Türkiye ve KKTC’nin Kıbrıs Barış Harekâtı Temalı Filatelik Tasarımlarının Karşılaştırmalı Analizi (1974-2024)

Öz

Çalışmanı amacı, Türkiye ve KKTC tarafından tasarlanan Kıbrıs Barış Harekâtı temalı filatelik tasarımları karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, filatelik materyallerin ulusal kimlik inşası, toplumsal bellek ve ideolojik temsil açısından taşıdığı önemi ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde yürütülen çalışma, doküman analizi ve göstergebilimsel yaklaşım perspektifinden ilerletilmiştir. 1974-2024 yılları arasında yayımlanan anma pulları ve ilk gün zarfları; görsel sembolizm, kompozisyon, renk kullanımı ve tipografi açısından analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, her iki aktörün ortak semboller kullanıldığını ancak bu sembollerin anlamlandırma biçimlerinin farklılaştığını göstermektedir. Türkiye tasarımlarında daha diplomatik, minimalist ve uluslararası meşruiyeti vurgulayan bir görsel dil öne çıkarken, KKTC tasarımlarında ulusal kimlik, özgürlük, tarihsel anlatı ve uluslararası tanınma vurgusu daha belirgin biçimde temsil edilmektedir. Sonuç olarak filatelik tasarımlar, yalnızca anma amacı taşıyan nesneler değil, aynı zamanda politik söylemin, ideolojik temsilin ve kolektif belleğin görsel iletişim araçları olarak işlev görmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Filateli
• Kıbrıs Barış Harekâtı
• Kültürel Temsil
• İdeoloji
• Politik Söylem

Comparative Analysis of Philatelic Designs Themed on the Cyprus Peace Operation in Türkiye and the TRNC (1974-2024)

Öz

The aim of this study is to comparatively examine the philatelic designs themed on the Cyprus Peace Operation, produced by Türkiye and the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC). The study is significant in that it reveals the importance of philatelic materials in terms of national identity construction, collective memory, and ideological representation. Conducted within the framework of qualitative research methodology, the study is carried out through document analysis and a semiotic approach. Commemorative stamps and first day covers issued between 1974 and 2024 are analyzed in terms of visual symbolism, composition, use of color, and typography. The findings indicate that both actors employ common symbols; however, the ways in which these symbols are interpreted differ. While a more diplomatic, minimalist visual language emphasizing international legitimacy is prominent in the designs of Türkiye, themes of national identity, freedom, historical narrative, and international recognition are represented more explicitly in the designs of the TRNC. In conclusion, philatelic designs are not merely objects of commemoration, but also function as visual communication tools of political discourse, ideological representation, and collective memory.

Anahtar Kelimeler

• Philately
• Cyprus Peace Operation
• Cultural Representation
• Ideology
• Political Discourse

Kaynakça

1. Açmuz, M. (2021). Kıbrıs Barış Harekâtı TCG Kocatepe Nasıl Battı (Bir Akıl Tutulması). Tarih Kritik Dergisi, 7(2), 239-241. https://izlik.org/JA62JM99LC
2. Assmann, J., & Czaplicka, J. (1995). Collective Memory and Cultural Identity. New German Critique, (65), 125–133. https://doi.org/10.2307/488538
3. Barthes, R. (1977). Image, Music, Text. New York: Hill and Wang.
4. Colnect. (2025). Kuzey Kıbrıs Pullar. https://colnect.com/tr/stamps/list/country/262-Kuzey_K%C4%B1br%C4%B1s/year/1979 (Erişim Tarihi: 12.12.2025). Çiftçi, D., & Çiftçi, O. (2020). Arşivlenen Bellek Olarak Posta Pulları ve Sosyo-Kültürel İşlevleri: Kuzey Kıbrıs Örneği-Kayıtlı Bir Hafıza Olarak Posta Pulları ve Sosyo-Kültürel İşlevi: Kuzey Kıbrıs Örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 391-412. https://doi.org/10.30798/makuiibf.691464
5. Halbwachs, M. (1992). On Collective Memory. L. A. Coser (Transleted) Chicago and London: The University of Chicago Press.
6. Hale, W. (2002). Turkish Foreign Policy Since 1974. London: Frank Cass.
7. Hall, S. (1990). Cultural Identity and Diaspora. In J. Rutherford (Ed.), Identity: Community, Culture, Difference (pp. 222-237). London: Lawrence & Wishart.
8. İsayev, T. (2025). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Türk Devletleri Teşkilatı’ndaki Gözlemci Üye Statüsünün Uluslararası Hukuk Açısından İncelenmesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 73 (4), 2281-2326. https://doi.org/10.33629/auhfd.1470893.

9. Kadıköy Filatelistler Derneği. (2020). Emisyon Tarihleri. https://7f7e7048-c124-4ac7-9aa6-8b6b54e4bb2b.filesusr.com/ugd/345494_038563f07fd742e88b7435e9bb9f3824.pdf (Erişim Tarihi: 12.08.2023).
10. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Posta Dairesi. (2025a). 2024 Yılı Pulları. http://posta.gov.ct.tr/GALER%C4%B0/Pullar/2024-Y%C4%B1l%C4%B1-Pullar%C4%B1 (Erişim Tarihi: 22.10.2025).
11. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Posta Dairesi. (2025b). Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 50. Yılı. http://posta.gov.ct.tr/BASIN-VE-HALKLA-%C4%B0L%C4%B0%C5%9EK%C4%B0LER/Mesaj-ve-Duyurular/ArtMID/22109/ArticleID/205333/K%C4%B1br%C4%B1s-Bar%C4%B1%C5%9F-Harek226t%C4%B1%E2%80%99n%C4%B1n-50-Y%C4%B1l%C4%B1 (Erişim Tarihi: 09.09.2025).
12. Lefebvre, H. (1991). The Production of Space. D. N. Smith (Transleted) Oxford: Blackwell Publishing. Mapsonstampsdb. (2026). Cyprus. https://mapsonstampsdb.com/depicted/Cyprus (Erişim Tarihi: 12.02.2026).
13. Nora, P. (1989). Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire. Representations, (26), 7–24. https://doi.org/10.2307/2928520
14. Okray, Z., & Şimşek, A. H. (2018). Anıtların Göstergebilimsel Analizi: KKTC Öncesi ve Sonrası. Kıbrıs Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 2(3), 7-20. https://izlik.org/JA33HW32FR
15. PTT 184. Yıl. (t.y.). PTT'den “Kıbrıs Barış Harekâtı'nın 50. Yılı” Konulu Anma Pulu ve İlk Gün Zarfı. https://www.ptt.gov.tr/haberler/pttden-kibris-baris-harek%C3%A2tinin-50-yili-konulu-anma-pulu-ve-ilkgun-zarfi-a59c573ba9624bbb87fd959dc71f6e14 (Erişim Tarihi: 24.10.2025).
16. PTT Filateli. (2024). Kıbrıs Barış Harekatı'nın 50. Yılı. https://www.filateli.gov.tr/urunler/kibris-baris-harekatinin-50-yili/d3b43ce555081f446c1a608b0910c944 (Erişim Tarihi: 04.10.2025).
17. Pul Emisyon Tanıtım Kartları. (2024). Pul Emisyon Tanıtım Kağıtları ve Özel Gün, Özel Tarih Damgalı Zarflar. Ankara: Değerli Kağıtlar Daire Başkanlığı.
18. Pulhane. (1974). Kıbrıs Barış Harekâtı. https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k197407.html (Erişim Tarihi: 07.11.2025).
19. Pulhane. (1984). Kıbrıs Barış Harekatı’nın 10. Yılı. https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k198407.html (Erişim Tarihi: 22.10.2025).
20. Uslu, N. (2003). The Cyprus Question as an Issue of Turkish Foreign Policy and Turkish American Relations 1959 2003. New York. Nova Publishers.
21. Yıldırım, A., & Şimşek, Y. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (8. baskı). İstanbul: Seçkin Yayıncılık.