Nörodejeneratif Hastalıklarda Katlanmamış Protein Cevabının Tedavi Edici Potansiyeli

Volume: 4 Number: 2 January 1, 2018
  • Aslı Okan Oflamaz
  • Necdet Demir
TR EN

Nörodejeneratif Hastalıklarda Katlanmamış Protein Cevabının Tedavi Edici Potansiyeli

Öz

Endoplazmik retikulum ER sekretuvar veya membran proteinlerin sentezinden, salgılanmasından, lipid metabolizmasından ve Ca2+’un depolanmasından sorumludur. Hipoksi, oksidatif stres, glukoz yoksunluğu, viral enfeksiyonlar ve ortamın sıcaklığı gibi hem fizyolojik hem de patolojik stres zorlama koşulları, yanlış katlanmış ya da katlanmamış proteinlerin ER lümeninde birikmesine neden olur. ER dengesinin bozulmasıyla ER stresi adı verilen olay meydana gelir. Hücreler normal durumlarına tekrar kavuşmak için strese karşı “katlanmamış protein cevabı Unfolded Protein Response, UPR ” adı verilen sinyal yolağını aktif hale getirirler. UPR sinyali genel protein translasyonunu sentezi azaltarak ER lümeninde biriken protein yükünü azaltmayı hedefler. Ayrıca kontrolünde yer alan moleküler şaperonların refakatçiler transkripsiyonunu artırarak katlanmamış proteinlerin uygun bir şekilde katlanmalarını sağlar. Hafif ER stresi varlığında UPR, hücreyi koruyucu yönde etkilerken, uzun süren ve şiddetli ER stresi koşullarında hücreyi ölüme götüren, hücre kaderini belirleyen anahtar sinyal yolağıdır. Apoptozu tetiklediği durumlarda hastalıkların ortaya çıkması kaçınılmazdır. Özellikle son yapılan çalışmalarda, beyinin spesifik bölgelerinde protein birikimine bağlı gelişen nörodejeneratif hastalıklar ER stresi ile ilişkilendirilmektedir. Dolayısıyla UPR’de önemli rolleri olan moleküler şaperonlara benzer kimyasal şaperonların, ER stresine bağlı gelişen hastalıklarda tedavi edici potansiyelleri tartışılmaktadır. Bu derlemede, nörodejeneratif hastalıklarda ER stresi ve UPR’nin rolü ve bu sinyal yolaklarının olası tedavi edici mekanizmaları, güncel literatüre bağlı olarak değerlendirilmektedir

Anahtar Kelimeler

References

  1. 1. Ozcan U, Cao Q, Yilmaz E, Lee AH, Iwakoshi NN, Ozdelen E, Tuncman G, Görgün C, Glimcher LH, Hotamıslıgil GS. Endoplasmic reticulum stress links obesity, insulin action, and type 2 diabetes. Science 2004; 306(5695): 457-61.
  2. 2. Biason-Lauber A, Lang-Muritano M, Vaccora T, Schoenle EJ. Loss of kinase activity in a patient with Wolcott-Rallison syndrome caused by a novel mutation in the EIF2AK3 gene. Diabetes 2002; 51(7): 2301-5.
  3. 3. Lawless MW, Greene CM, Mulgrew A, Taggart CC, O’Neil SJ, McElvaney NG. Activation of endoplasmic reticulum-specific stress responses associated with the conformational disease Z alpha 1-antitrypsin deficiency. Journal of Immunology 2004; 172(9): 5722-6.
  4. 4. Rab A, Bartoszewski R, Jurkuvenaite A, Wakefield J, Collawn JF, Bebok Z. Endoplasmic reticulum stress and the unfolded protein response regulate genomic cystic fibrosis transmembrane conductance regulator expression. American Journal of Physiology 2007; 292(2):C756-66.
  5. 5. Vidal R, Cabellora B, Couve A, Hetz C. Converging pathways in the occurrence of endoplasmic reticulum (ER) stress in Huntington’s disease. Current Molecular Medicine 2011; 11(1):1-12.
  6. 6. Takahashi R, Imai Y, Hattori N, Mizuno Y. Parkin and endoplasmic reticulum stress. Annals of the New York Academy of Sicences 2003; 991:101-6.
  7. 7. Hoozemans JJ, Veerhuis R, Van Haastert ES, Rozemuller JM, Baas F, Eikelenboom P, Scheper W. The unfolded protein response is activated in Alzheimer’s disease. Acta Neuropathologica 2005; 110(2):165-72.
  8. 8. Wong DP, Chu JM, Hung VK, Lee DK, Cheng CH, Yung KK, Yue KK. Modulation of endoplasmic reticulum chaperone GRP78 by high glucose in hippocampus of streptozotocin-induced diabetic mice and C6 astrocytic cells. Neurochemistry International 2013; 63(6):551-60.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Aslı Okan Oflamaz This is me

Necdet Demir This is me

Publication Date

January 1, 2018

Submission Date

-

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2018 Volume: 4 Number: 2

Vancouver
1.Aslı Okan Oflamaz, Necdet Demir. Nörodejeneratif Hastalıklarda Katlanmamış Protein Cevabının Tedavi Edici Potansiyeli. Akd Med J [Internet]. 2018 Jan. 1;4(2):104-13. Available from: https://izlik.org/JA33SE87LX