Stamp Descriptions and Titles on Coins of Turkish States
Abstract
Stamps played an important role in the structuring process of all languages and provided the formation of letters. It took a long time for the picture language to transform into a written language. The stamps used by the old Turks have also turned into a written language over time. The stamps that the Turkish tribes put on their animals in accordance with the private property law and the short writings (tombstone, metal plate, tibia, etc.) used among the Huns turned into a literary language during the Gokturks period. It is known that noble families, who delegated minting to foreign coinage masters after their initial contact with the local culture and became the governing body, also had their seals engraved. It will be seen that the Tarnavach, Otrar, Turgesh and Tuhus tribes used their own tribe stamps on the coins they had minted. With the transition to settled life, the influence of Chinese and Sogdian culture on steppe culture will become evident, this effect has been tried to be revealed with coins. With the adoption of Islam, the old Turkish stamp tradition and local ornament marks will continue to appear on the coins. The socio-cultural change (names, titles, place names, etc.) created by the Islamic civilization on the Turks together with the settled life will be given with examples of coin texts. In our research, 2560 different coins will be examined, and the course of change of the stamps and titles of the Turkish states within the cultural generations will be exhibited. The course of transition from nomadic life to settled life and cultural change will be tried to be revealed in the light of coins. Coin samples, which are unique and have not been published anywhere else, will be brought to the literature for the first time with this research.
Keywords
Turgesh
,
Karakhanids
,
Anatolian Seljuk’s
,
Stamp
,
Coin
Türk Devletlerine Ait Sikkelerde Yer Alan Damga Tasvirleri ve Unvanlar
Öz
Damgalar, bütün dillerin yapılanma süreci içerisinde önemli rol oynamış ve harflerin oluşumunu sağlamıştır. Resim dilinin, yazı diline dönüşme seyri uzun bir zaman almıştır. Eski Türklerin kullandıkları damgalar da zamanla yazı diline dönüşmüştür. Türk boylarının özel mülkiyet hukuku gereği hayvanlarının üzerine vurdukları damgalar ve Hunlar arasında kullanılan kısa yazılar (mezar taşı, metal levha, kaval kemiği vd.), Göktürkler döneminde edebi yazı dili haline gelmiştir. Yerleşik kültürlerle temas kurulduktan sonra, sikke darbının yabancı ustalara yaptırıldığı ve hakim unsur olan aksüyeklerin damgalarını da sikkelerin üzerine nakşettirdikleri bilinmektedir. Tarnavaç, Otrar, Türkeş ve Tuhus boylarının kestirdikleri sikkelerde, kendi boy damgalarını kullandıkları görülecektir. Yerleşik hayata geçişle birlikte, Çin ve Sogd kültürünün bozkır kültürü üzerindeki etkisi belirginleşecektir, bu tesir sikkelerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. İslâmiyetin kabulü ile birlikte, eski Türk damga geleneği ve yöresel süsleme işaretleri sikkelerin üzerinde yer almaya devam edecektir. İslâm medeniyetinin yerleşik hayatla birlikte Türkler üzerinde oluşturduğu sosyokültürel değişim (isimler, unvanlar, yeradları vb.), sikke metinlerine ait örneklerle verilecektir. Araştırmamızda 2560 farklı sikke incelenerek, Türk devletlerine ait damga ve unvanların, kültür kuşakları içerisindeki değişim seyri sergilenecektir. Konargöçer hayattan yerleşik hayata geçişin seyri ve kültürel değişim, sikkelerin ışığında ortaya konmaya çalışılacaktır. Ünik olan ve başka hiçbir yerde yayınlanmayan sikke örnekleri, ilk kez bu araştırmayla literatüre kazandırılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Türgeşler
,
Karahanlılar
,
Anadolu Selçukluları
,
Damga
,
Sikke
,
Turgesh
,
Karakhanids
,
Anatolian Seljuk’s
,
Stamp
,
Coin.
