EN
TR
Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi
Abstract
Bu çalışmanın amacı, kimya öğretmen adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik çerçevesinde Nanobilim ve Nanoteknoloji ile ilişkili bilişsel yapılarını ve kavramlar arası ilişkilendirme örüntülerini belirlemektir. Bu çalışma, 2024 yılında uygulamaya konulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 9. sınıf Kimya Dersi Öğretim Programı'nda "Sürdürülebilirlik" teması altında yer alan "Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik" içerik çerçevesinde belirtilen anahtar kavramlar esas alınarak yürütülmüştür. Tarama modeline göre tasarlanan araştırmaya, 2025–2026 öğretim yılı güz yarıyılında bir devlet üniversitesinin kimya öğretmenliği programında öğrenim gören 23 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kelime İlişkilendirme Testi kullanılmıştır. Elde edilen veriler frekans analizi ile çözümlenmiş ve Bahar ve diğerleri (1999) tarafından önerilen kesme noktası yöntemi kullanılarak kavram ağları oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının "Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik" içerik çerçevesindeki anahtar kavramlara yönelik zengin çağrışımlar ürettiklerini; ancak bu çağrışımların çoğunlukla günlük yaşam deneyimlerine dayalı, somut ve yüzeysel kavramsal ilişkilerle sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Nanoteknolojiyle ilişkili kavramların çoğunlukla küçük, mikro, atomik ve nanometre gibi boyut ve ölçek temelli ifadelerle ilişkilendirildiği; ekolojik ayak izi ve sürdürülebilirlik kavramlarının ise ağırlıklı olarak çevre, atık, kirlilik, su ve doğa gibi çevresel bağlamlı kelimelerle açıklandığı belirlenmiştir. Kavram ağlarının özellikle düşük kesme noktalarında çeşitlenmesi, öğretmen adaylarının kavramsal yapılarının parçalı ve bütüncül bir bilimsel çerçeveden uzak olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, kimya öğretmen adaylarının ilgili temalara ilişkin kavramlarını daha derinlikli, süreç temelli ve disiplinlerarası bir bakış açısıyla yapılandırabilmeleri için kavramsal bütünlüğü hedefleyen öğretim tasarımlarına ihtiyaç duyduklarını göstermektedir.
Keywords
- Ekolojik sürdürülebilirlik
- kelime ilişkilendirme testi
- kimya eğitimi
- kimya öğretmen adayı
- nanoparçacık
Ethical Statement
Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği Etik Kurulunun 07.08.2025 tarihli E-87347630-659-1492220 sayılı kararı ile etik izin onayı alınmıştır.
References
- Aslan, O., & Şenel, T. (2015). Ortaokul ve lise fen alanları öğretmen adaylarının nanobilim ve nanoteknoloji farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 363–389. https://doi.org/10. 14582/
- Bahar, M., & Özatlı, N. S. (2003). Kelime ilişkilendirme test yöntemi ile lise 1. sınıf öğrencilerinin canlıların temel bileşenleri konusundaki bilişsel yapılarının araştırılması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(2), 75–85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunfbed/article/261831 adresinden 24.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
- Bahar, M., Johnstone, A. H., & Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students’ cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of Biological Education, 33(3), 134–141. Retrieved October 25, 2025 from https://doi.org/10.1080/00219266.1999.9655653
- Balemen, N. (2009). Biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji konularındaki bilgi seviyelerinin belirlenmesi ve nanobiyoteknoloji öğretim yöntem ve seviyelerinin araştırılması. (Yayın No. 229143) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi.] YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=UJEoIeDwIbTkmqIFT1wpeQ adresinden 15.12.2025 tarihinde erişilmiştir.
- Blonder, R., Parchmann, I., Akaygun, S., & Albe, V. (2014). Nanoeducation: Zooming into teacher professional development programmes in nanoscience and technology. C. Bruguière, A. Tiberghien & P. Clément (Ed.), In Topics and trends in current science education: Contributions from science education research Vol. 1, (pp. 199–219). Springer.
- Bryan, L. A., & Magana, A. J. (2020). Research on pre-college nanoscale science, engineering, and technology learning. In D. K. Sattler (Ed.), 21st Century Nanoscience–A Handbook: Public Policy, Education, and Global Trends (Ch. 12). Retrieved November 22, 2025 from https://bookshelf.vitalsource.com
- Bryan, L. A., Magana, A. J., & Sederberg, D. (2015). Published research on pre-college students’ and teachers’ nanoscale science, engineering, and technology learning. Nanotechnology Reviews, 4(1), 7-32. Retrieved October 23, 2025 from https://doi.org/10.1515/ntrev-2014-0029
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2025). Bilimsel araştırma yöntemleri (37. baskı.). Pegem Akademi.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Chemistry Education
Journal Section
Research Article
Publication Date
September 20, 2026
Submission Date
February 11, 2026
Acceptance Date
August 24, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 16 Number: 3
APA
Göktepe, E., & Uyulgan, M. A. (2026). Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 16(3), 1151-1178. https://doi.org/10.18039/ajesi.1886963
AMA
1.Göktepe E, Uyulgan MA. Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi. AJESI. 2026;16(3):1151-1178. doi:10.18039/ajesi.1886963
Chicago
Göktepe, Eren, and Melis Arzu Uyulgan. 2026. “Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar Ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 (3): 1151-78. https://doi.org/10.18039/ajesi.1886963.
EndNote
Göktepe E, Uyulgan MA (September 1, 2026) Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 3 1151–1178.
IEEE
[1]E. Göktepe and M. A. Uyulgan, “Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi”, AJESI, vol. 16, no. 3, pp. 1151–1178, Sept. 2026, doi: 10.18039/ajesi.1886963.
ISNAD
Göktepe, Eren - Uyulgan, Melis Arzu. “Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar Ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16/3 (September 1, 2026): 1151-1178. https://doi.org/10.18039/ajesi.1886963.
JAMA
1.Göktepe E, Uyulgan MA. Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi. AJESI. 2026;16:1151–1178.
MLA
Göktepe, Eren, and Melis Arzu Uyulgan. “Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar Ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi”. Anadolu Journal of Educational Sciences International, vol. 16, no. 3, Sept. 2026, pp. 1151-78, doi:10.18039/ajesi.1886963.
Vancouver
1.Eren Göktepe, Melis Arzu Uyulgan. Kimya Öğretmen Adaylarının Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Bilişsel Yapılarının Belirlenmesi. AJESI. 2026 Sep. 1;16(3):1151-78. doi:10.18039/ajesi.1886963
