Analysis of the Strategic Plans of Metropolitan Municipalities for 2025-2029 in the Context of Integrated Disaster Management

Abstract

Disasters have existed throughout human history as phenomena that threaten life and deeply affect social and economic structures. With technological developments and increasing urbanization, disaster-related risks have grown, thereby elevating the global importance of disaster management. Modern disaster management requires a comprehensive approach encompassing preparedness, risk reduction, response, and recovery. This process necessitates multi-actor coordination, effective resource management, and the raising of public awareness. Türkiye, located in a geography with high disaster risk, assigns critical importance to the role of local governments—particularly metropolitan municipalities—in disaster management. Metropolitan municipalities formulate strategic plans and set long-term objectives to build disaster-resilient cities. These strategic plans stand out as key instruments for operationalizing disaster management policies. Recent large-scale disasters in Türkiye have further underscored the need to strengthen the disaster management capacities of municipalities. In particular, the 2023 Kahramanmaraş Earthquakes and forest fires across various regions have led to increased scrutiny and debate regarding the disaster management performance of metropolitan municipalities. This study evaluates the disaster management approaches presented in the 2025–2029 strategic plans of Türkiye’s 30 metropolitan municipalities. The analysis is conducted through SWOT assessments, mission and vision statements, objectives, goals, performance indicators, and risk-based target cards included in these plans. The study examines which phases of disaster management the identified strategies emphasize and explores the main problem areas encountered. The research aims to contribute to strengthening the disaster management capacities of local governments and to inform the reassessment of strategic decision-making processes.

Keywords

• Disaster Management
• Integrated Disaster Management
• Metropolitan Municipality
• Strategic Plan

Bütünleşik Afet Yönetimi Bağlamında Büyükşehir Belediyelerinin 2025-2029 Stratejik Planlarının Analizi

Öz

Afetler, insanlık tarihi boyunca toplumsal ve ekonomik yapıları derinden etkileyen, yaşamı tehdit eden olaylar olarak varlık göstermektedir. Teknolojik gelişmeler ve kentleşme ile birlikte, afetlerin yol açtığı riskler artmış, bu durum afet yönetiminin küresel ölçekte önemini artırmıştır. Modern afet yönetimi, afet öncesi hazırlık, risk azaltma, müdahale ve iyileştirme süreçlerini içeren, kapsamlı bir yaklaşımı gerektirmektedir. Bu süreç, çok aktörlü bir koordinasyon, etkin kaynak yönetimi ve toplumun bilinçlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Türkiye, afet riski yüksek bir coğrafyada yer almakta olup, yerel yönetimlerin (özellikle de büyükşehir belediyelerinin) afet yönetimindeki rolü kritik bir öneme sahiptir. Büyükşehir belediyeleri, afetlere karşı dirençli kentler oluşturmak adına stratejik planlar geliştirerek uzun vadeli hedefler belirlemektedir. Bu stratejik planlar, afet yönetimi politikalarını somutlaştıran önemli araçlar olarak ön plana çıkmaktadır. Son yıllarda Türkiye’de yaşanan büyük ölçekli afetler, belediyelerin afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi gerekliliğini daha hissedilir hale getirmiştir. Özellikle 2023 Kahramanmaraş Depremleri ve muhtelif bölgelerdeki orman yangınları, büyükşehir belediyelerinin afet yönetimi kapasitesinin sorgulanmasına ve tartışılmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesinin 2025-2029 dönemi stratejik planlarında afet yönetimi yaklaşımları, GZFT analizi, misyon, vizyon ve hedefler ile amaç, hedef, performans göstergeleri ve risklerin yer aldığı hedef kartları üzerinden değerlendirilmiş ve belirlenen stratejilerin afet yönetiminin hangi aşamalarına odaklandığı, karşılaşılan sorun alanlarının neler olduğu incelenmiştir. Araştırma, yerel yönetimlerin afet yönetimi kapasitelerinin güçlendirilmesi ve stratejik karar süreçlerinin gözden geçirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet Yönetimi
• Bütünleşik Afet Yönetimi
• Büyükşehir Belediyesi
• Stratejik Plan

Kaynakça

1. Adana Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.adana.bel.tr/panel/uploads/stratejikplani_v/files/abb-2025-2029-stratejik-plani.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
2. AFAD. (2014). Türkiye afet müdahale planı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani (Son Erişim: 03.07.2025)
3. AFAD. (y.y.) Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu (Son Erişim: 03.07.2025)
4. Akyıl, L. (2023). Afet yönetiminin tarihsel gelişimi. Şengün, H., Önder, Ö. ve Yaman, M. (ed). Afet yönetimi ve politikaları. Ekin Yayınevi, Bursa, 29-57.
5. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://s.ankara.bel.tr/files/2025/02/03/7c51bb8e47cc1ae7dba19d0c0c7d16af.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
6. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. https://www.antalya.bel.tr/Content/UserFiles/Files/Raporlar/StratejikPlan/ABB-2025-2029-Stratejik-Plan.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
7. Aydın Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://balikesir.bel.tr/Dosyalar/DosyaListe/AF_btr_DosyaListeDetay_file_Dosya_dc5a4a74-0b89-48b5-ab9e-24e8f1efe6ef/bbb_2025-2029_stratejik_plan.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
8. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. https://balikesir.bel.tr/Dosyalar/DosyaListe/AF_btr_DosyaListeDetay_file_Dosya_dc5a4a74-0b89-48b5-ab9e-24e8f1efe6ef/bbb_2025-2029_stratejik_plan.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)

9. Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. https://www.bursa.bel.tr/yayinlar_pdf_viewer?id=2865 (Son Erişim: 24.09.2025)
10. Büyükkaracığan, N. (2016). Türkiye’de Yerel Yönetimlerde Kriz ve Afet Yönetim Çalışmalarının Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 12, 195-219.
11. Çağlar, T. (2020). Afet yönetiminin temel ilkeleri. Yaman, M. ve Çakır, E. (ed). Farklı boyutlarıyla afet yönetimi. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 5-23
12. Demir, B. M. Ercan, S., Aktan, M., ve Öztaşkın, H., (2025). Türkiye'de Afet Yönetiminin 100 Yılı: Mevzuat, Planlama, Kurumsal Yapılanma ve İşleyiş. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 127-147. https://doi.org/10.35341/afet.1463412
13. Denizli Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. https://www2.denizli.bel.tr/userfiles/file/stratejik_plan_2025-2029.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
14. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.diyarbakir.bel.tr/filespap/stratejikplan/2025%20Stratejik%20Plan.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
15. Erzurum Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.erzurum.bel.tr/kurumlar/erzurum.bel.tr/Kurumsal/2029stratejikplan.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
16. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.eskisehir.bel.tr/dosyalar/stratejik_plan/2025.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
17. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://eski.gaziantep.bel.tr/uploads/2025/01/stratejik-plan-baski-hali.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
18. Hatay Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://hatay.bel.tr/Uploads/Docs/2025-2029-stratejik-plani.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
19. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://uploads.ibb.istanbul/uploads/2025_2029_IBB_Stratejik_Plani_7e6cb685d8.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
20. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.izmir.bel.tr/CKYuklenen/image/Stratejik_Plan/2025-2029%20Stratejik%20Plan%C4%B1_web.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
21. Kadıoğlu, M. (2008). Modern, bütünleşik afet yönetimin temel ilkeleri. Kadıoğlu, M. ve Özdamar, E. (ed). Afet zararlarını azaltmanın temel ilkeleri. JICA Türkiye Ofisi Yayınları No:2, Ankara, 1-34.
22. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://kahramanmaras.bel.tr/fs/fields/attachments/stratejik_plan_2025-2029_0.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
23. Karanci, A. N. ve Aksit, B. (2000). Building Disaster-Resistant Communities: Lessons Learned from past Earthquakes in Turkey and Suggestions for the Future. International Journal of Mass Emergencies and Disasters, 18(3), 403-416. https://doi.org/10.1177/0280727000018003
24. Karasu, M. A. (2012). Büyükşehir Belediyelerinde Stratejik Planlama: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8(16), 159-180.
25. Kaya, H. & Yaylı, H. (2023). Belediyelerin Kentsel Dirençlilik Algısını Stratejik Planlardan Okumak: TR71 Bölgesi Örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(2), 376-385. https://doi.org/10.33712/mana.1260172
26. Kayseri Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.kayseri.bel.tr/uploads/pdf/kbb_stratejik_plan_2025_2029.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
27. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.kocaeli.bel.tr/files/uploads/documents/1733317663_2025-2029-stratejik-plani_ek_kbb-2025-2029-stratejik-planipdfpdf.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
28. Konya Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://sepet.konya.bel.tr/kbb/kbb/dosyalar/stratejik_raporlar/sp2025-2029.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
29. Kurban, S. ve Çığman, M. Z., (2025). Koordinatör Kurum-İcracı Kurum Tartışmaları Çerçevesinde Afet Yönetimi ve AFAD. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 275-288. https://doi.org/10.35341/afet.1526117
30. Malatya Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://bulut.malatya.bel.tr/index.php/s/pedMB9rJpRgppXy/download (Son Erişim: 24.09.2025)
31. Manisa Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://manisa.bel.tr/stratejik-plan/ (Son Erişim: 24.09.2025)
32. Mardin Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/zVFh2+Mardin_Buyuksehir_Belediyesi_2025-2029_SP.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
33. Mersin Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. https://www.mersin.bel.tr/uploads/files/mersinbuyuksehirbelediyesi20252029stratejikplanii99581862-510059.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
34. Muğla Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://panel.mugla.bel.tr/uploads/sayfatr/MBB%202025-2029%20Stratejik%20Plan%C4%B1-%C4%B0mzal%C4%B1.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
35. Ordu Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. https://www.ordu.bel.tr/upload/files/stratejik-planlar/stratejik-planlar_8375.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
36. Öçal, E. U. (2024). Türkiye’de Deprem Afet Yönetimi ve Belediyeler. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 735-770. https://doi.org/10.56524/msydergi.1478274
37. Önder, Ö. (2023). Türk kamu yönetiminde afet yönetiminin kurumsal yapısı ve idari dönüşümü. Şengün, H., Önder, Ö. ve Yaman, M. (ed). Afet yönetimi ve politikaları. Ekin Yayınevi, Bursa, 139-184.
38. Özerdem, A. ve Barakat, S. (2000). After the Marmara Earthquake: Lessons for Avoiding Short Cuts to Disasters. Third World Quarterly, 21(3), 425-439.
39. Sakarya Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.sakarya.bel.tr/uploads/stratejik/NaNCU6FUbK.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
40. Samsun Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://samsun.bel.tr/uploads/dokumanlar/1s2s51412dfet541123fdg5.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
41. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.sanliurfa.bel.tr/uploads/2024/20241126125212-52585-45486.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
42. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://www.tekirdag.bel.tr/content/WebSource/file/statejik_plan/stratejik_plan_2025_2029.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
43. Tercan, B. (2018). Türkiye’de Afet Politikaları ve Kentsel Dönüşüm. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(5), 102-120.
44. Tezgider, G. (2008). Yerel yöneticiler/saha uygulayıcıları için afet risk yönetimi ve zarar azaltma stratejileri. Kadıoğlu, M. ve Özdamar, E. (ed). Afet zararlarını azaltmanın temel ilkeleri. JICA Türkiye Ofisi Yayınları No:2, Ankara, 209-215.
45. Trabzon Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik planı. https://webdata.trabzon.bel.tr/PageSlider/2025-2029-StratejikPlanDergi/mobile/index.html (Son Erişim: 24.09.2025)
46. UNDP, (2004). Reducing Disaster Risk: A Challenge for Development. United Nations Development Programme, New York.
47. UNISDR, (2009). Terminology on Disaster Risk Reduction. United Nations, Geneva.
48. Van Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025-2029 stratejik plan. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/i9Wng+Van_Buyuksehir_Belediyesi_2025-2029_Stratejik_Plani_.pdf (Son Erişim: 24.09.2025)
49. Yaman, M. ve Çakır, E. (2023). Afet yönetiminin kavramsal çerçevesi. Şengün, H., Önder, Ö. ve Yaman, M. (ed). Afet yönetimi ve politikaları. Ekin Yayınevi, Bursa, 3-27.
50. Yetkin, O. (2024). Afet Yönetimi Bağlamında Büyükşehir Belediyelerinin Teşkilat Yapısı Üzerinden Bir İnceleme, Urban 21 Journal, 2(1), 24-41.
51. Yetkin, O. (2025). Türkiye’de Belediye Personel Sistemi: Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Özgür Yayınları, Gaziantep. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub659