Uyku, insan bedeni için yaşamsal öneme sahip temel bir biyolojik süreçtir. Araştırmalar, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda uyku sorunlarının tipik gelişen akranlarına göre yaklaşık iki kat daha sık görüldüğünü göstermektedir. Alan yazında, çocuklarda görülen uyku sorunlarının önemli bir bölümünün davranışsal nedenlere bağlı olduğu ve etkili davranışsal müdahalelerle ortadan kaldırılabileceği ifade edilmektedir. Uyku sorunlarının belirlenmesi ve değerlendirilmesinde uyku günlüğü, ebeveyn anketleri, ev video kaydı ve işlevsel davranış analizi gibi yöntemler kullanılmaktadır. Bu değerlendirmeler sonucunda düzenli gündüz-akşam rutini oluşturma, görsel destek kullanımı, sosyal öyküler, olumlu pekiştirme, aşamalı uzaklaşma ve uyku saatini geri çekme gibi çeşitli davranışsal müdahaleler önerilmektedir. Bu çalışmada, OSB’li çocuklarda uyku kalitesini artırmak ve uyku sorunlarıyla başa çıkabilmeleri için ailelere bilimsel temelli, pratik ve sürdürülebilir davranışsal öneriler sunulmuştur.
otizm spektrum bozukluğu uyku uyku sorunları problem davranış davranışsal müdahaleler insomnia
Sleep is a vital biological process with essential importance for the human body. Research shows that sleep problems are observed approximately twice as frequently in children with autism spectrum disorder compared to their typically developing peers. The literature indicates that a significant portion of sleep problems in children is based on behavioral factors and can be resolved through effective behavioral interventions. Various methods, such as sleep diaries, parent questionnaires, home video recordings, and functional behavior assessments, are used in the identification and evaluation of sleep problems. As a result of these assessments, several behavioral interventions are recommended, including establishing consistent daytime-evening routines, the use of visual supports, social stories, positive reinforcement, graduated withdrawal, and bedtime fading. In this study, science-based, practical, and sustainable behavioral recommendations were presented to families to improve sleep quality and to help them cope with sleep problems in children with ASD.
autism spectrum disorder sleep sleep problems problem behavior behavioral interventions insomnia
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Otistik Çocuklar Eğitimi, Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi |
| Bölüm | Derleme |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 17 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 11 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Sayı: 1 |
AJRIDD