Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi
Öz
Günümüzde sigara kullanımı gün geçtikçe artmaktadır. Bu durum global bir sorun hâline gelmekte ve sigara kullanımına bağlı olarak birçok sorun ortaya çıkmaktadır. Bu sorunlara uyku kalitesi, ruh sağlığı, hareket aktivitesi gibi örnekler verilebilir. Bu sebeple çalışmanın amacı, sigara kullanan bireylerde ruh sağlığı ve egzersizin uyku kalitesine yordayıcı etkisinin incelenmesi olarak ele alınmıştır. Bu amaçla çalışmaya, sigara kullanan 18-65 yaş arası 192’si kadın (%64.0), 108’i erkek (%36.0) olmak üzere toplam 300 yetişkin birey katılmış yaş ortalamaları ise 27.10 (S=8.964) olarak elde edilmiştir. Araştırmaya katılan katılımcıların demografik bilgileri için Kişisel Bilgi Formu kullanılmış ayrıca ruh sağlığını ölçmek amacıyla Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği, egzersizden fayda sağlama durumu için Egzersiz Yararları/Engelleri Ölçeği ve uyku kalitesini ölçmek amacıyla da Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenlerin uyku kalitesine etkisinin incelenmesi amacıyla öncelikle değişkenler arasında SPSS 26.0 programı kullanılarak Pearson Çarpım Momentler Korelasyon analizi gerçekleştirilmiş ardından Çoklu Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında sigara kullanan bireylerde depresyon anksiyete stres ile uyku kalitesi arasında pozitif yönde zayıf düzeyde bir ilişki saptanmış; egzersiz yararları ile uyku kalitesi arasında ve egzersiz yararları ile depresyona anksiyete stres arasında ise negatif yönde zayıf bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca ruh sağlığı ve egzersiz puanlarının birlikte uyku kalitesindeki toplam varyansın %70’ini açıkladığı elde edilmiştir. Bu sebeple sigara kullanan bireylerde ruh sağlığı ve egzersizin uyku kalitesini yordadığı görülmüştür. Bu sebeple araştırmacı ve uygulamacılar, sigara kullanımının azaltılması ya da sonlandırılmasıyla ruh sağlığının daha iyi korunabileceği, egzersizlerin daha çok gerçekleştirilebileceği ve dolayısı ile uyku kalitesinin yükseltilebileceği sonucundan hareket ederek çalışmalarını sürdürmeleri önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
E-97105791-050.04-54980
Kaynakça
- Aktaş, H., Şaşmaz, C., Kılınçer, A., Mert, E., Gülbol, S. ve Külekçioğlu, D. (2016). Yetişkinlerde fiziksel aktivite düzeyi ve uyku kalitesi ile ilişkili faktörlerin araştırılması. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(2), 60-70.
- Atabek, H. (2012). Sigara içen bireylerde egzersizin oksidatif stresi azaltmadaki etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 45-50.
- Baltaş, Z. ve Baltaş, A. (2022). Stres ve başa çıkma yolları. Remzi Kitabevi.
- Canbay, Ö., Doğru, E., Argalı Deniz, M., Başer, M., Katayıfçı, N. ve Öz, F. (2024). Egzersizin sigara bağımlılığı yaşam kalitesi ve uyku kalitesine etkisi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 12(1), 44-58.
- Demir, Ü. (1994). Sigara ve sağlığımız. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 10(3), 151-158.
- Demir, F., Çakın, K. ve Can, H. (2017). Menstrual faktörlerin uyku kalitesine etkisi. Life Sciences, 12(1), 30-41.
- Demirtürk, F. ve Kaya, M. (2016). Sigara içen sedanterlerle sigara içen ve düzenli egzersiz alışkanlığı olan olguların yaşam kaliteleri. Journal of Contemporary Medicine, 6(1), 16-24.
- Efendi, V., Özalevli, S., Naz, İ. ve Kılınç, O. (2018). The effects of smoking on body composition, pulmonary function, physical activity and health-related quality of life among healthy women. Tuberk Toraks, 66(2), 107.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
27 Aralık 2024
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
27 Kasım 2024
Kabul Tarihi
27 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 1-2
APA
Albayrak, İ., Gökez, B., Şahin, B., & Özer, Ç. (2024). Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi. Akademi Karabük Dergisi, 8(1-2), 139-148. https://izlik.org/JA67RP83SW
AMA
1.Albayrak İ, Gökez B, Şahin B, Özer Ç. Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi. AKADER. 2024;8(1-2):139-148. https://izlik.org/JA67RP83SW
Chicago
Albayrak, İlayda, Beyza Gökez, Büşra Şahin, ve Çağla Özer. 2024. “Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi”. Akademi Karabük Dergisi 8 (1-2): 139-48. https://izlik.org/JA67RP83SW.
EndNote
Albayrak İ, Gökez B, Şahin B, Özer Ç (01 Aralık 2024) Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi. Akademi Karabük Dergisi 8 1-2 139–148.
IEEE
[1]İ. Albayrak, B. Gökez, B. Şahin, ve Ç. Özer, “Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi”, AKADER, c. 8, sy 1-2, ss. 139–148, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67RP83SW
ISNAD
Albayrak, İlayda - Gökez, Beyza - Şahin, Büşra - Özer, Çağla. “Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi”. Akademi Karabük Dergisi 8/1-2 (01 Aralık 2024): 139-148. https://izlik.org/JA67RP83SW.
JAMA
1.Albayrak İ, Gökez B, Şahin B, Özer Ç. Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi. AKADER. 2024;8:139–148.
MLA
Albayrak, İlayda, vd. “Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi”. Akademi Karabük Dergisi, c. 8, sy 1-2, Aralık 2024, ss. 139-48, https://izlik.org/JA67RP83SW.
Vancouver
1.İlayda Albayrak, Beyza Gökez, Büşra Şahin, Çağla Özer. Sigara Kullanan Bireylerde Ruh Sağlığı ve Egzersizin Uyku Kalitesine Yordayıcı Etkisi. AKADER [Internet]. 01 Aralık 2024;8(1-2):139-48. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67RP83SW