Haber Söyleminde ‘Öteki’yi Aramak: Suriyeli Mülteciler Örneği
Öz
2011 yılının mart ayında Arap Baharı’nın bir uzantısı olarak Suriye’de başlayan
toplumsal hareketler zamanla bir iç savaşa dönüşerek, ülkeyi etkisi altına almıştır.
Türkiye de bu iç savaştan etkilenmiş ve sayıları yaklaşık 4 milyonu bulan Suriyeli
mülteciyi kabul etmiştir. Medyanın bu kitlesel göçü ele alışı ve göç edenleri nasıl temsil
ettiği de önem kazanmıştır. Çünkü medya üzerinden temsil edilme süreçlerindeki
ayrıştırıcı fikirler ve tutumlar, toplumsal hayatta somut davranışlara dönüşebilmektedir.
Suriyeli mültecilerin haber metinlerinde ve söylemlerinde öteki olarak temsili, toplumsal
bilinçte oluşan Suriyeli mülteci figürü ile doğrudan ilgilidir. Bu çalışma kapsamında
da Suriyeli mültecilerin Türk yazılı basınında öteki olarak nasıl temsil edildiği analiz
edilmiştir. Özellikle haber medyasında üretilen söylemler dikkate alınarak haber
metinlerindeki toplumsal eşitsizliği, ayrımcılığı Suriyeli mülteciler örneği üzerinden
ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Haber metinlerinin analizi için yöntem olarak Teun van
Dijk’ın çerçevesini oluşturduğu eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma
kapsamında Hürriyet, Milliyet ve Sabah gazeteleri örneklem olarak seçilmiştir. Bu
gazeteler; kitle gazeteleri olmaları, yüksek satış oranlarına sahip olmaları ve ana akım
gazeteler olarak tanımlanmış olmaları nedeniyle örneklem olarak seçilmişlerdir. Bu
gazetelerde 2011-2017 yılları arasında Suriyeli mültecileri konu edinerek yayınlanan
haberler analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda Suriyeli mültecilerin;
Türkiye’de kaldıkları süreyle de orantılı olarak, ekonomi, eğitim, dil, sağlık, yasal
düzenlemeler, sosyal uyum gibi konularda sorunlu, ayrıştırıcı ve ötekileştirici söylemleri
üzerinden temsil edildikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Suriyeli,Mülteci,Öteki,Haber Söylemi,Eleştirel Söylem Analizi
References
- Akca, Emel Baştürk (2009). “İdeoloji-Dil-Söylem ve Anlam İlişkisi: Medyada Anlamın Toplumsal İnşası”, Medyada gerçekliğin İnşası/Türk Medya Söylemine Eleştirel Bir Bakış, (Ed. İsmet Parlak) Konya: Çizgi Kitabevi. 77-106.
- Akçalı, Selda (2006). Gündelik Hayat ve Medya: Tüketim Kültürü Perspektifinden Okumalar, Ankara: Ebabil Yayıncılık.
- Bauman, Zygmunt (2005). Bireyselleşmiş Toplum, Yavuz Alogan (çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Bauman, Zygmunt (2009). Sosyolojik Düşünmek, Abdullah Yılmaz (çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (2017). Syria Regional RefugeeResponse,http:// data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php#_ga=1.150812086.1634584225.1465540161, Erişim Tarihi: 20 Ağustos 2017.
- Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, (1998). Sığınma ve Mülteci Konularındaki Uluslararası Belgeler ve Hukuki Metinler, Ankara: BMMYK Türkiye Temsilciği.
- Boztepe, Veli (2017). “Televizyon Haberlerinde Suriyeli Mültecilerin Temsili”, Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, Sayı 4/1: 91-122.
- Buehler, Arthur (2011). “Islamophobia: A Projection of the West’s Dark Side”, Islam and Civilisational Renewal, 2(4): 639-653.
- Cottle, Simon (2000). “Media Reserach and Ethnic Minorities: Mapping The Field”, Simon Cottle, (Ed.), Ethnic Minorities and Media: Changing Cultural Boundaries, Philadephia: Open University Press. 1-30.
- Çakır, Mukadder (2013). “İnternet Haberciliğinde Yasadışı Göç Sorunu,”, Online Academic Journal of Information Technology, Cilt 4/Sayı: 12: 105-124.