Research Article

Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi

Number: 48 April 28, 2025
EN TR

Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi

Abstract

Bu çalışma reklamcılık literatürü içerisinde sıklıkla incelenen bir kavram olan reklam şüpheciliği hakkında derinlemesine bir bakış açısı geliştirmek için sistematik literatür analizi yapmayı ve kavramsal bir model önerisinde bulunmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda SPAR-4-SLR Protokolü kullanılarak 1994-2024 yılları arasında yayınlanan 72 ulusal ve uluslararası bilimsel makale üzerinde analizler gerçekleştirilmiştir. MAXQDA yazılımı kullanılarak yapılan analizlerle reklam şüpheciliğini konu alan makalelerin betimsel ve yöntemsel özellikleri ile reklam şüpheciliğinin öncülleri, sonuçları, aracıları ve düzenleyicileri üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırma sonuçları; literatürde reklam şüpheciliği kavramına süregelen ve güncel bir ilginin bulunduğunu, dijital reklamcılık uygulamaları ile birlikte kavramın dijital bağlamlarla ele alınmaya başlandığını, en çok tercih edilen veri toplama tekniğinin anket, veri analiz yönteminin ise yapısal eşitlik modeli olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları aynı zamanda reklam şüpheciliğinin öncülleri ve sonuçlarına yönelik bir sınıflandırma yapılabileceğini, reklam şüpheciliğinin gerek reklamcılık gerekse markalar açısından istenmeyen sonuçlar üzerinde etkili olabileceğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın elde ettiği sonuçlar ve önerdiği kavramsal model aracılığıyla reklam şüpheciliğine yönelik derinlemesine bir bakış açısı geliştirmeye katkı sağlayacağı, literatürdeki boşluğu doldurarak hem akademik çalışmalara hem de reklamcılık profesyonellerine faydalı olacağı düşünülmektedir.

Keywords

References

  1. Alam, M. M., Lutfi, A., & Alsaad, A. (2023). Antecedents and consequences of customers’ engagement with pro-environmental consumption-related content on social media. Sustainability, 15(5), 3974. https://doi.org/10.3390/su15053974
  2. Ali, M., Hassan, U., Mustapha, I., & Osman, S. (2021). An empirical analysis of the moderating effect of consumer skepticism between social value orientations and green advertising effectiveness. Nankai Business Review International, 12(3), 458-482. https://doi.org/10.1108/NBRI-01-2021-0004
  3. Amarnath, D. D., & Jaidev, U. P. (2023). Personality and psychological predictors of Instagram personalized ad avoidance. International Journal of E-Business Research (IJEBR), 19(1), 1-22.
  4. Amos, C., & Landreth Grau, S. (2011). Does consumer scepticism negate the effects of visceral cues in weight loss advertising? International Journal of Advertising, 30(4), 693-719. https://doi.org/10.2501/IJA-30-4-693-719
  5. Amyx, D. A., & Lumpkin, J. R. (2016). Interaction effect of ad puffery and ad skepticism on consumer persuasion. Journal of Promotion Management, 22(3), 403-424. https://doi.org/10.1080/10496491.2016.1154920
  6. Baek, T. H., & Morimoto, M. (2012). Stay away from me. Journal of Advertising, 41(1), 59-76. https://doi.org/10.2753/JOA0091-3367410105
  7. Banerjee, A., & Padhi, S. (2023). Attitude towards digital commercials, advertisement skepticism and purchase probability of higher education students in Odisha. Orissa Journal of Commerce, 44(2), 93-108.
  8. Banerjee, S., Rocereto, J. F., Kwak, H., & Pandey, A. (2023). Debunking fake ad claims: The moderating role of gender. International Journal of Advertising, 42(8), 1352-1376. https://doi.org/10.1080/02650487.2023.2171554

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Advertising Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 28, 2025

Submission Date

January 30, 2025

Acceptance Date

March 30, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 48

APA
Kiçir, İ. (2025). Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 48, 121-154. https://doi.org/10.31123/akil.1629964
AMA
1.Kiçir İ. Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC. 2025;(48):121-154. doi:10.31123/akil.1629964
Chicago
Kiçir, İbrahim. 2025. “Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi Ve Kavramsal Bir Model Önerisi”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, nos. 48: 121-54. https://doi.org/10.31123/akil.1629964.
EndNote
Kiçir İ (April 1, 2025) Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 48 121–154.
IEEE
[1]İ. Kiçir, “Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi”, Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC, no. 48, pp. 121–154, Apr. 2025, doi: 10.31123/akil.1629964.
ISNAD
Kiçir, İbrahim. “Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi Ve Kavramsal Bir Model Önerisi”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. 48 (April 1, 2025): 121-154. https://doi.org/10.31123/akil.1629964.
JAMA
1.Kiçir İ. Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC. 2025;:121–154.
MLA
Kiçir, İbrahim. “Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi Ve Kavramsal Bir Model Önerisi”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, no. 48, Apr. 2025, pp. 121-54, doi:10.31123/akil.1629964.
Vancouver
1.İbrahim Kiçir. Reklam Şüpheciliği: Sistematik Literatür Analizi ve Kavramsal Bir Model Önerisi. Journal of Akdeniz University Faculty of Communication - JAUFC. 2025 Apr. 1;(48):121-54. doi:10.31123/akil.1629964

Cited By

3328033281

Journal of Akdeniz University Faculty of Communication is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC-BY-NC).