TÜRKİYE SELÇUKLULARINDA KÜLTÜREL HAYAT (Mevlâna’nın Fihi Mâfih ve Mesnevi’sine Göre)

XIII. yy. da Anadolu’nun siyasi ve kültürel hayatı gözden geçirildiğinde fevkalade önemli hadiseler, yeni siyasi oluşumlar karşımıza çıkmaktadır. Bu dönemde ortaya çıkan Moğol istilası Anadolu’nun siyasi coğrafyasını altüst etmiş ve Türkiye Selçuklu devletinin ınkırazına sebebiyet vererek bu coğrafya üzerinde, Karamanoğulları, Aydınoğulları, Candaroğulları, Pervaneoğulları, Sahipataoğulları, Osmanoğuları gibi yeni Türkmen beyliklerinin doğmasına sebep olmuştur. Mevlâna Celaleddin’in eserlerinde sadece tasavvuf hayatına ait bilgiler mevcut değildir. O, eserlerinde genellikle dini bilgiler ve nasihatlarda bulunmakla birlikte, yaşadığı dönemde en karışık devresini yaşayan Anadolu’nun siyasi, iktisadi ve kültürel hayatı hakkında da pek çok kıymetli bilgi vermekten geri kalmamıştır. Bu döneme ait yerli kaynakların azlığı göz önünde tutulacak olursa, Mevlâna’nın verdiği bilgilerin kıymeti kendiliğinden ortaya çıkar. Mevlâna, eserlerinde her ne kadar Anadolu hayatını tasvir etse de, O’nun verdiği bilgilerden XIII. yüzyıl Anadolu’sundaki kültür hayatının Orta Asya ile bağlantısının gözardı edilemiyeciği, Türk tarihiyle kültürünün bir bütünlük ve devamlılık arzettiği fikrinin teyit edildiği görülmektedir.