Derleme

Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler

Sayı: 1 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler

Öz

Uyku, insan bedeni için yaşamsal öneme sahip temel bir biyolojik süreçtir. Araştırmalar, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda uyku sorunlarının tipik gelişen akranlarına göre yaklaşık iki kat daha sık görüldüğünü göstermektedir. Alan yazında, çocuklarda görülen uyku sorunlarının önemli bir bölümünün davranışsal nedenlere bağlı olduğu ve etkili davranışsal müdahalelerle ortadan kaldırılabileceği ifade edilmektedir. Uyku sorunlarının belirlenmesi ve değerlendirilmesinde uyku günlüğü, ebeveyn anketleri, ev video kaydı ve işlevsel davranış analizi gibi yöntemler kullanılmaktadır. Bu değerlendirmeler sonucunda düzenli gündüz-akşam rutini oluşturma, görsel destek kullanımı, sosyal öyküler, olumlu pekiştirme, aşamalı uzaklaşma ve uyku saatini geri çekme gibi çeşitli davranışsal müdahaleler önerilmektedir. Bu çalışmada, OSB’li çocuklarda uyku kalitesini artırmak ve uyku sorunlarıyla başa çıkabilmeleri için ailelere bilimsel temelli, pratik ve sürdürülebilir davranışsal öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. An American Academy of Sleep Medicine Review. (2006). Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children. Sleep, 29(10), 1263-1276. https://doi.org/10.1093/sleep/29.10.1263
  2. American Academy of Sleep Medicine. (2005). International Classification of Sleep Disorders: Diagnostic and Coding Manual, ICSD-2 (2nd ed.). Westchester, IL: American Academy of Sleep Medicine.
  3. Buckley, A. W., Hirtz, D., Oskoui, M., Armstrong, M. J., Batra, A., Bridgemohan, C., Coury, D., Dawson, G., Donley, D., Findling, R. L., Gaughan, T., Gloss, T. D., Gronseth, G., Kessler, R., Merillat, S., Michelson, D., Owens, J., Pringsheim, T., Sikich, L., Stahmer, A. & Ashwal, S. (2020). Practice guideline: Treatment for insomnia and disrupted sleep behavior in children and adolescents with autism spectrum disorder: Report of the Guideline Development, Dissemination, and Implementation Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology, 94(9), 392-404. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000009033
  4. Christodulu, K. V., & Durand, V. M. (2004). Reducing bedtime disturbance and night waking using positive bedtime routines and sleep restriction. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 19(3), 130-139. https://doi.org/10.1177/10883576040190030101
  5. Clarke, M. A., Mclay, L. K., France, K. G., & Blampied, N. M. (2024). An evaluation of a stepped-care telehealth program for improving the sleep of autistic children. Research in Autism Spectrum Disorders, 112, 102356. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2024.102356
  6. Cohen, S., Conduit, R., Lockley, S. W., Rajaratnam, S. M., & Cornish, K. M. (2014). The relationship between sleep and behavior in autism spectrum disorder (ASD): a review. Journal of neurodevelopmental disorders, 6(1), 44. https://doi.org/10.1186/1866-1955-6-44
  7. Cooper, J. O., Heron, T. E., & Heward, W. L. (2020). Applied behavior analysis. Pearson.
  8. Corkum, P., & Coulombe, J. A. (2013). Sleep in the context of ADHD: A review of reviews to determine implications for research and clinical practice. In Amy Wolfson, and Hawley Montgomery-Downs (eds), The Oxford Handbook of Infant, Child, and Adolescent Sleep and Behavior, pp. 495-514, Oxford Library of Psychology. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199873630.013.0033

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Otistik Çocuklar Eğitimi, Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

17 Kasım 2025

Kabul Tarihi

11 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Öz Alkoyak, H., Cevher, Z., & Kurt, O. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, 1, 33-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085655
AMA
1.Öz Alkoyak H, Cevher Z, Kurt O. Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities. 2025;(1):33-45. doi:10.5281/zenodo.18085655
Chicago
Öz Alkoyak, Hüsne, Zehra Cevher, ve Onur Kurt. 2025. “Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, sy 1: 33-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085655.
EndNote
Öz Alkoyak H, Cevher Z, Kurt O (01 Aralık 2025) Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities 1 33–45.
IEEE
[1]H. Öz Alkoyak, Z. Cevher, ve O. Kurt, “Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler”, Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, sy 1, ss. 33–45, Ara. 2025, doi: 10.5281/zenodo.18085655.
ISNAD
Öz Alkoyak, Hüsne - Cevher, Zehra - Kurt, Onur. “Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities. 1 (01 Aralık 2025): 33-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085655.
JAMA
1.Öz Alkoyak H, Cevher Z, Kurt O. Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities. 2025;:33–45.
MLA
Öz Alkoyak, Hüsne, vd. “Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, sy 1, Aralık 2025, ss. 33-45, doi:10.5281/zenodo.18085655.
Vancouver
1.Hüsne Öz Alkoyak, Zehra Cevher, Onur Kurt. Otizm Spektrum Bozukluğu ve Uyku Sorunları: Aileler için Davranışsal Stratejiler. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities. 01 Aralık 2025;(1):33-45. doi:10.5281/zenodo.18085655

AJRIDD