Bahtinyen Karnavalesk Bağlamında Kült Film Kavramı
Öz
Karnaval kuramı edebiyat dışında sanatın diğer dallarına da uygulanabilen bir kuramdır. Filmler hem metinsel olarak hem de alımlama pratikleri bakımından karnavalesk nitelikler taşıyabilmektedir. Bu çalışmada Mihail Bahtin’in karnaval kuramı çerçevesinde kült film olgusu incelenmiştir. Çalışmada karnavalesk özellikler ışığında kült film kavramının ayırıcı özellikleri ele alınmıştır. Karnaval ve karnavalesk kavramları incelenerek Bahtin’in kuramını oluşturan ana unsurlar araştırılmıştır. Karnavaleskin sinema ile olan bağı gösterildikten sonra kült film kavramı metinsel ve metin-dışı özellikleri bakımından incelenmiştir. ‘Kült film’in sinema alanında alternatif bir kanon olduğu ortaya konulmuştur. Kült filmlerin anaakım sinemaya muhalif oluşu ile karnavaleskin resmî kültürü askıya alışı örtüşmektedir. Karnavalların insanları katılımcılığa sevk edişi gibi kült filmler alımlanış olarak film ile seyirci arasındaki bariyerlerin yıkılmasına olanak sağlar. Karnavallarda insanlar arasındaki dayanışmaya kült film hayranlarında rastlanabilmektedir. Sahip olduğu birtakım yapısal ve üslupsal özellikler nedeniyle kült filmler diğer filmlerden farklılaşmaktadır. Karnavalesk açıdan bu özellikler değişkenlik ve tanımsızlık, sanat ve sanat-dışı ayrımının bulanıklaşması ve ihlal yaratma olarak ortaya çıkmaktadır. Tüm bu özellikler araştırılırken belli başlı kült film örneklerinden yararlanılmış ve kült film konseptinin karnavalesk geleneğin bir örneği olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Akbal Süalp, Z.T. (2004). ZamanMekân Kuram ve Sinema. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
- Bahtin, M. (2001). Karnavaldan Romana Edebiyat Teorisinden Dil Felsefesine Seçme Yazılar (Çev. C. Soydemir). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Bahtin, M. (2005). Rabelais ve Dünyası (Çev. Ç. Öztek). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Bahtin, M. (2020). Dostoyevski Poetikasının Sorunları (Çev. S. Gürses). İstanbul: Alfa Yayınları.
- Barker, C. (2004). The SAGE Dictionary of Cultural Studies. London, UK: Sage Publications Ltd.
- Behlil, M. (2001). Bir Türk ‘Camp’ Klasiği: Bu İkiliye Dikkat. D. Derman, M. Behlil (ed.), Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler 1 (s.203-210). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
- Church, D. (2008). Cult Film: A Critical Symposium. 16 Aralık 2019 tarihinde https://www.cineaste.com/winter2008/cult-film-a-critical-symposium adresinden edinilmiştir.
- Corrigan, T. (1991). Film and the Culture of Cult. J. P. Telotte (ed.), The Cult Film Experience: Beyond All Reason (s.26-37). Austin, USA: University of Texas Press, 1991, s. 26.
- Danow, D.K. (1995). The Spirit of Carnival: Magical Realism and the Grotesque. Kentucky, USA: The University Press of Kentucky.
- Eco, U. (2008). Casablanca: Cult movies and intertextual collage. E. Mathijs, X. Mendik (eds.), The Cult Film Reader (s.67-75). New York, USA: Open University Press.