Stomalı Hastalarda Özbakım Gücü ve Etkileyen Faktörler

Öz

Amaç: Bu araştırma kalıcı stomaya sahip bireylerin özbakım gücünü belirlemek amacıyla, tanımlayıcı olarak tasarlanmıştır.Gereç ve Yöntemler: Çalışmada, Eylül 2015-Ocak 2016 tarihlerinde kayıtlarına tam olarak ulaşılan, kalıcı stomaya sahip bireyler değerlendirilmiş, araştırmanın örneklemini, dahil edilme kriterlerine uygun 196 birey oluşturmuştur. Araştırma verileri kişisel özellikleri tanıtıcı anket formu ve Orem’in özbakım gücü ölçeği kullanılarak toplanmıştır.Bulgular: Çalışmada, hastaların özbakım gücü değerlendirildiğinde 185'inin %94,4 özbakım gücü orta seviyede bulunmuştur. Erkeklerin özbakım gücü düzeyi, kadınların özbakım gücü düzeyinden düşük, eğitim durumu lisans ve üstü olanların özbakım gücü düzeyi, okuryazar olanların özbakım gücü düzeyinden yüksek bulunmuştur. Sonuç: Stoma ile ilgili ameliyat öncesi ve sonrası gerekli tüm eğitimlerin verilmesi, ihtiyaca yönelik eğitimlerin planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde hemşirelere önemli roller düşmektedir. Eğitim programlarının geliştirilmesinin stomalı hayata adaptasyon sürecinde özbakımla ilgili zorlukları ortadan kaldıracaktır

Anahtar Kelimeler

• Stoma, Özbakım Gücü, Stoma Bakımı

Self-Care Ability and Affecting Factors in Patients With Stoma

Abstract

Objective: This research has been designed as a descriptive study in order to determine the self-care ability of individuals with a permanent stoma.Material and Methods: Individuals with a permanent stoma whose records were fully accessed between September 2015 and January 2016 were evaluated, and the sample of the study consisted of 196 individuals in accordance with the inclusion criteria. The research data were collected using a questionnaire evaluating the personal characteristics and Orem's self-care ability scale.Results: When the self-care ability of the patients was evaluated, it was found to be moderate in 185 94.4% patients. The self-care ability level of men was lower than the self-care ability level of women, and the self-care ability level of those who had a bachelor's degree or higher was higher than the selfcare ability level of those who were literate.Conclusion: Nurses have important roles in providing all the necessary training about the stoma before and after surgery, and planning, implementing and evaluating needs-based training. The process of adapting the development of education programs for living with a stoma will eliminate the difficulties related to self-care

Keywords

• Stoma, Self Care Ability, Stoma Care

References

1. Ferlay J, Shin HR, Bray F, Forman D, Mathers C, Parkin DM. Estimates of worldwide burden of cancer in 2008: GLOBOCAN 2008. Int J Cancer 2010; 127(12):2893- 917.
2. Ran L, Jiang W, Qian E, Kong H, Wang X, Liu Q. Qu- ality of life, self-care knowledge access, and selfcare needs in patients with colon stomas one month post-surgery in a Chinese Tumor Hospital. İnt J Nurs Sci 2016; 3:252-8.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Kanser İstatistikle- ri. Ankara. (Erişim tarihi:10.05.2019, https://hsgm. saglik.gov.tr/tr/kanser-istatistikleri/yillar/495-2014- y%C4%B1l%C4%B1-t%C3%BCrkiye-kanser- istatistikleri.html 2014).
4. Hoon L, Sally C, Hong-Gu H. Effect of psychosocial in- terventions on outcomes of patients with colorectal can- cer: A review of the literature. Eur J Oncol Nurs 2013; (17):883-91.
5. Gozuyesil E, Taylan S, Manav A, Akil Y. The evaluation of self-esteem and sexual satisfaction of patients with bo- wel stoma in Turkey self-esteem sexual satisfaction in pati- ents with bowel stoma. Springer Science+Business Media 2017; 5:1-13.
6. Silva C, Santos C , Brito M, Cardoso T, Lopes J. Self-care competence of patients with an intestinal stoma in the preoperative phase. Revista de Enfermagem Referência 2018; 18:39-50.
7. Mutlu S, Şelimen D. Kalıcı abdominal stomalı hastalarda beden imajı değişiminin yaşam kalitesine etkisi. Marma- ra Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s.102-16, İstanbul, 2006.
8. Tao H, Songwathana, P, Isaramalai, S, Wang Q. Taking good care of myself: A qualitative study on self-care beha- vior among Chinese persons with a permanent colostomy. Nurs Health Sci 2014; 16:483-9.

9. Nugent KP, Daniels P, Stewart B, Patankar R, Johnson CD. Quality of life in stoma patients. Dis Colon Rectum 1999; 42:1569-74.
10. Bazaliński D. Life satisfaction and self-efficacy in patients with stoma. Am J Surg 2014; 7(3):14-8.
11. Person B, Ifargan R, Lachter J, Duek SD, Kluger Y, Assalia A. The impact of preoperative stoma site marking on the incidence of complications, quality of life, and patient’s independence. Dis Colon Rectum 2012; 55(7):783-7.
12. Ayaz S. Stomalı Bireylerde Hemşirenin Rolü. Türkiye Klinikleri J Med Sci 2007; 21(1):86-90.
13. Nahçıvan N. Sağlıklı gençlerde “Öz-bakım gücü” ve aile ortamının etkisi yayınlanmamış yoktora tezi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Doktora Tezi, s.116-18, İstanbul, 1993.
14. Pasinlioğlu T. Gebelerin öz-bakım gücü ve özbakım gücü- nü artırmada hemşirenin eğitici rolünün etkisi. Uluslara- rası Katılımlı 5. Ulusal Hemşirelik Kongresi Dokuz Eylül Üniversitesi; s.135-149, İzmir, 1997.
15. Piwonka MA, Merino JM. A multidimensional modelling of predictors influencing the adjustment to a colostomy. J Wound Ostomy Continence Nurs 1999; 26:298-305.
16. Harputlu D, Terzi C, Eşrefgul G, Uz S, Sökmen S, Füzün M. Kolostomi ve ileostomili bireylerde benlik saygısı. Ko- lon Rektum Hast Derg 2007; 17(1):178-85.
17. Bakoğlu E, Yetkin A. Hipertansiyonlu hastaların öz-bakım gücünün değerlendirilmesi. CÜHYO Dergisi 2000; 4(1): 41-9.
18. Younis J, Salerno G, Fanto D, Hadjipavlou M, Chellar D, Trickett JP. Focused preoperative patient stoma educati- on, prior to ileostomy formation after anterior resection, contributes to a reduction in delayed discharge within the enhanced recovery program. Int J Colorectal Dis 2012; 27:43-7.
19. Seo HW. Effects of the frequency of ostomy management reinforcement education on self-care knowledge, self- efficacy, and ability of stoma appliance change among Korean hospitalised ostomates. Int Wound J 2019; 16(1):21-8.
20. Salomé GM, Almeida SA, Silveira MM. Quality of life and self-esteem of patients with intestinal stoma. J Colop- roctol (Rio J) 2014; 34(4):231-9.
21. Millan M, Tegido M, Biondo S, García-Granero E. Pre- operative stoma siting and education by stoma therapists of colorectal cancer patients: A descriptive study in twel- ve Spanish colorectal surgical units. Colorectal Dis 2010; 12:88-92.
22. Burch J. Psychological problems and stomas: A rough gu- ide for community nurses. Br J Community Nurs 2005; 10(5):224-7.
23. Black P. Practical stoma care. Nursing Standard 2000; 14(41):47-53.
24. Goldblatt J, Buxey K, Paul E, Foot-Connolly R, Leech T, Bell S. Study on the time taken for patients to achieve the ability to self-care their new stoma. ANZ J Surg 2018; 88(6):503-6.
25. Silva C, Sousa F, Lima J, Pinto M, Brito M, Cruz I. Living with an ileostomy: A case study on the transition process. Revista de Enfermagem Referência 2017; 4(14):111-20.
26. Ross L, Nielsen AG, Thomsen BL, Karlsen RV, Johansen C. Quality of life of danish colorectal cancer patients with and without a stoma. J Wound Ostomy Continence Nurs 2007; 15:505-13.