Automatism as a Means of Expression in Creativity: An Experimental Practice for Art Education Students

Abstract

This study aims to determine the effect of automatism on the artistic creativity of art education students. The study employed a mixed-methods research approach. The participants were third-year students enrolled in the main art studio painting group in art education programs at two public universities in the Northeastern and Central Anatolia regions of Türkiye. At the quantitative stage, differences in students' cognitive levels regarding automatism and the automatist drawing (pre-test), automatist drawing (post-test 1), and music-accompanied automatist drawing (post-test 2) were examined through the development of an educational program. Semi-structured interviews were conducted to obtain students' experiences regarding the intervention process before and after the intervention. Data were obtained using a holistic rating scale, a rating scale, and a semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using a one-way repeated-measures MANOVA, while qualitative data were analyzed using content analysis. Quantitative analyses have shown that students' cognitive levels and creativity changed significantly and positively after the intervention. Qualitative data showed that students gained theoretical knowledge and practical techniques related to automatism after the intervention and applied them in practice, resulting in positive well-being during the creativity phase. In addition, the pedagogical training produced significant differences in students’ use of color, texture, technique, and automatist expression.

Keywords

• art education
• automatism
• automatist technics
• unconscious

Ethical Statement

This study was approved by the Gazi university's ethics committee. (Ethics Code: E-77082166-302.08.01-332353) on 9 April 2022. Following the ethics committee's approval, a letter was submitted to the faculty administration to obtain research permission. Subsequently, interviews were conducted with the students who would participate in the experimental process. Participant consent was obtained during the study process. Any information that could reveal the participants' identities was kept confidential. The process was completed by assigning codes to the studies and names.

Yaratıcılıkta İfade Aracı Olarak Otomatizm: Sanat Eğitimi Öğrencileri İçin Deneysel Bir Uygulama

Abstract

Bu çalışma, resim iş eğitimi öğrencilerinin sanatsal üretimlerinde otomatizmin etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, karma araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Katılımcılar, Türkiye’nin Kuzeydoğu ve İç Anadolu Bölgesi’nde bulunan iki farklı devlet üniversitesinde sanat eğitimi alan anasanat atölye resim grubu üçüncü sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Nicel aşamada öğrencilerin otomatizme yönelik bilişsel düzeyleri ile otomatist resim (ön-test), otomatist resim (son-test 1) ve müzikli otomatist resim (son-test 2) arasındaki farklılıklar eğitim programı geliştirilerek incelenmiştir. Nitel aşamada öğrencilerin, müdahale öncesi ve sonrası uygulama süreciyle ilgili deneyimlerine ulaşmak için yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, bütünsel dereceli puanlama anahtarı, dereceli puanlama ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edildi. Nicel veriler tek yönlü tekrarlı ölçümler çoklu varyans analizi (One-Way Repeated Measures MANOVA), nitel veriler ise içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Nicel analizler, öğrencilerin bilişsel düzeylerinin ve yaratıcılıklarının müdahale sonrası istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı değişime uğradığını göstermiştir. Nitel veriler, öğrencilerin müdahale sonrasında otomatizmle ilgili edindikleri teorik bilgi ve uygulama tekniklerini pratiğe aktararak yaratıcılık aşamasında pozitif iyi oluş sağladıklarını göstermiştir. Ayrıca pedagojik eğitim; öğrencilerin renk, doku, plastik etki, teknik kullanımı ve otomatist ifade boyutlarında anlamlı farklılıklar yaratmıştır.

Keywords

• sanat eğitimi
• otomatizm
• otomatist teknikler
• bilinçdışı

Ethical Statement

Bu çalışma, Gazi Üniversitesi Etik Kurulu tarafından 9 Nisan 2022 tarihinde onaylanmıştır (Etik Kodu: E-77082166-302.08.01-332353). Etik Kurul'un onayı sonrasında, araştırma izni almak için fakülte yönetimine bir mektup gönderilmiştir. Ardından, deneysel sürece katılacak öğrencilerle görüşmeler yapılmıştır. Çalışma süreci boyunca katılımcıların onayı alınmıştır. Katılımcıların kimliklerini ortaya çıkarabilecek her türlü bilgi gizli tutulmuştur. Çalışmalara ve isimlere kodlar atanarak süreç tamamlanmıştır.

References

1. Adams, C. S. (1995). Artistic parallels between Arnold Schoenberg’s music and painting (1908–1912). College Music Symposium, 35, 5–21. http://www.jstor.org/stable/40374266
2. Agdam, S. Y. (2018). Resim ve müzik ilişkisinde doğaçlama ve renk. [Yayınlanmamış sanatta yeterlik Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
3. Akkuş, Ü. (2007). Müziğin insan sağlığı üzerindeki yeri ve önemi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1, 98-103.
4. Alencar, E. M. L. S., Fleith, S. D., & Pereira, N. (2017). Creativity in higher education: Challenges and facilitating factors. Temas em Psicologia, 25(2), 553–561. https://doi.org/10.9788/TP2017.2-09
5. Ames, R. T. (2022). Creating the moments of art in life. Beijing International Review of Education, 4(3), 335–338. https://doi.org/10.1163/25902539-04030003
6. Arlene, A. (2014). The Role of music in children’s artworks. [Unpublished master thesis]. Boston University College of Fine Arts.
7. Barron, F. (1955). The disposition toward originality. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 51(3), 478–485. https://doi.org/10.1037/h0048073
8. Baudin, M. T. (2015). The ‘continuing misfortune’ of automatism in early surrealism. Communcation +1, 4, 1-42.

9. Bautista, A., Tan, L. S., Ponnusamy, L. D., & Yau, X. (2016). Curriculum integration in arts education: Connecting multiple art forms through the idea of ‘space.’ Journal of Curriculum Studies, 48(5), 610–629. https://doi.org/10.1080/00220272.2015.1089940
10. Bernstein B. B. (2000) Pedagogy, Symbolic Control, and Identity: Theory, Research, Critique. Rowman & Littlefield Publishers.
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, E. Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
12. Caballero-García, P. A., & Sánchez Ruiz, S. (2021) Creativity and life satisfaction in Spanish University students: Effects of an emotionally positive and creative program. Frontiers Psychology 12, 1-15. doi: 10.3389/fpsyg.2021.746154
13. Canbolat, C. (2021). Buluş yoluyla öğretim stratejisinin adobe illustratör programı öğretiminde kullanımının öğrenci başarısına etkisi (masal kitabı örneği). (Yayın No. 663036). [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi
14. Carpenter, P. (2005). The piano music of Arnold Schoenberg. Theory and Practice, 30, 5–33. http://www.jstor.org/stable/41054364
15. Clare, C. (2016). The most expressionist of all the arts: Programs, politics, and performance in critical discourse about music and expressionism, c. 1918–1923 [Unpublished doctoral dissertation]. University of North Texas.
16. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Hillsdale: LEA.
17. Creswell, W. J. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma araştırma yöntemleri (E. Bukova Güzel et al.). Eğiten.
18. Creswell, W. J. (2020). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi, değerlendirilmesi (A. Avcu et al.). Edam.
19. Creswell, W. J., & Plano Clark, V. L. (2011). Designing and conducting mixed methods research. Sage.
20. Cropley, D. H. (2015). Teaching engineers to think creatively: Barriers and challenges in STEM discipline. In R. Wegerif, L. Li, & J. C. Kaufman (Eds.), The Routledge international handbook of research on teaching thinking (pp. 402–410). Routledge.
21. Diedrich, J., Benedek, M., Jauk, E., & Neubauer, A. C. (2015). Are creative ideas novel and useful? Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 9(1), 35–40. https://doi.org/10.1037/a0038688
22. Dinçeli, D. (2020). Yaratıcılık ve sanat. Sanat Eğitimi Dergisi, 8(1), 43-55.
23. Doğru, N. (2018). Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş düzeylerinin stres, stresle başa çıkma tarzları ve sosyal destek değişkenleri bakımından incelenmesi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
24. Dunbar, R. L., Dingel, M. J., & Prat-Resina, X. (2014). Connecting analytics and curriculum design: Process and outcomes of building a tool to browse data relevant to course designers. Journal of Learning Analytics, 1(3), 223–243.
25. Elderfield J., & Munro, T. (1971) Form and style in the arts: an introduction to aesthetic morphology. Leonardo 4(4), 391.
26. Elisondo, R. C. (2025). Creativity and teacher education curricula in Argentina. Thinking Skills and Creativity, 57, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2025.101811
27. Erim, O. S., Erdoğan, B., & Doğangün, B. (2022). Psikotravmatolojinin duayeni Pierre Janet ve psikolojik analiz yöntemi. E. Öztürk (Ed.), Psikotravmatoloji içinde (s. 95–101). Türkiye Klinikleri.
28. Esman, H. A. (2011). Psychoanalysis and surrealism: André Breton and Sigmund Freud. Journal of the American Psychoanalytic Association, 59(1), 173–181.
29. Evis, L. H. (2021). İngiliz yükseköğretim kurumlarında disiplinlerarası araştırma ve eğitimin eleştirel bir değerlendirmesi: İleriye giden bir yol? Yükseköğretimde Sanat ve Beşeri Bilimler, 21(2), 119–138. https://doi.org/10.1177/14740222211026251
30. Filimowicz, M. A., & Tzankova, V. K. (2014). Creative making, large lectures, and social media: Breaking with tradition in art and design education. Arts and Humanities in Higher Education, 16(2), 156–172. https://doi.org/10.1177/1474022214552197
31. Fineberg, J. (2014). 1940’tan günümüze sanat: Varlık stratejileri (S. A. Eskier & G. E. Yılmaz, Çev.). Karakalem. (Orijinal eserin basım tarihi 2011, 3. Baskı).
32. Foster, H. (2011). Zoraki Güzellik. (Ş. Kaplan, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
33. Freedman, K. (2003). Social perspectives of art education in the U.S.: Teaching visual culture in a democracy. Studies in Education, 42(4), 67–106.
34. Gokhale, S., & Ramos-Estebanez, C. (2013). An interesting case of barbiturate automatism and review of literature. Case Reports in Neurological Medicine, 1–2. https://doi.org/10.1155/2013/713065
35. Gör, K. T. (2013). Yerellik ve evrensellik bağlamında resimde otomatizmin etkileri. [Yayınlanmamış sanatta yeterlik tezi]. Atatürk Üniversitesi.
36. Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5, 444–454.
37. Haan, J., Koehler, J. P., & Bogousslavsky, J. (2012). Neurology and surrealism: André Breton and Joseph Babinski. Brain: A Journal of Neurology, 135(12), 3830–3838.
38. Heaton, R., & Chan Lai Kuan, S. (2023). A systematic literature review of cognitive exchange in higher degree visual art education. Arts and Humanities in Higher Education, 22(4), 368-387. https://doi.org/10.1177/14740222231165907
39. Hennessey, A. B. (2010). The social psychology of creativity. Scandinavian Journal of Educational Research, 47(3), 253–271.
40. Hilliger, I., Aguirre, C., Miranda, C., Celis, S., & Pérez-Sanagustín, M. (2022). Lessons learned from designing a curriculum analytics tool for improving student learning and program quality. Journal of Computing in Higher Education, 34, 637-757. https://doi.org/10.1007/s12528-022-09315-4
41. Hodge, S. (2016). Beş yaşındaki çocuk bunu neden yapamaz (F. C. Çulcu & G. Metin, Çev.). Hayalperest. (Orijinal eserin basım tarihi 2012, 1. Baskı).
42. Hong, J., Kim, D., & Kim, H. (2014). Study on media art using automatism of surrealism and kinect. Contemporary Engineering Sciences, 7(24), 1329–1334.
43. Ilata, D., & Görenek, G. (2022). Biyomorfik sürrealizmde otomatik imge. Akademik Sanat, 17, 55-72. https://izlik.org/JA67DW87AP
44. İmik, Ü., & Haşhaş, S. (2020). Müzik nedir ve hayatımızın neresindedir? İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 6 (2), 196-202.
45. Johnson, R. B., & Christensen, L. (2019). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. Sage.
46. Kaplan, M. D. (1989). Surrealism and psychoanalysis: Notes on a cultural affair. American Imago, 46(4), 319–327.
47. Kaufman, J. C. (2016). Creativity 101. Springer.
48. Kayapınar, U. (2013). Soyut ekspresyonizm-otomatizm ilişkisi. [Yayınlanmamış sanatta yeterlik Tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
49. Kim, S.K., Shin, S.J., Shin, J. and Miller, D.R. (2018), Social Networks and Individual Creativity: The Role of Individual Differences. J Creat Behav, 52: 285-296. https://doi.org/10.1002/jocb.153
50. Kutlu, Ö., Karakaya, İ., & Doğan, C. D. (2008). Üst düzey zihinsel becerilerin belirlenmesi: Performans görevi yazma. İlköğretmen Eğitimci Dergisi, 18, 10-15.
51. Kuo, H. C., Tseng, Y. C., & Yang, Y. T. C. (2019). Promoting college students’ learning motivation and creativity through a STEM interdisciplinary PBL human-computer interaction system design and development course. Thinking Skills and Creativity, 31, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2018.09.001
52. Küpeli, A. E. (2018). Resim-iş eğitimi anabilim dalı öğrencilerinin güncel sanat yaratım süreçlerinde beden kullanımının rolü [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
53. Laçinbay, K., & Azılıoğlu, K. (2020). Disiplinlerarası ve çok alanlı yaklaşımlarda bir varlık göstergesi olarak sanat nesnesi. International Journal of Interdisciplinary and Intercultural Art, 5(11), 151–168.
54. Landay, J. (1984). Between art and nature: The metamorphic sculpture of Jean Arp. Bulletin of the Detroit Institute of Arts, 61(4), 14–21.
55. Lessem, A. (1974). Schönberg and the crisis of expressionism. Music & Letters, 55(4), 429–436. http://www.jstor.org/stable/734095
56. Lynton, N. (2015). Modern sanatın öyküsü. (C. Çapan & S. Öziş, Çev.). Remzi. (Orijinal eserin basım tarihi 1982, 1. Baskı).
57. Maghoub, M. Y. (2015). The importance of the development of art education curriculum in the Sudanese educational institutions. International Journal of Humanities and Social Science, 5(8), 99–104.
58. Martínez, V. H. (2021). A contemporary scientific study of André Breton’s automatic writing. Barcelona: Research, Art, Creation, 9(2), 161–184. https://doi.org/10.17583/brac.2021.6341
59. Marwick, A. (1995). War and the arts – Is there a connection? The case of the two total wars. War in History, 2(1), 65–86. http://www.jstor.org/stable/26004405
60. McHugh, L. M. (2012). Interrater reliability: the kappa statistic. Biochemia Medica, 22(3), 276-282.
61. Merriam, B. S. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan., Çev). Nobel.
62. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
63. Miles, M., & Rainbird, S. (2014). Evaluating interdisciplinary collaborative learning and assessment in the creative arts and humanities. Arts and Humanities in Higher Education, 14(4), 409-425. https://doi.org/10.1177/1474022214561759
64. Önal, A. M. (2018). Müzik ve resim ilişkisi: Resim sanatında müziğin yenidenüretimine ilişkin örnekler. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(18), 98-109.
65. Özdemir, A., İz Bölükoğlu, H., & Şentürk, N. (2015). Temel sanat eğitiminde disiplinlerarası yaklaşıma dayalı (müzik destekli) uygulamanın öğrenci tutum düzeyine etkisi. EKEV Akademi Dergisi (63), 15-30.
66. Öztürk, M. S., & Misman, Ş. (2023, March 24–27). Automatism in abstract expressionism. International Conference on Research in Education and Science, Antalya.
67. Parung, C., Saidi, A. I., Sunarya, Y. Y., & Sihombing, R. M. (2024). Exploring music and visual art relationship through inquiry graphic: A semiotic analysis of visual art students’ work. Arts and Humanities in Higher Education, 24(1), 88-117. https://doi.org/10.1177/14740222241292804
68. Pavlou, V., & Athanasiou, G. (2014). An interdisciplinary approach for understanding artworks: The Role of music in visual arts education. International Journal of Education & the Arts, 15(11), 1-24.
69. Pfeiffer, S. I., & Wechsler, S. M. (2013). Youth leadership: A proposal for identifying and developing creativity and giftedness. Estudos de Psicologia (Campinas), 30(2), 219–229. https://doi.org/10.1590/S0103-166X2013000200008
70. Polat, M. (2014). Eğitim fakültesi öğrencilerinin bilimsel araştırmaya yönelik tutumları. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 77-90.
71. Rolnick, J., & Parvizi, J. (2011). Automatisms: Bridging clinical neurology with criminal law. Epilepsy & Behavior, 20(3), 423–427. https://doi.org/10.1016/j.yebeh.2010.09.033
72. Rubin, S. W. (1968). Dada, sürrealizm, and their heritage. MoMA.
73. Runco, M. A. (2024). The authentic learning of humans is a creative process and very different from the artificially creative output of AI. Journal of Creative Behavior, 59(3), 1-8. https://doi.org/10.1002/jocb.1520
74. Runco, M. A., & Jaeger, G. J. (2012). The standard definition of creativity. Creativity Research Journal, 24(1), 92–96. https://doi.org/10.1080/10400419.2012.650092
75. San, İ. (2019). Sanat ve eğitim: Yaratıcılık, temel sanat kuramları, sanat eleştirisi yaklaşımları. Ütopya.
76. Scherbakova, A., Dumas, D., Acar, S., Berthiaume, K., & Organisciak, P. (2024). Performance and perception of creativity and academic achievement in elementary school students: A normal mixture modeling study. Journal of Creative Behavior, 58(2), 245–261. https://doi.org/10.1002/jocb.646
77. Sembol, E. (2012). Otomatizmin sanattaki yapısal bağlantıları [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
78. Shreeve, A., Wareing, S., & Drew, L. (2008). Key aspects of teaching and learning in the visual arts. In H. Fry, S. Ketteridge, & S. Marshall (Eds.), A handbook for learning and teaching in higher education. Kogan Page.
79. Simms, R. B. (2000). The atonal music of Arnold Schoenberg 1908–1923. Oxford University Press.
80. Simonton, D. K. (2012). Taking the U.S. Patent Office criteria seriously: A quantitative three-criterion creativity definition and its implications. Creativity Research Journal, 24(2–3), 97–106. https://doi.org/10.1080/10400419.2012.676974
81. Swaminathan, S., & Glenn Schellenberg, E. (2015). Current emotion research in music psychology. Emotion Review, 7(2), 189–197.
82. Tan, Z. (2012). Euge Bozza’nın oda müziği eserlerinde obuanın yeri. [Yayınlanmamış sanatta yeterlik tezi]. Trakya Üniversitesi.
83. Tarzan, Ö. (2010). Yeni dışavurumcu tavrı oluşturan sanatçı kimliği ve yapıtlardaki psiko-sembolik ögeler. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
84. Tinto, V. (2017). Through the eyes of students. Journal of College Student Retention: Research, Theory & Practice, 19(3), 254–269. https://doi.org/10.1177/1521025115621917
85. Todorov, V., & Filzmoser, P. (2007). Robust statistics for the one-way MANOVA. Journal of Environmetrics. Retrieved from https://www.statisticshowto.com/wilks-lambda/#google_vignette
86. Uz Baş, A., & Soylu, Y. (2018). Pozitif duyguların psikolojik danışman adaylarının entelektüel becerileri ve mutluluk düzeylerine etkisi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(2), 264-270.
87. Vangölü, B. Y. (2016). Geçmişten günümüze gerçeküstücülük. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 871–883.
88. Ward, J. (2013). Synesthesia. Annual Review of Psychology, 64, 49–75. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143840.
89. Wibisono, S. (2023) Photography as cinematic ekphrasis: Intermedial study in Garin Nugroho’s opera Jawa. Harmonia. Journal of Arts Research and Education 23(1): 64–78.
90. Whiteford, K. L., Schloss, K. B., Helwig, N. E., & Palmer, S. E. (2018). Color, music, and emotion: Bach to the blues. I-Perception, 9(6). 1-27. https://doi.org/10.1177/2041669518808
91. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
92. Yılmaz, M. (2010). Görsel sanatlarda teknik ve yöntemler. K. Artut (Ed.), Görsel sanatlar eğitiminde özel öğretim yöntemleri içinde (pp. 251–298). Anı.
93. Yılmaz, M. (2013). Modernden postmoderne sanat. Ütopya.
94. Zemans, J. (1980). The impact of automatism on the art of Jock Macdonald. RACAR: Revue d’art Canadienne / Canadian Art Review, 7(1/2), 15–24. http://www.jstor.org/stable/42629983