"AZRAİL İNANCININ TÜRK HALK KÜLTÜRÜNE YANSIMALARI

İnsan hayatında; doğum, evlenme ve ölüm olmak üzere üç önemli geçiş dönemi vardır. Günümüze, gelenek şekline dönüşmüş olarak taşınan birçok inanış, ayin, tören vb. uygulamaların temelinde bu dönemler yatmaktadır. Doğan her insan vakti geldiğinde ölür. Ancak doğum kadar tabii olan ölüm, çoğu insan için korkulan ve çekinilen bir durum haline gelmiştir.

Ölümü kabullenmek istemeyen insanların ruh halleri, yaşadıkları toplumun kültürel yapısını da etkilemiş ve buna bağlı olarak; ölümden kaçan, ölümsüzlük ilacını arayan, bulan ve içen kahramanları konu edinen çeşitli efsane, destan ve masallar ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan İslam dinine göre, insanların canını almakla görevli olan ölüm meleği Azrail’e dair de bir takım inanış, gelenek ve halk anlatıları yaratılmış, şiirlere, türkülere, manilere, atasözlerine, deyimlere ve bilmecelere konu edilmiştir. Azrail, fıkra, efsane ve masal gibi anlatı türlerinde de sıkça rastlanan bir motiftir. Özellikle fıkralarda, korkunun mizahla birleştiği ironik bir anlatım tarzı hâkimdir. Ölümden kurtulmak isteyen bazı kişiler, kılık değiştirerek, taklit yaparak ya da pazarlıkla Azrail’i kandırma yoluna başvururlar. Ama bu tür fıkralarda, her halükârda ölümün vukuu bulacağı,    -Allah istemediği sürece-, Azrail’in kararını asla değiştirmeyeceği açıkça ifade edilir.

                Bu yazıda, “Azrail” inancının halk kültürüne yansımaları araştırılarak, dinî ve sembolik yönleriyle değerlendirilmeye çalışılacaktır.