Research Article

Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar

Volume: 12 Number: 44 February 19, 2021
TR EN

Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar

Abstract

Büyük Veri kavramı bağlamında gerçekleştirilen çalışmalarda, teknolojik determinist yaklaşımın etkileri dikkat çekmektedir. Bu etkilere yönelik eleştirilerin merkezinde, teknoloji odaklı bir yaklaşımın sosyal, kültürel ve etik yönleri göz ardı edeceği anlayışı bulunmaktadır. İki yönlü tartışmalar içerisinde Büyük Veri kavramı, bir yönden önemli bir teknolojik devrim olarak kabul edilirken diğer yönden ise kontrolün kaybedildiği, toplumsal huzursuzluğun kaynağı olarak distopik senaryolarda yer almaktadır. Bu çalışma, eleştirel bir bakış açısıyla, kavramın, toplumsal yaşamda yarattığı sorunlara odaklanmıştır. Makine yanlılığının büyük miktarlardaki verilerden, zamanla otomatik öğrenme sağlayan yapay zekâ olarak tanımlandığı süreçte, algoritmik ayrımcılığı ve bunun neticesinde yaşanan sınıflandırmayı örneklerle ortaya koymayı amaçlayan çalışmada, niteliksel betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Büyük Veri kaygıları başlığı altındaki yanlılıklardan yola çıkan çalışma, insanların kâr ve verimlilik arayışındaki programlama ile manipüle edilmesine dikkat çekmek istemiştir. Çalışmanın sonucunda algoritmik ön yargıların, toplumsal sınıflandırmaya ve kaygılara sebep olduğu ve bunu anlayabilen bir toplumsal yapıya ihtiyaç duyulduğu, tartışma konusu olarak tespit edilmiştir. Büyük Veri kavramına ilişkin araştırmalarda bireye saygıyı ön plana alan çözüm süreçlerine gereksinim vardır. Böylece mantık güdümlü bir toplumsal görünümün ortaya çıkması önlenirken, kişi hak ve özgürlükleri, mahremiyeti dikkate alınabilecek, böylece etiketleme ve ötekileştirmeye yönelik çözümler üretilebilecektir.

Keywords

References

  1. Amini, A., Soleimany, A., Schwarting, W., Bhatia, S., & Rus, D. (2019). Uncovering and Mitigating Algorithmic Bias through Learned Latent Structure.
  2. Arrigo, A. B. (ed) (2018). The SAGE Encyclopedia of Surveillance, Security, and Privacy, Charlotte, NC, USA.
  3. Arthur, L. (2013). Big Data Marketing: Engage Your Customers More Effectively and Drive Value. John Wiley & Sons.
  4. Baum, S. (2017). On the promotion of safe and socially beneficial artificial intelligence. AI & Soc . 32:543–551. DOI 10.1007/s00146-016-0677-0
  5. Barocas, S., Hood, S., & Ziewitz, M. (2013). Governing algorithms: A provocation piece. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2245322
  6. Boyd D. & Crawford K. (2012). Critical questions for Big Data. Information Communication Society, 15(5):662–679.
  7. Boyd, R., & Holton, R. J. (2018). Technology, innovation, employment and power: Does robotics and artificial intelligence really mean social transformation? Journal of Sociology, 54(3), 331-345.
  8. Bronson, K., Knezevic, I. (2016). Big Data in food and agriculture. Big Data & Society, 3(1)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 19, 2021

Submission Date

August 12, 2020

Acceptance Date

February 13, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 12 Number: 44

APA
Ünal, S., & Sezgin, A. A. (2021). Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, 12(44), 47-70. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.01.004.x
AMA
1.Ünal S, Sezgin AA. Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology. 2021;12(44):47-70. doi:10.5824/ajite.2021.01.004.x
Chicago
Ünal, Sevda, and Ayşe Aslı Sezgin. 2021. “Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar”. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology 12 (44): 47-70. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.01.004.x.
EndNote
Ünal S, Sezgin AA (February 1, 2021) Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12 44 47–70.
IEEE
[1]S. Ünal and A. A. Sezgin, “Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar”, AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, vol. 12, no. 44, pp. 47–70, Feb. 2021, doi: 10.5824/ajite.2021.01.004.x.
ISNAD
Ünal, Sevda - Sezgin, Ayşe Aslı. “Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12/44 (February 1, 2021): 47-70. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.01.004.x.
JAMA
1.Ünal S, Sezgin AA. Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology. 2021;12:47–70.
MLA
Ünal, Sevda, and Ayşe Aslı Sezgin. “Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar”. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, vol. 12, no. 44, Feb. 2021, pp. 47-70, doi:10.5824/ajite.2021.01.004.x.
Vancouver
1.Sevda Ünal, Ayşe Aslı Sezgin. Büyük Veri (Big Data)’nin Yapay Zekâ Uygulamalarında Toplumsal Sınıflandırmaya Yönelik Kaygılar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology. 2021 Feb. 1;12(44):47-70. doi:10.5824/ajite.2021.01.004.x