Review

Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler

Number: 1 December 29, 2025
TR EN

Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler

Abstract

Uyku, insan bedeni için yaşamsal öneme sahip temel bir biyolojik süreçtir. Araştırmalar, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda uyku sorunlarının tipik gelişen akranlarına göre yaklaşık iki kat daha sık görüldüğünü göstermektedir. Alan yazında, çocuklarda görülen uyku sorunlarının önemli bir bölümünün davranışsal nedenlere bağlı olduğu ve etkili davranışsal müdahalelerle ortadan kaldırılabileceği ifade edilmektedir. Uyku sorunlarının belirlenmesi ve değerlendirilmesinde uyku günlüğü, ebeveyn anketleri, ev video kaydı ve işlevsel davranış analizi gibi yöntemler kullanılmaktadır. Bu değerlendirmeler sonucunda düzenli gündüz-akşam rutini oluşturma, görsel destek kullanımı, sosyal öyküler, olumlu pekiştirme, aşamalı uzaklaşma ve uyku saatini geri çekme gibi çeşitli davranışsal müdahaleler önerilmektedir. Bu çalışmada, OSB’li çocuklarda uyku kalitesini artırmak ve uyku sorunlarıyla başa çıkabilmeleri için ailelere bilimsel temelli, pratik ve sürdürülebilir davranışsal öneriler sunulmuştur.

Keywords

References

  1. An American Academy of Sleep Medicine Review. (2006). Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children. Sleep, 29(10), 1263-1276. https://doi.org/10.1093/sleep/29.10.1263
  2. American Academy of Sleep Medicine. (2005). International Classification of Sleep Disorders: Diagnostic and Coding Manual, ICSD-2 (2nd ed.). Westchester, IL: American Academy of Sleep Medicine.
  3. Buckley, A. W., Hirtz, D., Oskoui, M., Armstrong, M. J., Batra, A., Bridgemohan, C., Coury, D., Dawson, G., Donley, D., Findling, R. L., Gaughan, T., Gloss, T. D., Gronseth, G., Kessler, R., Merillat, S., Michelson, D., Owens, J., Pringsheim, T., Sikich, L., Stahmer, A. & Ashwal, S. (2020). Practice guideline: Treatment for insomnia and disrupted sleep behavior in children and adolescents with autism spectrum disorder: Report of the Guideline Development, Dissemination, and Implementation Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology, 94(9), 392-404. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000009033
  4. Christodulu, K. V., & Durand, V. M. (2004). Reducing bedtime disturbance and night waking using positive bedtime routines and sleep restriction. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 19(3), 130-139. https://doi.org/10.1177/10883576040190030101
  5. Clarke, M. A., Mclay, L. K., France, K. G., & Blampied, N. M. (2024). An evaluation of a stepped-care telehealth program for improving the sleep of autistic children. Research in Autism Spectrum Disorders, 112, 102356. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2024.102356
  6. Cohen, S., Conduit, R., Lockley, S. W., Rajaratnam, S. M., & Cornish, K. M. (2014). The relationship between sleep and behavior in autism spectrum disorder (ASD): a review. Journal of neurodevelopmental disorders, 6(1), 44. https://doi.org/10.1186/1866-1955-6-44
  7. Cooper, J. O., Heron, T. E., & Heward, W. L. (2020). Applied behavior analysis. Pearson.
  8. Corkum, P., & Coulombe, J. A. (2013). Sleep in the context of ADHD: A review of reviews to determine implications for research and clinical practice. In Amy Wolfson, and Hawley Montgomery-Downs (eds), The Oxford Handbook of Infant, Child, and Adolescent Sleep and Behavior, pp. 495-514, Oxford Library of Psychology. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199873630.013.0033

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Education for Autistic Children, Autism and Spectrum Disorder Education

Journal Section

Review

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

November 17, 2025

Acceptance Date

December 11, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 1

APA
Öz Alkoyak, H., Cevher, Z., & Kurt, O. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, 1, 33-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085655
AMA
1.Öz Alkoyak H, Cevher Z, Kurt O. Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. AJRIDD. 2025;(1):33-45. doi:10.5281/zenodo.18085655
Chicago
Öz Alkoyak, Hüsne, Zehra Cevher, and Onur Kurt. 2025. “Otizm Spektrum Bozukluğu Ve Uyku Sorunları: Aileler Için Davranışsal Stratejiler”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, no. 1: 33-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085655.
EndNote
Öz Alkoyak H, Cevher Z, Kurt O (December 1, 2025) Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities 1 33–45.
IEEE
[1]H. Öz Alkoyak, Z. Cevher, and O. Kurt, “Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler”, AJRIDD, no. 1, pp. 33–45, Dec. 2025, doi: 10.5281/zenodo.18085655.
ISNAD
Öz Alkoyak, Hüsne - Cevher, Zehra - Kurt, Onur. “Otizm Spektrum Bozukluğu Ve Uyku Sorunları: Aileler Için Davranışsal Stratejiler”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities. 1 (December 1, 2025): 33-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085655.
JAMA
1.Öz Alkoyak H, Cevher Z, Kurt O. Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. AJRIDD. 2025;:33–45.
MLA
Öz Alkoyak, Hüsne, et al. “Otizm Spektrum Bozukluğu Ve Uyku Sorunları: Aileler Için Davranışsal Stratejiler”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, no. 1, Dec. 2025, pp. 33-45, doi:10.5281/zenodo.18085655.
Vancouver
1.Hüsne Öz Alkoyak, Zehra Cevher, Onur Kurt. Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. AJRIDD. 2025 Dec. 1;(1):33-45. doi:10.5281/zenodo.18085655

AJRIDD