Middle School Students' Attitudes Towards Skill-Based Questions

Year 2025, Volume: 15 Issue: 4, 1456 - 1480, 28.12.2025

Muhammed Burak Yilmaz , Serkan Buldur

https://doi.org/10.18039/ajesi.1753478

Abstract

This study aimed to develop a valid and reliable measurement tool that can be used to determine middle school students' attitudes towards skill-based questions and to determine the attitudes of middle school students towards skill-based questions. This correlational study was conducted with middle school students enrolled in public schools in the central district of a province. A total of 836 students participated in the study, 417 of whom performed Exploratory Factor Analysis (EFA) and 419 of whom performed Confirmatory Factor Analysis (CFA). Data analysis was based on EFA, CFA, “Dependent samples t-test,” “MANOVA,” and “correlation analysis.” As a result, the Attitude Scale Towards Skill-Based Questions (ACTSQ) was developed. The scale has a two-factor structure (cognitive and affective) and consists of 24 items (12 positive and 12 negative statements), designed to measure students’ attitudes toward skill-based questions. On the other hand, a significant difference in the affective dimension of attitudes was found in favor of males in terms of gender, while there was no difference in the cognitive dimension. Furthermore, students' attitudes were found to differ significantly by grade level. The attitudes of eighth-grade students' were found to be significantly lower than those of other grades (5th, 6th, and 7th). A positive, statistically significant, and moderately strong relationship was found between academic achievement and the cognitive dimension of attitude, while a weak and statistically significant relationship was found between the affective dimension of attitude and academic achievement.

Keywords

attitude , middle school , scale development , skill-based questions , student

Ortaokul Öğrencilerinin Beceri Temelli Sorulara Yönelik Tutumları

Abstract

Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin Beceri Temelli Sorulara ilişkin tutumlarının belirlenmesinde geçerli ve güvenilir olarak kullanılabilecek bir ölçme aracı geliştirmek ve ortaokul öğrencilerinin beceri temelli sorulara yönelik tutumlarını belirlemek amaçlanmıştır. İlişkisel tarama deseninin esas alındığı çalışmanın örneklemini bir ilin merkez ilçesinde bulunan devlet okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmada Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 417, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 419 ortaokul öğrencisi olmak üzere 836 öğrenci katılmıştır. Verilerin analizinde AFA, DFA “Bağımlı örneklemler için t-testi”, “MANOVA” ve “korelasyon analizi” esas alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda öğrencilerin beceri temelli sorulara yönelik tutumlarını ölçmeye yönelik 12 maddesi olumlu ve 12 maddesi olumsuz olmak üzere 24 maddeden oluşan iki faktörlü (bilişsel ve duyuşsal) bir yapıya sahip Beceri Temelli Sorulara Yönelik Tutum Ölçeği [BTSYTÖ] geliştirilmiştir. Diğer yandan, cinsiyet açısından, tutumun duyuşsal boyutunda erkekler lehine anlamlı fark olduğu, bilişsel boyutunda ise fark olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin tutumlarının sınıf düzey açısından anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Sekizinci sınıftaki öğrencilerin tutumlarının diğer sınıflara (5.,6. ve 7.) göre anlamlı derecede düşük olduğu belirlenmiştir. Akademik başarı ile tutumun bilişsel boyutu arasında pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı ve orta kuvvetli bir ilişki olduğu, tutumun duyuşsal boyutu ile akademik başarı arasında ise zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Keywords

beceri temelli sorular , ortaokul , öğrenci , ölçek geliştirme , tutum

References

• Akgeyik, K. (2024). Beceri temelli matematik sorularının üst düzey düşünme becerileri ile ilişkisinin öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Aktamış, H., Kiremit, H. Ö. & Kubilay, M. (2016). Öğrencilerin öz-yeterlik inançlarının fen başarılarına ve demografik özelliklerine göre incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 1-10.
• Angay, M. (2022). Mantıksal akıl yürütme yöntemleri ile işlenen matematik dersinin öğrencilerin beceri temelli sorulardaki başarısına etkisi ve öğretime dair öğrenci görüşleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kafkas Üniversitesi.
• Anıl, D. (2009). Uluslararası öğrenci başarılarını değerlendirme programı (PISA)’nda Türkiye’deki öğrencilerin fen bilimleri başarılarını etkileyen faktörler. Eğitim ve Bilim, 34(152).
• Arslan, P. (2022). Vücudumuzdaki sistemler ünitesine ilişkin beceri temelli yeni nesil soruların öğrenme sürecine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
• Atay, S. N. (2021). 8. Sınıf Türkçe ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersine ait beceri temelli sorularla ilgili öğretmenlerin görüşleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi] Amasya Üniversitesi.
• Atik, A. D., Tan, Ş.., Doğan, Y., & Erkoç, F. (2018). Lise öğrencilerinin biyolojiye yönelik tutum, öz- yeterlik ve akademik başarıları arasındaki ilişki. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 170-187.
• Benek İ. (2019). Sosyobilimsel STEM etkinliklerinin öğrencilerin tutumlarına ve 21. yüzyıl becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Biber, A. Ç., Tuna, A., Uysal, R. & Kabuklu, Ü. N. (2018). Liselere geçiş sınavının örnek matematik sorularına ve yeni sınav sistemine dair destekleme ve yetiştirme kursu matematik öğretmenlerinin görüşleri. Asian Journal of Instruction, 6(2), 63-80.
• Bursal, M. (2018). SPSS ile temel veri analizleri. Anı Yayıncılık.
• Bursal, M. (2019). Ortaokul öğrencilerinin fen derslerinde kullanılan grafiklere yönelik duyuşsal durumlarını ölçmek için ölçek geliştirme çalışması. Çevrimiçi Fen Eğitimi Dergisi, 4(1), 20-43.
• Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö., Kahveci, Ö. & Demirel, F. (2004). The validity and reliability study of the Turkish version of the motivated strategies for learning questionnaire. Educational Sciences: Theory & Practice, 4(2), 207-239.
• Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi.
• Cerit, Y., Akgün, N., Yıldız, K., & Soysal, M. R. (2014). Yeni eğitim sisteminin (4+ 4+ 4) uygulanmasında yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri (Bolu il örneği). Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 59-82.
• Ceylan, G. (2022). Beceri temelli fen sorularına yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi.
• Çataldere, K. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin ve araştırmacıların bakış açılarıyla beceri temelli soruların bazı değişkenler açısından analizi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Çelik, R. (2022). Beceri temelli fen bilimleri sorularının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Çepni, S. (2019). PISA & TIMSS sınavlarında başarıyı yakalamak için Türkiye ne yapmalı? S. Çepni (Editör). PISA ve TIMSS Mantığını ve sorularını anlama içinde (s.393-404). Pegem Akademi.
• Çetin, B.Ş. (2019). Matematik öğretmenlerinin 2018 LGS sistemine ilişkin görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Çoban, Ö., Bozkurt, S. & Kan, A. (2019). Eğitim yöneticisi 21. yy. becerileri ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(3), 1059-1071.
• Çolak, Z.P. (2022). Matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara yönelik algılayışları [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi].Marmara Üniversitesi.
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
• Dadandı, N. (2022). Beceri temelli fen bilimleri sorularına yönelik öğrenci algı ve görüşlerinin belirlenmesi[ Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Trabzon Üniversitesi.
• Düzgün, C. (2022). Beceri temelli sorularda 8.sınıf öğrencilerinin matematiksel düşünme süreçlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
• Erden, B. (2020). Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri dersi beceri temelli sorularına ilişkin öğretmen görüşleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 270-292.
• Ergün, İ. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin sınav soruları ile beceri temelli matematik sorularının yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre analizi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Siirt Üniversitesi.
• Güler, M., Arslan, Z. & Çelik, D. (2019). 2018 Liselere giriş sınavına ilişkin matematik öğretmenlerinin görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 337-363.
• Gürbüz, M.Ç. (2019). Uluslararası sınavların ve bazı ülkelerin merkezi sınav sistemlerinin ve soru örneklerinin tanıtımı. S. Çepni (Editör). PISA ve TIMSS mantığını ve sorularını anlama (s.45-109). Pegem Akademi.
• İkiz, O. (2024). Beceri temelli matematik sorularının değerler eğitimi açısından incelenmesi ve öğretmen görüşleri bağlamında değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi.
• Kağıtçıbaşı, Ç. (2010). Günümüzde insan ve insanlar. Sosyal psikolojiye giriş. Evrim Yayınevi.
• Kan, A. & Akbaş, A. (2005). Lise öğrencilerinin kimya dersine yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), (227-237).
• Karabulut, H., Tosunbayraktar, G., & Kariper, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin beceri temelli (yeni nesil) fen bilimleri sorularına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 301-320.
• Karadağ, M. (2023). 8.sınıf öğrencilerinin çarpanlar ve katlar konusu ile ilgili beceri temelli soruları çözme süreçlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kafkas Üniversitesi.
• Karakeçe, B. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin değerlendirmeleri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
• Karslı, G. (2019). Yaşam temelli öğrenme yönteminin 8. Sınıf ses ünitesinde öğrencilerin akademik başarılarına ve tutumuna etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Kaya, S. (2017). Lise öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerinin öğrenci tükenmişliği ve okul bağlılığı ile ilişkisi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Kenar, İ., & Balcı, M. (2012). Fen ve teknoloji dersine yönelik tutum ölçeği geliştirme: İlköğretim 4. ve 5. sınıf örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34, 201-210.
• Kertil, M., Gülbağcı- Dede, H. & Gülen- Ulusoy, E. (2021). Skill-based mathematics questions: What do middle school mathematics teachers think about and how do they ımplement them?. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 12(1), 151-186.
• Kılcan,T. (2021). Yeni nesil matematik sorularına ilişkin tutum ölçeği geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 170-180.
• Kılınç, A (2024). Fen bilimleri öğretmenlerinin beceri temelli sorulara yönelik görüşlerinin belirlenmesi ve yardımcı kaynaklardaki soruların değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi.
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2014). Milli eğitim kalite çerçevesi. 19.03.2022 tarihinde https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/17104027_Kalite_cercevesi.pdf sayfasından alınmıştır.
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2019a). PISA 2018 Türkiye ön raporu, Milli Eğitim Bakanlığı, Eğitim Analiz ve Değerlendirme Raporları Serisi, Ankara.
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2019b). Sınavla öğrenci alacak ortaöğretim kurumlarına ilişkin merkezi sınav başvuru ve uygulama kılavuzu, Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara.
• Oluk, N., Kan, A., & Ekmekci, G. (2016). Kavram haritası yöntemine yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 95-110.
• Pallant, J. (2007). SPSS survival manual. McGraw-Hill
• Partnership, (2011). Framework for 21 st century learning. http://www.p21.org/. adresinden alınmıştır.
• Sanca, M., Artun, H., Bakırcı, H., & Okur, M. (2021). Ortaokul beceri temelli soruların yeniden yapılandırılmış Bloom Taksonomisine göre değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 219-248.
• Seçer, İ. (2015). Psikolojik test geliştirme ve uyarlama süreci (SPSS ve LISREL uygulamaları). Anı Yayıncılık.
• Smith, M.B., (1968). Attitude change, International Encyclopedia of the Social Sciences, Crowell Collier and Macmillan. S. 458- 467
• Şad, S. N., & Aydın, Y. Ş. (2023). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin yeni nesil soru kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 378
• Stevens, J. (1996). Applied multivariate statistics for the social sciences. Lawrence Erlbaum Associates.
• Tavşancıl, E. (2010). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi (4. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
• Tortop, F., Cumalı, A., Çelenli, M., & Taşpınar- Şener, Z. (2022). LGS sınavındaki beceri temelli matematik sorularına yönelik öğretmen görüşleri. Erciyes Journal of Education, 6(2), 99-126.
• Türker, Y., Sari, A., Söğüt, H., & Oğuz, T. (2023). Ortaokul öğrencilerinin yeni nesil sorulara ve matematik dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(2), 469-484.
• Tüter, M. (2024). Türkçe öğretiminde beceri temelli sorulara ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Uzun, H. (2021). Yeni nesil matematik sorularına ilişkin ortaokul matematik öğretmenlerinin yaklaşımlarının incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Ünsal, S., & Kaba, S. (2022). Beceri temelli soruların; özellikleri, öğretmene ve öğrenciye yansımaları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 30(2), 273-282.
• Yamaç, B. (2022). Sekizinci sınıf matematik dersi beceri temelli soruların anlaşılmasındaki güçlükler: Bitlis ili örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bitlis Eren Üniversitesi.
• Yıldırım, S. (2024). 2018-2022 yılları liselere giriş sınavı matematik sorularının matematik öğretimine yansımalarının incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
• Yiğit, N., Deveci, İ., & Dadandı, N. (2022). Yeni nesil fen bilimleri sorularına yönelik algı ölçeğinin geliştirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(Özel Sayı), 108-130.