-

Abstract

Scientific process skills are the essential skill which located in the areas of learning in the Science Education Program and contain such as observation, measurement, classification skills used by the scientist in the scientific process. Individuals' inference abilities used method of argument are also important skills at scientific process. In this study aimed to determine primary education students‟ scientific inference situations. Stake‟s (1996) instrumental case study was used in this study. The research data were collected a total 45 primary students in 2013-2014 academic year at the primary school in Balıkesir. Used the tasks as the data collection tool contain case studies, short story, experiment and analogy which developed by researchers. Open-ended questions are situated at the end of the tasks for enable to students make the scientific inferences. The data obtained from open-ended questions were coded using content analysis.At the end of study, students' scientific inference have been found to be insufficient

Keywords

• Scientific process skills, scientific inferences, science and technology, secondary school students

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN BİLİMSEL ÇIKARIMDA BULUNMA DURUMLARINI TESPİTE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bilimsel süreç becerileri, Fen Bilimleri Öğretim Programı’ndaki öğrenme alanları arasında yer alan temel becerilerden olup gözlem yapma, ölçme, sınıflama gibi bilim insanlarının çalışmaları sırasında kullandıkları becerileri kapsamaktadır. Bireylerin akıl yürütme yollarını kullanarak çıkarımda bulunma yetileri de bilimsel süreçte işe koşulan önemli beceriler arasındadır. Bu çalışmada ortaokulda öğrenim görmekte olan öğrencilerin bilimsel çıkarımda bulunma durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yürütülen araştırmanın problem cümlesini “Ortaokul öğrencilerinin bilimsel çıkarımda bulunma durumları nasıldır?” sorusu oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2013 – 2014 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Balıkesir iline bağlı taşımalı sistemle eğitim veren bir ortaokulda 5, 6, 7 ve 8. sınıfta öğrenim görmekte olan toplam 45 öğrenciden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen etkinlikleri -örnek olay, hikaye, analoji, deney- içeren çalışma yaprakları kullanılmıştır. Çalışma yapraklarında çalışmanın amacına uygun olarak öğrencilerin okuduğu metinden veya gerçekleştirdiği deneyden yola çıkarak çıkarımda bulunabilecekleri açık uçlu sorulara yer verilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle kodlanmıştır. Çalışmanın sonucunda öğrencilerin bilimsel çıkarımda bulunma durumlarının 5. sınıf öğrencileri için yetersiz düzeyde; 6.,7. ve 8. sınıf öğrencilerinde ise ortalama düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bilimsel çıkarım yapmada başarısız olarak kabul edilen öğrencilerin ifadelerinde, inceledikleri örnek olayların sonuçlarını tekrar eden ifadelere yer verdikleri; çıkarımlarını gerekçelendiremedikleri görülmüştür. Başarısız olan öğrencilerin yanıtlarında, inceledikleri örnek olayın ne gibi sonuçlar doğuracağına ilişkin tümevarımsal çıkarımlara rastlanılmamıştır. Öğrencilerin genelinde neden – sonuç ilişkilerini kurmada az sayıda değişkene odaklandıkları ve çıkarımlarında çeşitliliğin olmadığı da araştırma sonuçları arasındadır. Alanyazında yer alan çalışmalar bilimsel çıkarımda bulunma durumunun önemli olduğunu ve bu durumun geliştirilmesi gerektiğini vurgulamakta olup bu nedenle fen ve teknoloji/fen bilimleri öğretmenlerinin öğrenme sürecinde bilimsel çıkarımda bulunmanın geliştirilmesine katkı sağlayacak etkinliklere yer vermeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bilimsel süreç becerileri, bilimsel çıkarımda bulunma, fen bilimleri, fen ve teknoloji, ortaokul öğrencileri

References

1. Anagün, Ş. S. & Yaşar, Ş. (2009). Developing scientific process skills at science and technology course in fifth grade students. Elementary Education Online, 8(3), 843-865.
2. Aydoğdu, B., Tatar, N., Yıldız Feyzioğlu, E. & Buldur, S. (2012). İlköğretim öğrencilerine yönelik bilimsel süreç becerileri ölçeğinin geliştirilmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 5(3), 292-311.
3. Çepni, S. (2005). Fen ve teknoloji öğretimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
4. Çüçen, A. K. (1997). Mantık. Bursa: Asa Kitabevi.
5. Duran, M. (2008). Fen öğretiminde bilimsel süreç becerilerine dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin bilime karşı tutumlarına etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Muğla Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
6. Erktin, E. (2002). İlköğretimde düşünme becerilerinin geliştirilmesi. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 16, 61-71.
7. Facione, P. (1998). Critical thinking: What it is and what it counts? California: California Academic Press.
8. Martin, R., Sexton, C. & Gerlovich, J. (2001) Teaching science for all children: Methods for constructing understanding. US: Allyn and Bacon.

9. MEB (2006). İlköğretim fen ve teknoloji dersi (6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
10. MEB (2013). İlköğretim fen bilimleri dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
11. NRC (National Research Council). (1996). National science education standarts. Washington, DC: National Academy Press.
12. Öner, N. (2009). Klasik mantık. Ankara: Vadi Yayınları.
13. Stake, R. E. (1996). Case Studies. Strategies Of Qualitative Inquiry. N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds), 86-109. London: Sage Publication.
14. Tay, B., Kurnaz, Ş., & Taşdemir, M. (2010). The development of causality concept of primary school students in the instruction of social studies. Elementary Education Online, 9(1), 241-255.
15. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
16. YÖK & Dünya Bankası (1997). Milli eğitimi geliştirme projesi, ilköğretim fen öğretimi: Aday öğretmen yetiştirme kılavuzu. Ankara: Yükseköğretim Kurulu.