KEBAN ÇAYI HAVZASINDA (ELAZIĞ) DOĞAL ORTAM ve İNSAN İLİŞKİLERİ

Year 2003, Volume: 5 Issue: 2, 129 - 146, 01.12.2003

Mehmet Ali Özdemir Murat Sunkar

Abstract

Keban çayı havzası Elazığ’ın kuzeybatısında, 170 km2 alan kaplamaktadır. Havza arızalı bir topografyaya sahiptir. Geçmişte Keban Simli Kurşun işletmesinde yörenin meşe ormanları kullanılmıştır. Ayrıca yöre halkı için yakacak temini ve aşırı otlatma sonucu ekolojik denge bozulmuş, yörenin asli vejetasyonu olan meşeler önemli ölçüde ortadan kaldırılmış, bitki örtüsü önemli ölçüde tahrip edilmiş, böylece çok geniş alanlar antropojen steplere dönüşmüştür. Havzada doğal step, kuru orman (önemli ölçüde ortadan kaldırılmış), ve yüksek dağ steplerinden oluşan ekosistemler belirlenmiştir.
Geçmişte olduğu gibi günümüzde de Keban çayı havzasında asıl geçim kaynağı hayvancılıktır. Bitki örtüsünün tahribi ve eğimin çok fazla olması nedeniyle havza toprakları önemli ölçüde aşınmış, çoğu yerde ayrışma zonu ve anakaya açığa çıkmıştır. Şiddetli erozyon havzadaki toprak, su ve bitki örtüsü dengesini bozmuş, göç olayını ortaya çıkarmıştır. Yakacak temini ve aşırı otlatmanın sürmesi nedeniyle ekosistem kendisini olumlu yönde yenileyememektedir. Ekstansif hayvancılık ağaçlandırma faaliyetlerini olumsuz etkilemektedir. Sığ, kırmızımsı kahverengi topraklarla kaplı kalker yapılı platolar üzerinde makineli sürüm yapılmış, bu nedenle toprak yağışla yıkanarak derine taşınmış, geriye kalker anakaya kalmış, buralarda ağaçlandırma başarısız olmuştur.

Keywords

Keban çayı , Elazığ , arazi kullanımı , doğal ortam

References

• AKKAN,E.,1972, Elazığ ve Keban Barajı Çevresinde Coğrafya Araştırmalan: Coğrafya Araş. Derg. Sayı: 5-6, s.175-214, Ankara.
• EROL, O., AKKAN, E., ELÎBÜYÜK, M. ve DOĞU, A.F.,1987, Aşağı Fırat Bölgesi'nde Bugünkü ve Kuvaterner'deki Doğal Çevre Koşulları: ODTÜ. Aşağı Fırat Projesi, 1978-1979 Çalışmaları. Aşağı Fırat Projesi Yayınları. Seri I,No.3 Ankara.
• KÖY HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, 1997, Elazığ İli Arazi Varlığı, (Toprakları, Problemler arazi sınıfları, Arazi kullanma durumu, Önemli tarım arazileri) İl Rapor No:23, Ankara
• ORMAN BAKANLIĞI 1992, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Havza Geliştirme Projesi, Elazığ İli, Keban İlçesi, Piran Deresi/Temte Çayı Mikro-Havza Planı
• ORMAN BAKANLIĞI 1988-89, Sarini Çayı Havzası - Karakaya Sol Sahil Yukarı Havzası (Keban Çayı ve Şabanlı Yandere Havzası) Keban Serisi Toprak Muhafaza ve Mera Islah Uygulama Projesi
• TONBUL, S., 1985, “Kuzova-Hasan Dağı ve Çevresinin (Elazığ Batısı) Fiziki Coğrafyası”. Fırat Üniv. Sos.Bil.Enst., Doktora Tezi. Yayınlanmamış. Elazığ
• TONBUL, S., 1987, Elazığ Batısının Genel Jeomorfolojik Özellikleri ve Gelişimi: Jeomorfoloji Dergisi S.15, s. 37-52.
• TONBUL, S., 1987, Elazığ Batısının Bitki Örtüsü Özellikleri, F. Ü. Sos. Bil. Der. 1/1, s: 209-225, Elazığ.
• TONBUL, S., 1989, Elazığ Batısının Toprak Coğrafyası, F. Ü. Sos. Bil. Der. 3/1, s: 211-233, Elazığ