelligence” and “disaster team management intelligence” sub-dimensions. Again, as a result of the study, it was determined that the concept of disaster leadership could be mentioned and that disaster leadership consisted of the sub-dimensions of “fast and accurate decision making in disaster” and “disaster leadership characteristics”. The results of the study show that disaster response intelligence and psychological capital predict disaster leadership. In addition, except for psychological resilience and psychological capital, it was found that the other variables examined differed between men and women, and except for these two dimensions, the other results were in favor of men. In the study, the levels of disaster response intelligence, psychological capital and disaster leadership of Turkish Red Crescent employees were found to be statistically significantly higher than those of employees working outside the Red Crescent organization. These findings reveal that the knowledge and skills of Red Crescent workers in the disaster response process, combined with their leadership skills, contribute positively to effective disaster management and leadership processes. In the last part of the study, suggestions for further research and applications are made and discussed within the framework of the findings obtained in the study.

Anahtar Kelimeler

Disaster , Disaster Leadership , Disaster Response , Intelligence Psychological Capital , TurkishRed Crescent

Afete Müdahale Zekâsı ve Afet Liderliği Üzerine Bir Araştırma: Türkiye ve Türk Kızılay Örneklemi

Öz

Çalışmada, türetilmiş afete müdahale zekâsı ile bireylerin psikolojik sermayeleri (umut ve psikolojik dayanıklılık alt boyutları) ile afet liderliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmaya Türk Kızılay’da görev yapan 402 çalışan ve diğer olmak üzere 917 toplamda 1319 kişi katılım sağlamıştır. Araştırma neticesinde afete müdahale zekâsı gibi türetilmiş bir zekâ türünden bahsedilebileceği ve bu zekâ türünün “afete hazırlık ve hazır bulunuşluk zekâsı” ile “afet takım yönetimi zekâsı” alt boyutlarından oluştuğu tespit edilmiştir. Yine araştırma sonucunda afet liderliği kavramından bahsedilebileceği ve afet liderliğinin “afette hızlı ve doğru karar verme” ve “afet liderlik özellikleri” alt boyutlarından oluştuğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, afete müdahale zekâsının ve psikolojik sermayenin afet liderliğini öngördüğünü göstermektedir. Bunun yanı sıra, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik sermaye hariç olmak üzere, incelenen diğer değişkenlerin kadınlarla erkeklerde farklılık gösterdiği ve bu iki boyut hariç diğer sonuçların erkekler lehine olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, Türk Kızılay çalışanlarının afete müdahale zekâsı, psikolojik sermaye ve afet liderliği düzeylerinin, Kızılay bünyesi dışında çalışanlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek çıkmıştır. Bu bulgular, Kızılay çalışanlarının afete müdahale sürecinde sahip oldukları bilgi ve becerilerin, liderlik yetenekleriyle birleşerek etkin afet yönetimi ve liderlik süreçlerine olumlu katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın son bölümünde, çalışmada elde edilen bulgular çerçevesinde müteakip araştırmalar ve uygulamalar için önerilerde bulunulmuş ve tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Afet , Afet Liderliği , Afet Müdahale Zekâsı , Psikolojik Sermaye , Türk Kızılay

Kaynakça

• Agresti, A. (2002). An Introduction to Categorical Data Analysis, 2. Edition, New York: John Wiley & Sons.
• Akçay, M. ( 2011). Örgütsel Davranış. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Atila, F., & Dönmez, B. (2022). Psikolojik sermaye algıları ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 515-538.
• Büyükkaracığan, N. (2016). Türkiye’de Yerel Yönetimlerde Kriz ve Afet Yönetim Çalışmalarının Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, Sayı: 12, 195-219.
• CAL E.M.A. (California Emergency Management Agency). (2008). Glossary of Emergency Management Terms.
• FEMA. (1983). Hazards Analysis for Emergency Management (Interim Guidance). Washington, DC: Federal Emergency Management Agency.
• Gardner, H. (1999). Intelligence Reframed: Multiple Intelligences For The 21st Century. New York: Basic Books.
• Gardner, H. (2004). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences (çev. E. Kılıç). (Zihin Çerçeveleri: Çoklu Zekâ Kuramı, 2. baskı). İstanbul: Alfa Yayınları. (Eserin orjinali 1983'te yayımlandı.)
• Gardner, H. (2006). Multiple Intelligences: New Horizons. New York: Basic Books.
• Kadıoğlu M. (2008). Modern, Bütünleşik Afet Yönetiminin Temel İlkeleri, (Ed.) Kadıoğlu, M. ve Özdamar, E. Afet Zararlarını Azaltmanın Temel İlkeleri, Ankara: JICA Türkiye Ofisi Yayınları No:2. S.10.
• Luthans, F. (2002). Positive Organizational Behavior: Developing and Measuring Psychological Capital. İçinde K. S. Cameron, J. E. Dutton, & R. E. Quinn (Eds.), Positive Organizational Scholarship: Foundations of a New Discipline (pp. 57-75). San Francisco, CA: Berrett-Koehler Publishers.
• Luthans, F. (2012). Positive Organizational Behavior and Organizational Effectiveness. Academy of Management Journal, 55(2), 323-340.
• Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., ve Norman, S. M. (2007). Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge. New York, NY: Oxford University Press.
• Turner, N. ve Barling, J. (2002). Transformational Leadership and Moral Reasoning, Journal of Applied.
• Türkiye Kızılay Derneği Tüzüğü, 26.04.2022 tarihli 17.02.2025 tarihinde https://www.kizilay.org.tr/kurumsal/tuzugumuz adresinden alınmıştır.
• McClellan, J. A. ve Conti, G. J. (2008). Identifying the Multiple Intelligences of Your Students. Journal of Adult Education, 37 (1), 13-32.