Türk-Sovyet Edebî İlişkilerinin Kurulmasında Çevirinin Rolü

Türk-Sovyet edebî ilişkileri tarihinin 1920’li yıllarda başladığını söylemek mümkün. Elbette o dönemden önce de Osmanlı-Rus İmparatorluğu arasında edebî ilişkiler vardı, bazı eserler Türkçeden Rusçaya ve tam tersi Rusçadan Türkçeye çevrilmişti. Ancak bu süreç 1930’lardan itibaren sürekli hale gelmiştir. Türk şairi Nazım Hikmet’in bu edebî ilişkilerin gelişmesinde büyük rolü olmuştur. Sadece Nazım Hikmet’in onlarca kitabı SSCB’de yayınlanmıştır. Aradan yıllar geçmesine ve SSCB dağılmasına rağmen Nazım Hikmet, günümüzde de Rusya’da en çok okunan Türk şairi statüsünü korumaktadır. SSCB Yazarlar Birliği Dış Komisyonu, Sovyet ve Türk yazarları arasındaki edebî ilişkilerin gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Bu bağlamda ünlü Sovyet Türkolog ve tercüman Vera Feonova’nın adının özellikle anılması gerekir. Ayrıca 1930-1990 yıllarında SSCB Yazarlar Birliği ile Türkiye Yazarlar Birliği arasında çok sayıda ikili işbirliği anlaşması imzalanmış, bu anlaşmaların sonucu olarak SSCB yazar ve şairleri Türkiye’yi, Türkiye yazar ve şairleri de SSCB’yi defalarca ziyaret etmişler. Bu dönemde SSCB’de çok sayıda almanak, Türk yazar ve şairlerinin hikaye ve şiir topluları basılmıştır. Türkiye’de de birçok Sovyet yazar ve şairinin eserleri Türkçeye çevrilerek yayımlanmıştır. Araştırma makalemizde Türk-Sovyet edebî ilişkilerinin tarihini, gelişim aşamalarını ve bu ilişkilerin gelişmesinde çevirinin rolünü incelemeye çalışacağız.