Öğretmen Adaylarının Sosyal Bilgiler Öğretiminde Dijital Hikâye Yöntemi ile Destan ve Efsane Metinlerini Kullanımı

Abstract

Bu araştırmanın amacı öğretmen adaylarının sosyal bilgiler öğretiminde dijital hikâye yöntemini kullanarak destan ve efsaneler üzerine tasarladıkları dijital hikâyelerin eğitsel süreçlere etkisini ve öğretim materyali olarak sağlayabileceği katkıyı ortaya koymaktır. Bu sebeple araştırmada öğretmen adayları, 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nın öğrenme alanlarına uygun olarak dijital ortamda destan ve efsane tasarlamışlardır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, bir devlet üniversitesinde Sosyal Bilgiler Öğretmenliği programının üçüncü sınıfına devam eden 35 öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmanın bulguları öğretmen adaylarının tasarlamış oldukları dijital hikayeler ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda dijital hikâye yönteminin öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme ve pedagojik becerilerini geliştirmelerine yardımcı olduğu ve öğrenme süreçlerini daha verimli ve ilgi çekici hale getiren güçlü bir araç olduğu tespit edilmiştir. Olay örgüsünde flashback gibi anlatım tekniklerinin işlevsel kullanımı hikâyelere edebi derinlik kazandırırken; görsel ve işitsel öğelerin etkin kullanımı soyut kavramların somutlaştırılmasına olanak sağlamış ve öğrenme sürecini zenginleştirmiştir. Ayrıca, öğretmen adaylarının dijital hikâyelerinde coğrafi ve kültürel unsurları bütünleştirerek anlatılara çok katmanlı bir yapı kazandırdıkları gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, dijital hikâye anlatımının sosyal bilgiler öğretiminde etkili bir öğretim stratejisi olarak kullanılabileceğini ve dijital araçların eğitimde yenilikçi bir dönüşüm potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

• Dijital hikâye
• destan ve efsane
• sosyal bilgiler eğitimi

Supporting Institution

ÇOMÜ-BAP

Project Number

4748

Candidate Teachers Use of Epic and Legend Texts with Digital Story Method in Social Studies Teaching

Abstract

The aim of this study is to reveal the impact of digital stories, designed by pre-service teachers using the digital storytelling method in social studies education and based on epics and legends, on educational processes, as well as the potential contributions of these stories as instructional materials. Accordingly, the pre-service teachers created digital stories in alignment with the learning domains of the 2024 Social Studies Curriculum. The study was conducted using a qualitative research approach, specifically a case study design. The study group consisted of 35 third-year students enrolled in the Social Studies Teacher Education program at a public university. The findings of the research were obtained through the analysis of the digital stories designed by the pre-service teachers. The results indicate that the digital storytelling method contributed to the development of the participants’ creative thinking and pedagogical skills, and functioned as a powerful tool that made learning processes more efficient and engaging. The functional use of narrative techniques such as flashbacks added literary depth to the stories, while the integration of visual and auditory elements helped to concretize abstract concepts, thereby enriching the learning experience. Furthermore, it was observed that the pre-service teachers incorporated geographical and cultural elements into their narratives, resulting in multilayered story structures. These findings suggest that digital storytelling can be used as an effective instructional strategy in social studies education and that digital tools possess significant potential to drive innovative transformation in educational contexts.

Keywords

• Digital story
• epic and legend
• social studies education.

Project Number

4748

References

1. Aykaç, N. (2007). İlköğretim sosyal bilgiler dersi eğitim-öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(22), 46-73.
2. Alaylıoğlu, R., & Ferhan, A. (1976). Ansiklopedik eğitim sözlüğü. İstanbul: İnkılâp ve Aka Yayınları.
3. Bassey, M. (1999). Case study research in educational settings. Philadelphia: Open University Press.
4. Başcı Namlı, Z., Kayaalp, F., & Meral, E. (2023). Sosyal bilgiler dersinde alternatif bir öğretim süreci: Dijital öyküler ile öğreniyorum. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 398-430. https://doi.org/10.9779/pauefd.1090743
5. Britt, M. (2008). Social studies-library of congress has old and new resources. Learning and Leading with Technology, 36(3), 32.
6. Costa, C., Alvelos, H., & Teixeira, L. (2015). The use of Web 2.0 tools by students in learning and leisure contexts: A study in a Portuguese institution of higher education. Technology, Pedagogy and Education, 25(3), 377-394. https://doi.org/10.1080/1475939X.2015.1057611
7. Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
8. Çiçek, M. (2018). Dijital hikâyeleme yöntemini kullanmanın altıncı sınıf fen bilimleri dersindeki etkisinin incelenmesi: bir karma yöntem araştırması. (Yayın No: 507290). [Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

9. Dallı, C., & Çakmak, M. A. (2020). 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında Türk tarihi ve kültürü konularının yeri. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(2), 53-66.
10. Debele, M., & Plevyak, L. (2012). Conditions for successful use of technology in social studies classrooms. Computers in the Schools, 29(3), 285-299. https://doi.org/10.1080/07380569.2012.703602
11. Demir, B. F., & Haçat, S. O. (2018). Sosyal bilim disiplinlerine göre 2005 ve 2018 sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki kazanımların değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 2(2), 27-56.
12. Demir, T. (2019). Dijital öykülerin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin motivasyon, tutum ve başarılarına etkisi. (Yayın No: 630058). [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
13. Dolmaz, M. (2018). Kitap inceleme: Sosyal bilgiler öğretiminde edebî ürünler ve yazılı materyaller. International Journal of New Approaches in Social Studies, 2(2), 1-8.
14. Faruk, I., Ö., Özüdoğru, G. & Sevim, C. N. (2018). The use of digital storytelling in elementary Math teachers’ education. Educational Media International, 55(2), 107- 122.
15. Göçen, G. (2014). Dijital öyküleme yönteminin öğrencilerin akademik başarı ile öğrenme ve ders çalışma stratejilerine etkisi. (Yayın No: 387198). [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
16. Hannafin, R., & Savenye, W. (1993). Technology in the classroom: The teacher’s new role and resistance to IT. Educational Technology, 33(6), 26-31.
17. Hofer, M., & Owings Swan, K. (2006). Digital storytelling: Moving from promise to practice. In C. Crawford, R. Carlsen, K. McFerrin, J. Price, R. Weber, & D. Willis (Eds.), Proceedings of SITE 2006—Society for Information Technology & Teacher Education International Conference (pp. 679–684). Association for the Advancement of Computing in Education (AACE).
18. Holcomb, L., Beal, C., & Lee, J. K. (2011). Supersizing social studies through the use of Web 2.0 technologies. Social Studies Research and Practice, 6(3), 102-111. https://doi.org/10.1108/SSRP-03-2011-B0009
19. Jakes, D. S. & Brennan, J. (2005). Digital storytelling, visual literacy and 21st-century skills. Tech Forum New York. [Online].
20. Kandemir, K. (2023). Dijital öykü ve eğitsel oyunla desteklenen ortaokul 6. sınıf sosyal bilgiler dersinin öğrencilerin akademik başarılarına, derse yönelik tutumlarına ve sosyal becerilerine etkisi. (Yayın No: 774964). [Doktora tezi, Kastamonu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Keçe, M. (2013). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan tarih konuları: Öğretmen görüşlerine dayalı nitel bir araştırma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(4), 343-361.
22. Kızıltepe, Z. (2015). İçerik analizi nedir? Nasıl oluşmuştur? F. N. Seggie ve Y. Bayyurd (Ed.), Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları (ss. 253-266). Arı Yayıncılık.
23. Koltuk, N. & Kocakaya, S. (2015). 21.yy. becerilerinin gelişiminde dijital öykülemeler: Ortaöğretim öğrencilerinin görüşlerinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 354-363.
24. Köstüklü, N. (1999). Sosyal bilimler ve tarih öğretimi (2. baskı). Konya: Günay Ofset.
25. Kurtdede-Fidan, N., & Özaydın, A. (2021). Sosyal bilgiler öğretiminde alternatif/güncel kaynaklar. V. Aktepe, M. Gündüz, N. Kurtdede-Fidan, & E. Yalçınkaya (Ed.), Kuramdan uygulamaya sosyal bilgiler öğretimi içinde (ss. 302-319). Pegem Akademi.
26. MEB. (2004). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 4-5. sınıflar öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: MEB Yayınları.
27. MEB. (2005). Sosyal bilgiler öğretim programı (4-5 ve 6-7). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686-SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf adresinden 20.11.2024 tarihinde erişilmiştir.
28. MEB. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4, 5, 6, 7. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/ adresinden 25.04.2025 tarihinde erişilmiştir.
29. Merriam, B. S. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed.). Ankara: Nobel Yayınları. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
30. Nelson, L., & Nelson, T. (1999). Learning history through children’s literature. ERIC Digest, ERIC Clearinghouse for Social Studies/Social Science Education, Bloomington, IN. (BBB24392), Washington, DC.
31. Nilsson, M. (2008). Digital storytelling as a tool in education. T. Hansson (Ed.), Handbook of research on digital information technologies: Innovations, methods, and ethical issues (ss. 131-145). Hershey, PA: IGI Global.
32. Olur, B. (2021). Sosyal bilgiler dersinde dijital hikâye kullanımı: Öğrencilerin yeterlik ve değerlerinin incelenmesi. (Yayın No: 695005). [Doktora Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
33. Özerbaş, M. A. & Öztürk, Y. (2017). Türkçe dersinde dijital hikâye kullanımının akademik başarı, motivasyon ve kalıcılık üzerinde etkisi. TÜBAV Bilim Dergisi, 10(2), 102-110.
34. Özpınar, İ. (2017). Matematik öğretmeni adaylarının dijital öyküleme süreci ve dijital öykülerin öğretim ortamlarında kullanımına yönelik görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(3), 1189-1210.
35. Pala, F. (2021). Sosyal bilgiler dersi “Tarihe Yolculuk” ünitesi bağlamında dijital hikaye kullanımının öğrenci akademik başarı ve kalıcılığa etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(2), 43-58.
36. Partnership for 21st Century Skills. (2006). The intellectual and policy foundations of the 21st century skills framework. http://route21.p21.org/images/stories/epapers/skills_foundations_final.pdf
37. Sadık, A. (2008). Digital storytelling: A meaningful technology-integrated approach for engaged student learning. Educational Technology Research and Development, 487-506.
38. Saritepeci, M. (2016). Dijital hikaye anlatım yönteminin sosyal bilgiler dersinde etkililiğinin incelenmesi. (Yayınlanmış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara).
39. Selanik Ay, T. (2020). Sosyal bilgiler öğretiminde dijital öyküleme ile efsanelerden yararlanma: Nitel bir araştırma. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(4), 1623-1638.
40. Shapley, K., Sheehan, D., Maloney, C., & Caranikas-Walker, F. (2010). Evaluating the implementation fidelity of technology immersion and its relationship with student achievement. Journal of Technology, Learning, and Assessment, 9(4), 1-68.
41. Sömen, T. & Metin Göksu, M. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin derslerinde sözlü ve yazılı edebi ürünleri kullanmaları durumu. Turkish Studies, 12(18), 561-576.
42. Susskind, J. E. (2005). PowerPoint’s power in the classroom: Enhancing students’ self-efficacy and attitudes. Computers & Education, 45(2), 203-215.
43. Şahin, I. (2011). Development of survey of technological pedagogical and content knowledge (TPACK). Turkish Online Journal of Educational Technology (TOJET), 10(1), 97-105.
44. Şeker, B. S. (2016). An evaluation of digital stories created for social studies teaching. Journal of Education and Practice, 7(29), 18-29.
45. Tangülü, Z. (2016). Efsaneler ile sosyal bilgiler öğretimi. H. Tokcan (Ed.), Sosyal bilgilerde sözlü ve yazılı edebiyat incelemeleri (ss. 59-81). PegemA Yayıncılık.
46. Taşkın Ekici, F. & Dereli, F. (2023). Dijital öyküleme uygulamalarının fen bilgisi öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgilerine etkisi. Journal of Individual Differences in Education, 5(2), 149-163. https://doi.org/10.47156/jide.1231688
47. Turan, T. & Şeker, B. S. (2018). The Effect of Digital Stories on Fifth-Grade Students’ Motivation. Journal Of Educatıon And Future, (13), 65-78.
48. Uslupehlivan, E., Erden Kurtoğlu, M., & Cebesoy, Ü. B. (2017). Öğretmen adaylarının dijital öykü oluşturma deneyimleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.
49. Ünlü, B., & Yangın, S. (2020). Dijital öykülerle desteklenmiş sosyal bilgiler dersinin eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 1-29. https://doi.org/10.34086/rteusbe.714620
50. Ünlü, İ. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders materyali olarak edebi ürün kullanımına yönelik görüşleri. Universal Journal of Educational Sciences and Studies (UJOESS), 7(22), 120-136.
51. Yeşilbursa, C., & Sabancı, O. (2015). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal bilgiler öğretiminde edebi ürünlerin kullanımına yönelik görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36, 19-33.
52. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
53. Yılmaz, Y., Üstündağ, M. T., & Güneş, E. (2017). Öğretim materyali olarak dijital hikâye geliştirme aşamalarının ve araçlarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1621-1640.
54. Yılmazer, A. (2024). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital materyal tasarımı deneyimlerine yönelik bir durum çalışması. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(41), 1700-1729.
55. Yin, R. K. (2004). The case study anthology. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.