Research Article

Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar

Volume: 12 Number: 45 May 21, 2021
TR EN

Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar

Abstract

Endüstri 4.0 ile birlikte makinelerin birbiriyle haberleştiği bir sürece girilmiş bulunmaktadır. Bu süreç, makinelerin otonom kararlar vereceği ve bu kararlar ile insanların hayatına önemli etkilerde bulunacağı Endüstri 5.0 döneminin de ilk adımlarını oluşturmaktadır. Endüstride meydana gelen bu gelişmelerin temelinde Yapay Zeka algoritmaları ile birçok alanda elde edilen yüksek başarılar yer almaktadır. Geliştikçe başarısı ve karmaşıklığı artarken anlaşılabilirliği azalan zeki sistemlerin insanları etkileyen önemli kararların alınmasında kullanılacak olması birçok şüpheyi de beraberinde getirmiştir. Bu şüpheler sadece son kullanıcı tarafında değil aynı zamanda sosyal ve ekonomik dönüşümlerle de ilgilidir. Endüstri 5.0’ın önündeki engellerin başında geliştirilecek zeki topluluğa karşı toplumsal önyargılar bulunmaktadır. Bu sebeple, Zeki Otonom makinelerin etik ve ahlaki sorumlulukların bilincinde makineler olmaları ve bu özelliklerin topluma açıklanabilir olması gerekmektedir. Açıklama Hakkı, yapay zeka destekli otonom sistemlerin kararlarını hangi etik ve ahlaki mekanizmalara göre belirlediklerinin bu süreçten etkilenen kişilere açıklanması gerekliliğini ortaya koyar. Bu çalışmada, otonom makinelerin üretim ve geliştirme aşamalarında dikkate alınması gereken etik ve ahlaki sorumlulukların neler olduğu, bu sorumluluklara neden ihtiyaç duyulduğu ve bu sorumlulukların karşılanması için sunulan mevcut yaklaşımlar değerlendirilmiştir.

Keywords

References

  1. Adamson, G., Havens, J. C., & Chatila, R. (2019). Designing a Value-Driven Future for Ethical Autonomous and Intelligent Systems. Proceedings of the IEEE. https://doi.org/10.1109/JPROC.2018.2884923
  2. ai-versus. (n.d.). Retrieved November 15, 2020, from https://thefwa.com/cases/ai-versus
  3. Alaba, F. A., Othman, M., Hashem, I. A. T., & Alotaibi, F. (2017). Internet of Things security: A survey. Journal of Network and Computer Applications. https://doi.org/10.1016/j.jnca.2017.04.002
  4. Allen, C., Wallach, W., & Smit, I. (2006). Why machine ethics? IEEE Intelligent Systems. https://doi.org/10.1109/MIS.2006.83
  5. Asimov, I. (1970). w1 I Robot., Science.
  6. Awad, E., Dsouza, S., Kim, R., Schulz, J., Henrich, J., Shariff, A., … Rahwan, I. (2018). The Moral Machine experiment. Nature. https://doi.org/10.1038/s41586-018-0637-6
  7. Bolukbasi, T., Chang, K.-W., Zou, J., Saligrama, V., & Kalai, A. (2016a). Debiasing Word Embedding. 30th Conference on Neural Information Processing Systems.
  8. Bolukbasi, T., Chang, K. W., Zou, J., Saligrama, V., & Kalai, A. (2016b). Man is to computer programmer as woman is to homemaker? Debiasing word embeddings. Advances in Neural Information Processing Systems.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 21, 2021

Submission Date

January 24, 2021

Acceptance Date

March 18, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 12 Number: 45

APA
Canbay, P., & Demircioğlu, Z. (2021). Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, 12(45), 106-123. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x
AMA
1.Canbay P, Demircioğlu Z. Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology. 2021;12(45):106-123. doi:10.5824/ajite.2021.02.006.x
Chicago
Canbay, Pelin, and Zübeyde Demircioğlu. 2021. “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology 12 (45): 106-23. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x.
EndNote
Canbay P, Demircioğlu Z (May 1, 2021) Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12 45 106–123.
IEEE
[1]P. Canbay and Z. Demircioğlu, “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”, AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, vol. 12, no. 45, pp. 106–123, May 2021, doi: 10.5824/ajite.2021.02.006.x.
ISNAD
Canbay, Pelin - Demircioğlu, Zübeyde. “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12/45 (May 1, 2021): 106-123. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x.
JAMA
1.Canbay P, Demircioğlu Z. Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology. 2021;12:106–123.
MLA
Canbay, Pelin, and Zübeyde Demircioğlu. “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, vol. 12, no. 45, May 2021, pp. 106-23, doi:10.5824/ajite.2021.02.006.x.
Vancouver
1.Pelin Canbay, Zübeyde Demircioğlu. Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology. 2021 May 1;12(45):106-23. doi:10.5824/ajite.2021.02.006.x