Sosyal Medyayı Anlamlandırmak: Üniversite Öğrencilerinin Sözcük Tercihleri Üzerinden Bir İnceleme

Year 2025, Issue: 50, 80 - 98, 30.12.2025

Gülsün Bozkurt

https://doi.org/10.31123/akil.1706167

Abstract

Bir iletişim sosyoloğu olan Eric Maigret’in medya etkileri üzerine düşünmenin zorluğunu ortaya koymak için önerdiği bir oyun olan “Televizyon insanı… kılar.” tümcesinden yola çıkarak tasarlanan bu araştırmada, seçilen sözcük ve gerekçelendirmelerin analizinden katılımcıların sosyal medyayı yaşamlarında nasıl konumlandırdıklarının anlaşılması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda transkriptlerinde en az bir sosyal medya dersi almış ve üniversite son sınıf öğrencisi olan 65 katılımcı ile görüşülmüştür. Katılımcıların yanıtları incelenerek, seçilen kelimeler “psikolojik etkiler”, “sosyal etkileşim ve davranış etkisi” ve “kişilik etkisi” olarak belirlenen üç ana tema altında olumlu ve olumsuz olarak gruplandırılmıştır. Araştırma, sosyal medyanın iletişim ve bilgi paylaşımı, haberdar olma gibi konularda önemli bir araç olarak görüldüğü ancak bağımlılık, asosyallik ve yalnızlık gibi sosyal ve psikolojik açıdan da ciddi riskler taşıdığına işaret etmektedir. Öğrencilerin gözünden bir sosyal medya anlatısı ortaya koyan bu araştırmada sosyal medyanın bir iletişim ağı olarak sağladıklarından öte özellikle genç bireyler üzerindeki diğer etkilerinin saptanması önemlidir. Ayrıca bu çalışma, gençlerin yaşamında sosyal medyanın rolü üzerine yapılacak daha detaylı araştırmalar için de bir zemin oluşturacağı düşünülmektedir.

Keywords

Sosyal Medya, , Üniversite Öğrencileri, , Sözcük Seçimi, , Tematik Analiz

Understanding Social Media: An Analysis Through University Students’ Word Choices

Abstract

This study which is inspired by the game called “Television makes a person…” that is proposed by communication sociologist Eric Maigret to mention the challenges of thinking about media effects, aims to understand how participants position social media in their lives by analyzing their word choices and justifications. In this context, 65 final year students, who had taken at least one course related to social media, were interviewed. By analyzing the participants’ responses, chosen words were categorized under three main themes with both positive and negative groups : “Psychological effects“, “social interaction and behavioral effects” and “personality effects”. The findings indicate that while social media is considered as a significant tool for communication, information sharing, and being informed but also posses serious social and psychological risks such as addiction, asociality and loneliness. The study presents a social media narrative from the students’ perspective, emphasizing the importance of identifying the broader effects of social media on young individuals beyond its function as a communication network. In addition to that, this research is expected to be a foundation for further and more in-depth studies about the role of social media in the lives of young people.

Keywords

Social Media, , University Students , Word Choice , Media Effects , Thematic Analysis

References

• Altunay, M. C. (2010). Gündelik yaşam ve sosyal paylaşım ağları: Twitter ya da “Pıt Pıt Net.” Sosyal Medya Araştırmaları Dergisi, 12, 31–56.
• Baş, Ö., Sunam Audry, A., İnceoğlu, İ., & Kaya, Y. B. (2023). Türkiye’de genç yetişkinlerin sosyal medya kullanımları ve paylaşım türlerinin incelenmesi. Intermedia International E-Journal, 10(18), 136–159. https://doi.org/10.56133/intermedia.1259262
• Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101
• Çağlayan, M. T., & Arslantaş, H. (2023). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığını etkileyen faktörler ve sosyal medya bağımlılığının depresyon ve gelişmeleri kaçırma korkusu ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 24(3), 334–348. https://doi.org/10.51982/bagimli.1191206
• Daly, M. (2022). Social media use and depression among adolescents in the U.S. Journal of Adolescent Health, 70(1), 21–29. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2021.07.019
• Deniz, A. Ç. (2010). Gümüş dizisinin Arap kamuoyuna etkileri: Bir sosyal medya incelemesi. Sosyal Medya Araştırmaları Dergisi, 3(1), 50–67. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/202415
• Ellison, N. B., Steinfield, C., & Lampe, C. (2007). The benefits of Facebook “friends”: Social capital and college students’ use of online social network sites. Journal of Computer-Mediated Communication, 12(4), 1143–1168. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00367.x
• Güler, Ö. E., Veysikarani, D., & Keskin, D. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Medya Bağımlılığı Üzerine Bir Araştırma. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 1–13. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cagsbd
• Gürgan, U., & Demirel, N. (2021). Ergenlerin sosyal medya kullanımlarının sosyal ilişkilerine ve sosyal kaygı düzeylerine etkisi. Sosyal Medya Araştırmaları Dergisi, 8(3), 79–104. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1755869
• Hacıefendioğlu, Ş. (2010). Sosyal paylaşım sitelerinde üye bağlılığı üzerine bir araştırma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 56–71. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/251909
• Kıran, S., Küçükbostancı, H., & Emre, İ. E. (2020). Sosyal medya kullanımının kişiler üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(4), 435–441. https://doi.org/10.17671/gazibtd.693331
• Lopes, R., Perini, M., & Lima, F. (2022). The relationship between problematic social media use and mental health outcomes: A systematic review. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 25(11), 691–702. https://doi.org/10.1089/cyber.2022.0017
• Maigret, É. (2003). Medya ve iletişim sosyolojisi. İletişim Yayınları.
• Pedalino, F., & Camerini, A.-L. (2022). Instagram use and body dissatisfaction: The mediating role of upward social comparison with peers and influencers among young females. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19, 1543. https://doi.org/10.3390/ijerph19031543
• Saldaña, J. (2013). The coding manual for qualitative researchers (2nd ed.). Sage.
• Services, U. S. D. of H. and H. (2023). Social media and youth mental health: The U.S. Surgeon General’s advisory. https://www.hhs.gov
• Twenge, J. M., Haidt, J., Joiner, T. E., & Campbell, W. K. (2022). Age, social media use, and mental health: A cross-national study of adolescent depression and suicide rates. Clinical Psychological Science, 10(5), 842–856. https://doi.org/10.1177/21677026221082590
• Vural, Z. B. A., & Bat, M. (2010). Yeni bir iletişim ortamı olarak sosyal medya: Ege Üniversitesi İletişim Fakültesine yönelik bir araştırma. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 5(20), 3348–3382. https://doi.org/10.19168/jyu.65130