Besin Proteini ile İndüklenen Alerjik Proktokolitli Olgularımızın Klinik ve Demografik Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Çocukluk çağı hastalıklarının önemli bir bölümünü oluşturan besin alerjileri bağışıklık sisteminin besinlere karşı anormal yanıt vermesi sonucunda oluşan hastalıklar grubudur. Bu çalışma, Çocuk Alerji Polikliniği’nde Besin proteini ilişkili alerjik proktokolit tanısı ile izlenen olguların klinik ve demografik özellikleri ve eşlik eden atopik hastalık sıklığını saptamak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniği’nde Ocak 2016-Aralık 2022 tarihleri arasında kanlı dışkılama ile başvuran ve Besin Protein İlişkili Alerjik Proktokolit tanısı konan 108 olgu alındı. Olguların yaşı, cinsiyeti, prenatal, natal ve postnatal bilgileri, soy geçmiş bilgileri (anne, baba ve kardeşte atopik hastalık varlığı öyküsü), besin protein ilişkili alerjik proktokolite ait semptomlar (dışkıda kan, dışkıda mukus, gürültülü dışkılama, karın ağrısı, ağrılı defekasyon, ishal atakları, perianal eritem, kusma, beslenme reddi), beslenme şekli, hastalığın seyri ve tedavileri ile tetkik yapılan olgularda laboratuvar incelemeleri (tam kan sayımı, dışkı analizi, total IgE düzeyi, spesifik IgE düzeyi), deri prick testi sonuçları, besin eliminasyon bilgileri, tolerans gelişme yaşı ve süresi izlem dosyalarından geriye dönük olarak kayıt edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen Besin protein ilişkili alerjik proktokolit olgularının 59’u (%54,6) erkek, 49’u (%45,4) kız olup, semptomların başlama yaşı ortalama 2 ay ve ortalama tanı alma yaşı ise 3 ay idi. Olguların %96,2’si (104 olgu) zamanında ve %71,2’si (77 olgu) sezaryen ile doğmuştu. Semptomların başlama anında olguların %61’i (66 olgu) yalnız anne sütü, %28,7’si (31 olgu) anne sütü ve formül mama, %2,7’si (3 olgu) ise yalnızca formül mama ile beslenmekteydi. Ailede atopik hastalık sıklığı %39 (42 olgu) idi. Olgularda eliminasyon diyeti sonrası ilk 3 gün içinde olguların %84,2’sinde kanlı dışkılamanın gerilediği görüldü. Olguların ortalama tolerans gelişme yaşının 8 ay olduğu saptandı. Besin protein ilişkili alerjik proktokolit olgularının diyet açma ve tolerans gelişme yaşları incelendiğinde ortalama 7,5 ayda ev ortamında diyetin açıldığı saptandı. Hastane ortamında diyet açılan olguların ortalama yaşı 9,5 ay olduğu görüldü. Tanı anı olguların %76’sına (82 olgu) atopik hastalık eşlik ediyordu. Tolerans gelişimi sonrası atopik hastalık görülme sıklığının %40,7’ye gerilediği ve tanı anına göre anlamlı azalma olduğu saptandı (p<0,001). Sonuç: Besin proteini ilişkili alerjik proktokolitin atopik zemini olan süt çocuklarında sık görüldüğü, ilk bulguların kanlı dışkılama olduğu, besin eliminasyonu ile klinik tablonun anlamlı düzeldiği görülmektedir. Besin eliminasyonunun ayrıca eşlik eden atopik hastalıklarda iyileşme sağladığı bulunmuştur. Bu bulgunun daha geniş serili ve ileri dönük çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• alerjik proktokolit
• atopi
• bebek
• kanlı ishal.

Determination of Clinical and Demographic Characteristics of Our Patients with Food Protein-Induced Allergic Proctocolitis

Abstract

ABSTRACT Objective: The aim of this study was to determine the clinical and demographic characteristics and the frequency of concomitant atopic diseases in patients followed up in the Pediatric Allergy Outpatient Clinic with the diagnosis of food protein-induced allergic proctocolitis (FPIAP). Materials and Methods: The study included 108 cases diagnosed with food protein-induced allergic proctocolitis between January 2016 and December 2022 in the Pediatric Allergy and Immunology Outpatient Clinic of Trakya University Faculty of Medicine. Age, gender, prenatal, natal and postnatal information, genealogical information, FPIAP symptoms, diet, disease course and treatment, laboratory examinations, skin prick test results, food elimination information, age and duration of tolerance development were recorded retrospectively from the follow-up files. Results: The mean age at onset of symptoms was two months and the mean age at diagnosis was three months. 59 (54.6%) of the cases were boys and 49 (45.4%) were girls. At the time of symptom onset, 61% (66 cases) were exclusively breastfed, 28.7% (31 cases) were breastfed and formula fed, and 2.7% (3 cases) were exclusively formula fed. The prevalence of familial atopic disease was 39% (42 cases). After the elimination diet, bloody stools resolved within the first three days in 84.2% of the cases. The mean age at which tolerance developed was eight months. It was found that the elimination diet was discontinued in the home environment at an average of seven and a half months. At the time of diagnosis, 76% of the cases (82 cases) were accompanied by atopic disease. After the development of tolerance, the prevalence of atopic disease decreased to 40.7% and there was a significant decrease compared to the time of diagnosis (p<0.001). Conclusion: Food protein-induced allergic proctocolitis is common in infants with atopic background, the first findings are bloody stools, and the clinical picture improves significantly with food elimination. Food elimination was also found to improve comorbid atopic diseases.

Keywords

• allergic proctocolitis
• atopy
• infant
• bloody diarrhea.

References

1. 1. Mısırlıoğlu E, Dibek E, Bostancı İ. Food allergy. Turkish Journal of Pediatric Disease 2013; 7(4):206-13.
2. 2. Zhang S, Sicherer S, Berin MC, Agyemang A. Pathophysiology of Non-IgE-Mediated Food Allergy. Immunotargets Ther 2021; 10:431-46.
3. 3. Tedner SG, Asarnoj A, Thulin H, Westman M, Konradsen JR, Nilsson C. Food allergy and hypersensitivity reactions in children and adults-A review. J Intern Med 2022; 291(3):283-302.
4. 4. Yavuz ST, Sahiner UM, Buyuktiryaki B, Soyer OU, Tuncer A, Sekerel BE, Kalayci O, Sackesen C. Phenotypes of IgE-mediated food allergy in Turkish children. Allergy Asthma Proc 2011; 32(6):47-55.
5. 5. Lack G. Epidemiologic risks for food allergy. J Allergy Clin Immunol 2008; 121(6):1331-6.
6. 6. Liu AH, Jaramillo R, Sicherer SH, Wood RA, Bock SA, Burks AW, Massing M, Cohn RD, Zeldin DC. National prevalence and risk factors for food allergy and relationship to asthma: results from the National Health and Nutrition Examination Survey 2005-2006. J Allergy Clin Immunol 2010; 126(4):798-806.e13.
7. 7. Boyce JA, Assa'ad A, Burks AW, Jones SM, Sampson HA, Wood RA, Plaut M, Cooper SF, Fenton MJ, Arshad SH, Bahna SL, Beck LA, Byrd-Bredbenner C, Camargo CA Jr, Eichenfield L, Furuta GT, Hanifin JM, Jones C, Kraft M, Levy BD, Lieberman P, Luccioli S, McCall KM, Schneider LC, Simon RA, Simons FE, Teach SJ, Yawn BP, Schwaninger JM. Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States: summary of the NIAID-sponsored expert panel report. Nutr Res 2011; 31(1):61-75.
8. 8. Meyer R. New guidelines for managing cow's milk allergy in infants. J Fam Health Care 2008; 18(1):27-30.

9. 9. Spergel JM, Pawlowski NA. Food allergy: mechanisms, diagnosis, and management in children. Pediatric Clinics 2002; 49(1):73-96.
10. 10. Mennini M, Fiocchi AG, Cafarotti A, Montesano M, Mauro A, Villa MP, Di Nardo G. Food protein-induced allergic proctocolitis in infants: Literature review and proposal of a management protocol. World Allergy Organ J 2020; 13(10):100471.
11. 11. Odze RD, Bines J, Leichtner AM, Goldman H, Antonioli DA. Allergic proctocolitis in infants: a prospective clinicopathologic biopsy study. Human Pathology 1993; 24(6):668-74.
12. 12. Faber MR, Rieu P, Semmekrot BA, Van Krieken JHJ, Tolboom JJ, Draaisma JMT. Allergic colitis presenting within the first hours of premature life. Acta Paediatr 2005; 94(10):1514-5.
13. 13. Lozinsky AC, Morais MB. Eosinophilic colitis in infants. J Pediatr. 2014;90:16-21.
14. 14. Cetinkaya PG, Ocak M, Sahiner UM, Sekerel BE, Soyer O. Food protein-induced allergic proctocolitis may have distinct phenotypes. Ann Allergy Asthma Immunol 2021; 126(1):75-82.
15. 15. Erdem S, Nacaroglu H, Karaman S, Erdur C, Karkiner C, Can D. Tolerance development in food protein-induced allergic proctocolitis: single centre experience. Allergol Immunopathol 2017; 45(3):212-9.
16. 16. Arik Yilmaz E, Soyer O, Cavkaytar O, Karaatmaca B, Buyuktiryaki B, Sahiner UM, Sekerel BE, Sackesen C. Characteristics of children with food protein-induced enterocolitis and allergic proctocolitis. Allergy Asthma Proc 2017; 38(1):54-62.
17. 17. Ficara M, Pietrella E, Spada C, Della Casa Muttini E, Lucaccioni L, Iughetti L, Berardi A. Changes of intestinal microbiota in early life. J Matern Fetal Neonatal Med 2020; 33(6):1036-43.
18. 18. Nowak-Węgrzyn A. Food protein-induced enterocolitis syndrome and allergic proctocolitis. Allergy Asthma Proc 2015; 36(3):172-84.
19. 19. Nowak-Węgrzyn A, Sampson HA. Middleton's Allergy Essentials. In: O'Hehir RE, Sheikh A, editors. Food Allergy and Gastrointestinal Syndromes. 8th ed. Elsevier; 2017. p. 301-343.
20. 20. Papathoma E, Triga M, Fouzas S, Dimitriou G. Cesarean section delivery and development of food allergy and atopic dermatitis in early childhood. Pediatr Allergy Immunol 2016; 27(4):419-24.
21. 21. Martin VM, Virkud YV, Seay H, Hickey A, Ndahayo R, Rosow R, Southwick C, Elkort M, Gupta B, Kramer E, Pronchick T, Reuter S, Keet C, Su KW, Shreffler WG, Yuan Q. Prospective Assessment of Pediatrician-Diagnosed Food Protein-Induced Allergic Proctocolitis by Gross or Occult Blood. J Allergy Clin Immunol Pract 2020; 8(5):1692-1699.e1.
22. 22. Arvola T, Ruuska T, Keränen J, Hyöty H, Salminen S, Isolauri E. Rectal bleeding in infancy: clinical, allergological, and microbiological examination. Pediatrics 2006; 117(4):e760-e768.
23. 23. Lucarelli S, Di Nardo G, Lastrucci G, D'Alfonso Y, Marcheggiano A, Federici T, Frediani S, Frediani T, Cucchiara S. Allergic proctocolitis refractory to maternal hypoallergenic diet in exclusively breast-fed infants: a clinical observation. BMC Gastroenterol 2011; 11:82.
24. 24. Gülcan EM, Coşkun S, Çomunoğlu N, Sözübir S, Cengizlier R, Vitrinel A. Yenidoğan ve süt çocukluğu döneminde besin proteini ilişkili proktokolit: Klinik endoskopik histopatolojik bulgular ve tedavi. Turk Pediatri Ars 2009; 44(3):89-93.
25. 25. Hill DJ, Hosking CS. Infantile colic and food hypersensitivity. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2000; 30(1):67-76.
26. 26. Ocak M. Evaluation of clinical characteristics and course of food protein-induced allergic proctocolitis. Firat Med J 2024; 29(4):203-8.
27. 27. Leung A, Lemay J. Dietary manipulations for infantile colic. Paediatr Child Health 2003; 8(7):449-52.
28. 28. Öğütçü ŞA. Allerjik proktokolitli çocuklarda tükürük, gaita ve serum periostin, kalprotektin ve laktoferrin düzeylerinin atopi ve tolerans gelişimi ile ilişkisi [tez]. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2019.
29. 29. Adkinson NF, Yungirgen JW, Buse WW, Bochner BS, Holgate ST, Simons FER. Adverse reactions to food. In: Middleton’s Allergy Principles and Practice Mosby 2008; S(1139-1166)
30. 30. Martin VM, Virkud YV, Seay H, Hickey A, Ndahayo R, Rosow R, Southwick C, Elkort M, Gupta B, Kramer E, Pronchick T, Reuter S, Keet C, Su KW, Shreffler WG, Yuan Q. Prospective assessment of pediatrician-diagnosed food protein-induced allergic proctocolitis by gross or occult blood. J Allergy Clin Immunol Pract 2020; 8(5):1692-9.e1.
31. 31. Akça ÖK. Besin proteini ilişkili proktokolit tanılı olgularda prognoz ve prognozu etkileyen faktörlerin retrospektif olarak değerlendirilmesi [tez]. Bursa: Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2022.
32. 32. Kaya A, Toyran M, Civelek E, Misirlioglu E, Kirsaclioglu C, Kocabas CN. Characteristics and prognosis of allergic proctocolitis in infants. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2015; 61(1):69-73.
33. 33. Lake AM. Food-induced eosinophilic proctocolitis. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2000; 30(1):S58-S60.
34. 34. Kurtuluş Çokboz M. Alerjik proktokolitli süt çocuklarının karakteristik özellikleri ve klinik seyri etkileyen faktörler [tez]. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2018.
35. 35. Koletzko S, Niggemann B, Arato A, Dias JA, Heine RG, Gini A, Ventura A, Shamir R, Vandenplas Y, Miqdady MS, Papadopoulou A, Høst A, Dufour C, Domellöf M, Guarino A, Szajewska H. Diagnostic approach and management of cow's-milk protein allergy in infants and children: ESPGHAN GI Committee practical guidelines. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2012; 55(2):221-9.
36. 36. Sicherer SH, Nowak-Węgrzyn A. Enterocolitis, proctocolitis, and enteropathies. In: Pediatric Allergy, E-Book: Principles and Practice. 2020. p. 275–6.
37. 37. Czerwionka-Szaflarska M, Łoś-Rycharska E, Gawryjołek J. Allergic enteritis in children. Prz Gastroenterol 2017; 12(1):1-5.
38. 38. Kont Özhan A, İlhan Yalaki A, Tökmeci N, Demirhan A, Arıkoğlu T, Kuyucu S. Çocuklarda besin proteini ilişkili alerjik proktokolitisin klinik ve demografik özellikleri: Tek merkez deneyimi. Dicle Med J 2023; 50(4):568-77.
39. 39. Uncuoğlu A, Aydoğan M, Şimşek IE, Çöğürlü MT, Uçak K, Acar HC. A prospective assessment of clinical characteristics and responses to dietary elimination in food protein–induced allergic proctocolitis. J Allergy Clin Immunol Pract 2022; 10(1):206-14.
40. 40. Committee on Nutrition. Hypoallergenic infant formula. Pediatrics 2000; 106(2):346-9.
41. 41. Xanthakos SA, Schwimmer JB, Melin-Aldana H, Rothenberg ME, Witte DP, Cohen MB. Prevalence and outcome of allergic colitis in healthy infants with rectal bleeding: a prospective cohort study. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2005; 41(1):16-22.
42. 42. Martin VM, Virkud YV, Seay H, Hickey A, Ndahayo R, Rosow R, Southwick C, Elkort M, Gupta B, Kramer E, Pronchick T, Reuter S, Keet C, Su KW, Shreffler WG, Yuan Q. Prospective assessment of pediatrician-diagnosed food protein-induced allergic proctocolitis by gross or occult blood. J Allergy Clin Immunol Pract 2020; 8(5):1692-9.e1.
43. 43. Nomura I, Morita H, Hosokawa S, Hoshina H, Fukuie T, Watanabe M, Ohtsuka Y, Shoda T, Terada A, Takamasu T, Arai K, Ito Y, Ohya Y, Saito H, Matsumoto K. Four distinct subtypes of non-IgE-mediated gastrointestinal food allergies in neonates and infants, distinguished by their initial symptoms. J Allergy Clin Immunol 2011; 127(3):685-8.e1-8.
44. 44. Nowak-Wegrzyn A, Muraro A. Food protein-induced enterocolitis syndrome. Curr Opin Allergy Clin Immunol 2009; 9(4):371-7.
45. 45. Köken G. Çocukluk çağı besin alerjilerinin klinik fenotiplendirmesi [tez]. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2019.
46. 46. Skripak JM, Matsui EC, Mudd K, Wood RA. The natural history of IgE-mediated cow's milk allergy. J Allergy Clin Immunol 2007; 120(5):1172-7.