Yeni Bağlamlarında Devam Eden Sorunlar: Dijital Kapitalizm ve Kullanıcı Emeğini Yeniden Düşünmek Üzerine
Öz
Sosyal Bilimlerde yeni zamanlar, kısmen yeni yöntemleri ve bakış açılarını çağırmakta
iken kısmen de var olan ya da süre giden tartışmalara yeniden bir değer biçme çabasını
teşvik etmektedir. Bu çalışma içerisinde, söz konusu ikinci yaklaşım belirlenmiştir.
Eleştirel ekonomi politik yaklaşımın genel bir değerlendirmesinin ardından, maddi
olmayan emek, eleştirel ekonomi politik yöntem içerisinde yeniden sorgulanmaktadır.
Yeni enformasyon ve iletişim teknolojileri söz konusu olduğunda, kullanıcı emeğinin
ve emeğin dönüşümünün sorgulanması özel bir çalışma geleneği oluşturmuşsa da,
en azından, Türkiye’de süre giden iletişim çalışmalarının bu doğrultuda da yeniden
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma içerisinde kullanıcı emeği, Ekşi Sözlük
örneğinde çözümlenecektir. 28 Şubat 2016 tarihinde başlayan, bu çalışma içerisinde
sürecin bir aylık döneminin değerlendirildiği, Ekşi Sözlük direnişi aslında oldukça
temel bir düzeyde sosyal paylaşım siteleri ve kullanıcı emeği arasındaki ilişkinin
tartışılabilmesi adına oldukça anlamlı bir kesit sunmaktadır. Sosyal paylaşım siteleri
içerisinde kullanıcı emeğinin sermaye birikim süreci doğrultusunda “işe koşulmasının”
yanı sıra Sözlük yönetiminin, site tasarımını ve kullanıcılarla olan sözleşmelerini tek
taraflı olarak değiştirmesinin kullanıcılar içerisinde oluşturduğu hoşnutsuzluk, yeni
enformasyon ve iletişim teknolojileri içerisinde kullanıcı emeğine dair çalışmaların
yeniden sorgulanabileceği özel bir alan açmıştır. Bu çalışmada Ekşi Sözlük direnişi
örneğinde kullanıcı emeği ve emeğin dönüşümü sorgulanmaktadır. Kuramsal
tartışmanın ardından, Ekşi Sözlük direnişi ele alınmaktadır. Böylesi bir değerlendirme
içerisinde, sermaye ve emek arasındaki diyalektik çözümlenmiş ve yeni ön eki ile
tanımlanmasına rağmen, kadim sorunların yeni medyada nasıl yer edinebildiği
sorgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Yeni Enformasyon ve İletişim Teknolojileri,İzleyici tarafından Üretilen İçerik,Ekşi Sözlük
References
- Başaran, Funda (2005). “İnternetin Ekonomi Politiği”. İnternet, Toplum, Kültür içinde. Der: Mutlu Binark ve Barış Kılıçbay.
- Başaran, Funda (2014). “Giriş: Marx, Medya, Meta ve Sermaye Birikimi”. Medya, Meta ve Sermaye Birikimi: Marx Geri Döndü içinde. Türkçe Yayının Derleyeni: Funda Başaran. Ankara: Nota Bene Yayınları. 11-20.
- Bauman, Zygmunt, LYON, David (2016). Akışkan Gözetim. Çev: Elçin Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Budak, Özgür (2015). Türkiye’de Kapitalist Yönetici Sınıfı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Caraway, Brett (2011). “Audiance Labor in the New Media Environment: A Marxian Revisiting of the Audiance Commodity”. Media, Culture and Society. Vol: 33(5). 693-708.
- Castells, Manuel (2013). İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler. Çev: Ebru Kılıç. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
- Cohen, S. Nicole (2014). “Bir Mücadele Alanı Olarak Kültürel İş: Freelance Çalışanlar ve Sömürü”. Çev: Gökçe Baydar. Medya, Meta ve Sermaye Birikimi: Marks Geri Döndü. Der: Vincent Mosco ve Christian Fuchs. Türkçe Yayının Derleyeni: Funda Başaran. Çev: Zafer Kıyan. İstanbul: Nota Bene Yayınları. 45-81.
- Çeğin, Güney, Göker, Emrah ve Ökten, Nazlı (2014). “Cogito’dan : Özerk ve Müdahil Bir Sosyal Bilim İçin”. Cogito Üç Aylık Düşünce Dergisi. Yıl: 2014, Sayı: Bahar 76. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 5-7.
- Dağdaş, Erdal ve Yıldız, Mehmet Emir (2015). “Türkiye’de İzleyicinin Metalaşması: Televizyon Dizilerinin Sosyal Reyting Ölçümlerinin Eleştirel Ekonomi Politik Çözümlemesi”. Global Media Journal TR. Edition. Vol: 5(10). 120-142.
- Daubs, S. Michael (2015). “The Social News Networks: The Appropriation of Community Labour in CNN’s iReport”. International Association for Media and Communication Research: The Political Economy of Communication. Vol: 3(2). 55-73.