Research Article

Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme

Volume: 27 Number: 3 December 18, 2025
EN TR

Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme

Abstract

Bu çalışma, Türkiye savunma sanayi endeksi (XUSAV) ile küresel ve ülkeye özgü jeopolitik risk endeksleri arasındaki dinamik etkileşimi incelemektedir. Araştırmada 2000M1-2025M6 dönemlerine ait aylık veriler kullanılmıştır. Savunma sanayi endeksi, Borsa İstanbul’da işlem gören savunma ve havacılık firmalarının hisse senetleri üzerinden Temel Bileşenler Analizi (PCA) yöntemiyle bileşik bir endeks oluşturulmuştur. Jeopolitik risk göstergeleri, küresel, Türkiye’ye özgü, tehdit temelli ve eylem temelli jeopolitik risk endeksleridir. Zamanla Değişen Parametreli Vektör Otoregresif (TVP-VAR) modeli kullanılarak volatilite yayılımı, yönlü bağlantılılık ve dinamik toplam bağlantılılık endeksleri analiz edilmiştir. Ayrıca TVP-VAR analizinin sağlamlığını tespit etmek için Kantil-Kantil Regresyon (QQR) analizi yapılarak 2D heatmap grafikleri oluşturulmuştur. TVP-VAR analiz bulguları, savunma sanayi endeksindeki oynaklığın büyük ölçüde içsel faktörlerden kaynaklandığını, jeopolitik risklerin etkisinin sınırlı olduğunu göstermektedir. Kısa vadede küresel jeopolitik risklerden bir şok dalgası gözlemlenirken, orta ve uzun vadede bu etkinin zayıfladığı tespit edilmiştir. Ayrıca tehdit temelli risklerin savunma sanayi endeksi üzerindeki etkisi diğer risk bileşenlerine kıyasla daha belirgin bulunmuştur. Sağlamlık kontrolü amacıyla yapılan QQR analizi, TVP-VAR bulgularını destekler nitelikte, ilişkinin asimetrik ve doğrusal olmadığını göstermektedir. Özellikle küresel ve tehdit temelli jeopolitik risk endeksleri ile savunma sanayi endeksi ilişkisinde, yüksek volatil dönemlerde pozitif güçlü etkiler bulunmuştur. Çalışma, jeopolitik risklerin borsa üzerindeki genel etkisini inceleyen mevcut literatürden farklı olarak, savunma sanayi sektörüne odaklanarak literatüre özgün katkı sunmaktadır. Bulgular, politika yapıcılar ve yatırımcılar için savunma sanayi hisselerinin jeopolitik risk ve belirsizlik dönemlerinde portföyleri koruyucu bir yatırım aracı olabileceğini ifade etmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

References

  1. Agoraki, M. E. K., Kouretas, G. P., & Laopodis, N. T. (2022). Geopolitical risks, uncertainty, and stock market performance. Economic and Political Studies, 10(3), 253-265. https://doi.org/10.1080/20954816.2022.2095749
  2. Akdağ, S., Yıldırım, H., & Kesebir, M. (2019). Jeopolitik risk ile borsa endeksleri arasındaki ilişki: Panel eşbütünleşme ve panel nedensellik analizi. Siyasi, Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Türkiye ve Rusya 2, (Ed. İnanır, E., Köse, O., & Ulutürk Y.). Berikan Yayınevi, Ankara.
  3. Antonakakis, N., & Gabauer, D. (2017). Refined measures of dynamic connectedness based on TVP-VAR. MPRA Paper 78282, University Library of Munich, Germany.
  4. Apergis, N., Bonato, M., Gupta, R., & Kyei, C. (2018). Does geopolitical risks predict stock returns and volatility of leading defense companies? Evidence from a nonparametric approach. Defence and Peace Economics, 29(6), 684-696. https://doi.org/10.1080/10242694.2017.1292097
  5. Baran, T. (2018). Türkiye’de savunma sanayi sektörünün incelenmesi ve savunma harcamalarının ekonomi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 58-81. DOI: 10.29131/uiibd.429369
  6. Baruník, J., & Křehlík, T. (2018). Measuring the frequency dynamics of financial connectedness and systemic risk. Journal of Financial Econometrics, 16(2), 271-296.
  7. Bezgin, M.S. (2019). Türkiye’nin jeopolitik riskinin borsa İstanbul endeks getirileri üzerine etkisinin incelenmesi. 18.Uluslararası İşletmecilik Kongresi Bildiriler Kitabı İçinde (ss.2564-2574). 02-04 Mayıs 2019. Osmaniye: Osmaniye Korkutata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi.
  8. Caldara, D., & Iacoviello, M. (2022). Measuring geopolitical risk. American economic review, 112(4), 1194-1225. Camgöz, M. (2022). Global belirsizlik faktörlerinin BIST hisse senedi fiyatlarına asimetrik etkilerinin NARDL modeliyle analizi. Maliye ve Finans Yazıları, (118), 71-100. https://doi.org/10.33203/mfy.1103403

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance, Finance and Investment (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 12, 2025

Publication Date

December 18, 2025

Submission Date

August 6, 2025

Acceptance Date

November 26, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 27 Number: 3

APA
Şahin, E. (2025). Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(3), 991-1024. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1759451
AMA
1.Şahin E. Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;27(3):991-1024. doi:10.26745/ahbvuibfd.1759451
Chicago
Şahin, Emrah. 2025. “Jeopolitik Risk Endeksi Ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27 (3): 991-1024. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1759451.
EndNote
Şahin E (December 1, 2025) Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27 3 991–1024.
IEEE
[1]E. Şahin, “Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 3, pp. 991–1024, Dec. 2025, doi: 10.26745/ahbvuibfd.1759451.
ISNAD
Şahin, Emrah. “Jeopolitik Risk Endeksi Ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27/3 (December 1, 2025): 991-1024. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1759451.
JAMA
1.Şahin E. Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;27:991–1024.
MLA
Şahin, Emrah. “Jeopolitik Risk Endeksi Ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 3, Dec. 2025, pp. 991-1024, doi:10.26745/ahbvuibfd.1759451.
Vancouver
1.Emrah Şahin. Jeopolitik Risk Endeksi ile Savunma Sanayi Sektörünün Dinamik Etkileşimi: TVP-VAR Yaklaşımıyla Bir İnceleme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025 Dec. 1;27(3):991-1024. doi:10.26745/ahbvuibfd.1759451