Review Article

COVID-19 Şüphesiyle Takip Edilen Bireylerin Korku Düzeyleri, Kontrol Algısı ve Kaçınma Tutumları Arasındaki İlişki

Volume: 12 Number: 1 March 4, 2026
EN TR

COVID-19 Şüphesiyle Takip Edilen Bireylerin Korku Düzeyleri, Kontrol Algısı ve Kaçınma Tutumları Arasındaki İlişki

Öz

ÖZ Amaç: Bu çalışmada, Göğüs Hastalıkları Kliniği’nde COVID-19 şüphesi taşıyan bireylerde koronavirüsle ilişkili korku, kontrol algısı ve kaçınma tutumlarını değerlendirmek ve bu değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel ilişki arayıcı tipte olan çalışma, katılmayı onaylayan bireylerle, yüz yüze görüşme yoluyla veri toplanmıştır. Veri toplama araçları arasında sosyodemografik veri formu, Koronavirüs (COVID- 19) Korkusu Ölçeği, COVID-19’un Kontrolü Algısı Ölçeği (PCo-VCOVID-19), COVID-19’dan Kaçınma Tutumları Ölçeği (AA-COVID-19) yer almıştır. İstatistiksel analizler SPSS 23.0 ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 135 bireyin 63’ü kadın, %38,5’i 65 yaş ve üzerindedir. COVID-19 korku ölçeği ve COVID-19 Kaçınma Tutumları ölçeğinin Bilişsel Kaçınma alt boyutu puanları arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki, COVID-19 Korku Ölçeği ve COVID-19 Kontrolü Algısı ölçeğinin Kişisel Kontrol alt boyutu toplam puanları arasında negatif yönlü anlamlı düzeyde ilişki olduğu, saptanmıştır (p<0.05). Ancak COVID-19 Korku Ölçeği ile Davranışsal Kaçınma Tutumu, Makro Kontrol Algısı ve Kontrol Edilebilirlik alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: Katılımcıların korku düzeyleri arttıkça COVID-19’a yönelik kaçınma tutumlarının arttığı ve kontrol algılarının azaldığı görülmüştür. Sağlık profesyonellerinin yalnızca fiziksel sağlık konularında değil, bireylerin psikososyal durumlarını da değerlendirmesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda, bireylerin fiziksel ve zihinsel iyilik hâlini desteklemek amacıyla stresle başa çıkma, ümit aşılama ve kriz yönetimi gibi eğitimleri verilmesi; pandemi nedeniyle psikososyal olarak etkilenen bireylere psikolojik danışmanlık ve destek grupları gibi müdahalelerin uygulanması; ayrıca literatüre katkı sağlamak için bu müdahalelerin etkililiğini inceleyen çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

The study received ethical approval from the Akdeniz University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics Committee (Approval No: KAEK-177), institutional permission from the Chief Physician of Akdeniz University Hospital, and informed consent forms were obtained from the participants.

Thanks

Araştırmaya katılan tüm katılımcılara teşekkür ederiz

References

  1. 1. Zhu N, Zhang D, Wang W, Li X, Yang B, Song J, Zhao X, Huang B, Shi W, Lu R, Niu P, Zhan F, Ma X, Wang D, Xu W, Wu G, Gao G, Phil D, Tan W. A novel coronavirus from patients with pneumonia in China, 2019. NEJM 2020; 382(8):727-33.
  2. 2. Republic Of Turkey Ministry Of Health. Ministry of Health General Directorate of Public Health. COVID-19 (Sars-Cov-2 Infection- Scientific Committee Study) general ınformation, epidemiology and diagnosis. Scientific Advisory Board Work. Ankara: 2020. p. 7-17.
  3. 3. Ghebreyesus TA. Addressing mental health needs: an integral part of COVID 19 response. WPA 2020; 19(2):129-30.
  4. 4. Özdin S, Bayrak Özdin Ş. Levels and predictors of anxiety, depression and health anxiety during COVID-19 pandemic in Turkish society: the importance of gender. Int. J. Soc. Psychiatry 2020; 66(5): 504-11.
  5. 5. Ahorsu DK, Lin CY, Imani V, Saffari M, Griffiths MD, Pakpour AH. The fear of COVID-19 scale: development and initial validation. Int J Ment Health Addict 2022; 20(3):1537-45.
  6. 6. Cao W, Fang Z, Hou G, Han M, Xu X, Dong J, Zheng J. The psychological impact of the COVID 19 epidemic on college students in China. Psychiatry Res 2020; 112934.
  7. 7. Hyland P, Shevlin M, Mcbride O, Murphy J, Karatzias T, Bentall RP, Martinez A, Vallières F. Anxiety and depression in the republic of Ireland during the COVID‐19 pandemic. Acta Psychiatr. Scand 2020; 142(3): 249-56.
  8. 8. Qiu J, Shen B, Zhao M, Wang Z, Xie B, Xu Y. A nationwide survey of psychological distress among chinese people in the COVID 19 epidemic: implications and policy recommendations. Gen. Psychiatry 2020; 33(2): e100213.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Chest Diseases , Mental Health Nursing

Journal Section

Review Article

Publication Date

March 4, 2026

Submission Date

February 18, 2025

Acceptance Date

August 28, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

Vancouver
1.İlkay Keser, Şerife Bilge Duran, Sibel Çaynak, Fatih Üzer, Tülay Özdemir. COVID-19 Şüphesiyle Takip Edilen Bireylerin Korku Düzeyleri, Kontrol Algısı ve Kaçınma Tutumları Arasındaki İlişki. Akd Med J. 2026 Mar. 1;12(1). doi:10.53394/akd.1632846