Research Article

TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI

Volume: 12 Number: I June 16, 2022
TR EN

TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI

Abstract

Türk Ticaret Kanunu m. 125 uyarınca tüzel kişilik tanınmış olan anonim şirketler, organlarının hukuken oluşmasıyla fiil ehliyetlerini kazanmakta ve Türk Medeni Kanunu m. 50/1 (İsviçre Medeni Kanunu m. 55/1) uyarınca iradelerini organları aracılığıyla açıklamaktadır. Tüzel kişinin bir parçası olan organın tüzel kişiyi temsil etmesi, borçlar hukuku anlamında bir temsil ilişkisine değil, kaynağını kanundan alan bir ilişkiye ve organ sıfatına bağlı bir yetkiye dayanmaktadır. TMK m. 50/2 (İMK m. 55/2) uyarınca organların tüzel kişiyi temsilen gerçekleştirdiği hukuki işlemler ile görevleri esnasında işledikleri hukuka aykırı fiillerinin tüzel kişiyi bağlaması nedeniyle organ kavramının kapsamının netleştirilmesi, anonim ortaklıklarda sorumluluk hukuku açısından önem arz eden bir husustur. Organ kavramının Türk ve İsviçre öğretisinde geniş olarak yorumlanması neticesinde kavramın kapsamına salt kanun, esas sözleşme veya iç yönerge gibi şirket içi düzenlemelerle teşkil eden şekli organlar (organe formel) değil böylesi bir düzenleme ile yetkilendirilmiş olmamasına rağmen fiilen organ görevi icra eden kişi(ler) de dahil edilmektedir. Bir diğer deyişle şeklen yetkilendirilmemiş olmasına rağmen yönetim ve temsil ile görevli organlara özgü işlevleri bağımsız olarak ve kendi sorumluluğu altında kullanarak şirketin iradesinin oluşumuna katılan kimseler fiili organ (organe de fait) olarak nitelendirilmektedir. Bunun yanında İsviçre öğretisinde ve İsviçre Federal Mahkemesi içtihatlarında harici şartlar esas alınarak görünüşe güven ilkesi uyarınca organ sıfatının kazanılabileceği ileri sürülmüş olup, bu kavram, dış görünüşte organ izlenimi veren organ (Organstellung durch/İnfolge Kundgabe veya organe apparent) olarak adlandırılmıştır. İsviçre doktrininde dış görünüşte organ izlenimi veren organ, kavramsal anlamda yaygın olarak kabul edilmekle birlikte işlem ve fiillerinin tüzel kişiye izafe edilmesi hususu halen tartışmalıdır.

Keywords

References

  1. Akdağ Güney, Necla. Anonim Şirket Yönetim Kurulu. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2016.
  2. Akdağ Güney, Necla. Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2010.
  3. Akdağ Güney, Necla. “Yeni Türk Ticaret Kanunu ve Avrupa Birliği Mevzuatı Çerçevesinde Ticaret Sicili”, Regesta Ticaret Hukuku Dergisi, S.1, (2011): 39-58.
  4. Akdağ Güney, Necla. “6552 Sayılı Torba Kanun ile TTK md. 371’e Eklenen Yedinci Fıkraya İlişkin Değerlendirmeler”, Arslanlı Bilim Arşivi: 1-25, Erişim Tarihi: Mart 05, 2022. https://arslanlibilimarsivi.com/sites/default/files/makale/Necla%20Akda%C4%9F%20G%C3%BCney%20-%206552%20Say%C4%B1l%C4%B1%20Torba%20Kanun%20ile%20TTK%20md.%20371'e%20Eklenen%20Yedinci%20.
  5. Akıncı, Şahin. Borçlar Hukuku Bilgisi, Genel Hükümler. Konya: Sayram Yayınları, 2019.
  6. Akipek, Jale; Akıntürk, Turgut ve Ateş, Derya. Türk Medeni Hukuku - Başlangıç Hükümleri - Kişiler Hukuku. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2019.
  7. Akünal, Teoman. Türk Medeni Hukukunda Tüzel Kişiler. İstanbul: Beta Yayıncılık, 1995.
  8. Ansay, Tuğrul. Anonim Şirketler Hukuku Dersleri. Ankara: Başnur Matbaası, 1968.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 16, 2022

Submission Date

March 7, 2022

Acceptance Date

May 1, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 12 Number: I

APA
Palta, N. (2022). TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(I), 357-391. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1083741
AMA
1.Palta N. TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI. AkdHFD. 2022;12(I):357-391. doi:10.54704/akdhfd.1083741
Chicago
Palta, Nihan. 2022. “TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 (I): 357-91. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1083741.
EndNote
Palta N (June 1, 2022) TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 I 357–391.
IEEE
[1]N. Palta, “TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI”, AkdHFD, vol. 12, no. I, pp. 357–391, June 2022, doi: 10.54704/akdhfd.1083741.
ISNAD
Palta, Nihan. “TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12/I (June 1, 2022): 357-391. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1083741.
JAMA
1.Palta N. TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI. AkdHFD. 2022;12:357–391.
MLA
Palta, Nihan. “TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 12, no. I, June 2022, pp. 357-91, doi:10.54704/akdhfd.1083741.
Vancouver
1.Nihan Palta. TÜRK VE İSVİÇRE ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNDA ORGAN KAVRAMI. AkdHFD. 2022 Jun. 1;12(I):357-91. doi:10.54704/akdhfd.1083741

Cited By

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.